Otwórz menu główne

Prawosławna metropolia kijowska

Zarys historiiEdytuj

Metropolia kijowska zajmowała sześćdziesiąte miejsce w hierarchii eparchii Patriarchatu Konstantynopolitańskiego. Pierwszym znanym z imienia jej ordynariuszem był metropolita Teofilakt, przeniesiony z metropolii Sebasty. Jeszcze za panowania Włodzimierza Wielkiego w ramach metropolii powstała sufragania w Białogrodzie[1]. Z kolei w okresie panowania Jarosława Mądrego powstało podlegające metropolii biskupstwo juriewskie[1]. W 989 powstała eparchia nowogrodzka, przed 1063 – czernihowska (po 1246 przemianowana na briańską i tamże przeniesiona), na początku XI w. – perejasławska[1]. Dwie ostatnie z wymienionych struktur posiadały przez pewien czas statut metropolii, jednak zostały ostatecznie zlikwidowane (odpowiednio w 1088 i 1100)[2].

W wyniku rozpadu Rusi Kijowskiej i jej podboju przez Polskę, Litwę i Moskwę, w XIV w. metropolia kijowska rozpadła się na trzy ośrodki: kijowski (faktycznie włodzimierski), halicki i litewski.

W XVI w. metropolia kijowska składała się z dziewięciu diecezji. Na skutek wojen z Moskwą, w 1514, została utracona Eparchia smoleńska, w 1563 – połocka. W 1578 Stefan Batory przywrócił diecezje połocką. Przed unią brzeską metropolia kijowsko-halicka była podzielona na osiem eparchii: kijowską, włodzimiersko-brzeską, łucko-ostrogską, połocko-witebską, przemysko-samborską, halicko-lwowsko-kamieniecką[3]. Od 1508 roku metropolici kijowscy tytułowali się metropolitami Kijowa, Halicza i całej Rusi[4]. Mimo że stolicą metropolii był Kijów, metropolita przeważnie tam nie przebywał. Rezydował w Nowogródku, Wilnie lub w swojej poprzedniej diecezji, jeżeli był biskupem przed nominacją[3].

W myśl postanowień unii brzeskiej od 15 grudnia 1596 legalnie istniała w Kijowie tylko metropolia unicka. W październiku 1620 zaczęła nieoficjalnie funkcjonować prawosławna metropolia, prawnie zatwierdzona dopiero 14 marca 1633 przez sejm elekcyjny z 1632 i nowo wybranego króla Władysława IV.

W 1685 metropolita Gedeon (Czetwertyński) jako pierwszy metropolita kijowski przyjął godność od patriarchy moskiewskiego i całej Rusi Joachima i złożył mu przysięgę kanoniczną, co oznaczało przejście całej administratury do Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej[5]. W 1686 ekumeniczny patriarcha Konstantynopola Dionizy IV i Święty Synod Kościoła Konstantynopolitańskiego wydał tomos, którym przekazał metropolię kijowską pod kanoniczną jurysdykcję patriarchatu moskiewskiego.[6]. W związku ze zmianą jurysdykcji nastąpiła również zmiana tytułu metropolity kijowskiego, wyrażająca uznanie przez niego prymatu Moskwy jako najważniejszego ośrodka prawosławnego na ziemiach ruskich. Tytuł metropolity został zmieniony z „metropolita kijowski i halicki i całej Rusi” na „metropolita kijowski i halicki i Małej Rosji”[7]. W kolejnych latach różnice liturgiczne między metropolią kijowską a innymi eparchiami Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego były stopniowo likwidowane, ryt unifikowano według wzorca moskiewskiego. Metropolia kijowska straciła również szczególną autonomię administracyjną[8].

Metropolici kijowscy[9]Edytuj

Podporządkowani Patriarchatowi KonstantynopolitańskiemuEdytuj

Rezydujący w Czehryniu, nieuznani przez lewobrzeżną starszyznę kozackąEdytuj

Piastujący urząd metropolity w Kijowie i na lewobrzeżnej UkrainieEdytuj

Podporządkowani bezpośrednio Patriarchatowi Moskiewskiemu[11]Edytuj

W jurysdykcji Patriarchatu Moskiewskiego, w Egzarchacie UkraińskimEdytuj

W jurysdykcji Patriarchatu Moskiewskiego, w Ukraińskim Kościele Prawosławnym Patriarchatu MoskiewskiegoEdytuj

Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Kijowskiego (nieuznawany przez część kanonicznych Kościołów prawosławnych, uznany w 2018 przez Patriarchat Konstantynopola)

W jurysdykcji Kościoła Prawosławnego UkrainyEdytuj

Sytuacja na pocz. XXI w.Edytuj

Eparchia kijowska
Київська єпархія
 
Ławra Pieczerska
Państwo   Ukraina
Siedziba Kijów
Data powołania 988
Wyznanie prawosławne
Kościół Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Moskiewskiego
Cerkiew Świętych Antoniego i Teodozjusza Pieczerskich w ławrze Pieczerskiej
Biskup diecezjalny metropolita kijowski i całej Ukrainy Onufry (Berezowski)
Biskup pomocniczy metropolita wyszhorodzki i czarnobylski Paweł (Łebid)
metropolita poczajowski Włodzimierz (Moroz)
arcybiskup jagodziński Serafin (Demianiw)
arcybiskup horodnicki Aleksander (Nesterczuk)
arcybiskup buczański Pantelejmon (Baszczuk)
arcybiskup bojarski Teodozjusz (Snihiriow)
arcybiskup obuchowski Jonasz (Czerepanow)
arcybiskup putywelski Antoni (Kripak)
biskup fastowski Damian (Dawydow)
biskup wasylkowski Mikołaj (Pocztowy)
biskup iwankowski Kasjan (Szostak)
biskup hostomelski Tichon (Sofijczuk)
biskup worzelski Izaak (Andronik)
biskup baryszewski Wiktor (Kocaba)
biskup biłhorodzki Sylwester (Stojczew)
biskup makarowski Gedeon (Charon)
biskup perejasławsko-chmielnicki Dionizy (Pyłypczuk)
Dane statystyczne (2017)
Liczba kapłanów 777[13]
Liczba osób zakonnych 1035[13]
Liczba parafii 396[13]
Liczba klasztorów 9
brak współrzędnych
Strona internetowa

Od 2013 jurysdykcja eparchii kijowskiej Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego obejmuje miasto Kijów oraz rejony borodziański, kijowsko-swiatoszyński, wasylkowski, iwankowski, makarowski, obuchowski, fastowski, poleski[14]. Katedrą eparchii jest cerkiew Świętych Antoniego i Teodozjusza Pieczerskich w ławrze Pieczerskiej[14]. Czynne są następujące klasztory:

filia: monaster św. Pantelejmona w Kijowie

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c A. Mironowicz, Metropolia kijowska w strukturze patriarchatu konstantynopolitańskiego (988–1685) [w:] red. A. Mironowicz, U. Pawluczuk, P. Chomik, Autokefalie Kościoła prawosławnego w Polsce, Uniwersytet w Białymstoku, Białystok 2006, ​ISBN 978-83-7431-062-8​, ss. 24–25
  2. A. Mironowicz, Metropolia..., s. 26
  3. a b T. Śliwa, Kościół wschodni w Monarchii Jagiellonów w latach 1506–1596, w: Historia Kościoła w Polsce, T. 1, Do roku 1764, Cz. 2, Od roku 1506, red. B. Kumor, Z. Obertyński, Poznań – Warszawa 1974, s. 89.
  4. T. Śliwa, Kościół wschodni w Monarchii Jagiellonów w latach 1506–1596, w: Historia Kościoła w Polsce, T. 1, Do roku 1764, Cz. 2, Od roku 1506, red. B. Kumor, Z. Obertyński, Poznań – Warszawa 1974, s. 90.
  5. M. Bendza, Inkorporacja metropolii kijowskiej do patriarchatu moskiewskiego [w:] red. Mironowicz A., Pawluczuk U., Chomik P.: Autokefalie Kościoła prawosławnego w Polsce. Białystok: Uniwersytet w Białymstoku, 2006, s. 106–107. ISBN 978-83-7431-062-8.
  6. Mironowicz A.: Diecezja białoruska w XVII i XVIII wieku. Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2008, s. 133. ISBN 978-83-7431-150-2.
  7. W. Mokry, Stosunek państwowych i cerkiewnych władz moskiewskich do ukraińskiej Cerkwi prawosławnej i unickiej w wiekach XVII–XX [w:] red. R. Łużny, F. Ziejka, A. Kępiński, Unia brzeska. Geneza, dzieje i konsekwencje w kulturze narodów słowiańskichTowarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „UNIVERSITAS”, Kraków 1994, ​ISBN 83-7052-220-3​, s.85
  8. L. Ćwikła: Polityka władz państwowych wobec Kościoła prawosławnego i ludności prawosławnej w Królestwie Polskim, Wielkim Księstwie Litewskim oraz Rzeczypospolitej Obojga Narodów w latach 1344–1795. Lublin: Wydawnictwo Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 2006, s. 252. ​ISBN 83-7363-350-2​.
  9. Lista została opracowana na podst.: A. Mironowicz, Kościół prawosławny w państwie Piastów i Jagiellonów, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok 2003
  10. A. Mironowicz, Metropolia kijowska w strukturze patriarchatu konstantynopolitańskiego (988–1685) [w:] red. A. Mironowicz, U. Pawluczuk, P. Chomik, Autokefalie Kościoła prawosławnego w Polsce, Uniwersytet w Białymstoku, Białystok 2006, ​ISBN 978-83-7431-062-8​, s. 24
  11. Киевская епархия (ros.). [zarchiwizowane z tego adresu].
  12. Блаженніший Митрополит Київський і всієї України Онуфрій (Орест Володимирович Березовський)
  13. a b c Предстоятель Украинской Православной Церкви возглавил ежегодное епархиальное собрание духовенства Киевской епархии (ros.). patriarchia.ru, 26 grudnia 2017. [dostęp 2017-12-27].
  14. a b c Киевская епархия

BibliografiaEdytuj

  • Jakowenko N., Historia Ukrainy, 2000.
  • Historia Kościoła w Polsce, T. 1, do roku 1764, Cz. 2, Od roku 1506, red. B. Kumor, Z. Obertyński, Poznań – Warszawa 1974.