Joazaf (Krokowski)

Joazaf, imię świeckie Ołeksandr[1] Krokowski herbu Namiot[2] (ur. w 1651, zapewne, na Ukrainie Prawobrzeżnej, zm. 1 lipca 1718 w Twerze) – metropolita kijowski, halicki i całej Rusi, biskup Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego.

Joazaf
Metropolita kijowski
Ilustracja
Kraj działania Hetmanat Flag of the Cossack Hetmanat.svg
Data i miejsce śmierci 1 lipca 1718
Twer
Metropolita kijowski
Okres sprawowania 1707–1718
Wyznanie prawosławne
Kościół Rosyjski Kościół Prawosławny
Inkardynacja Metropolia kijowska
Śluby zakonne po 1673
Prezbiterat przed 1689
Nominacja biskupia 1707
Chirotonia biskupia 15 sierpnia 1708

ŻyciorysEdytuj

Ukończył kolegium mohylańskie w Kijowie przed 1670. W szkole tej zetknął się pierwszy raz z Warłaamem (Jasińskim), pełniącym funkcję jej rektora, który stał się następnie jego protektorem[3]. Ok. 1673 wyjechał na studia do Rzymu, gdzie studiował filozofię i teologię[4]. Po powrocie do Kijowa wstąpił jako posłusznik do ławry Peczerskiej, złożył wieczyste śluby mnisze, a następnie został zatrudniony w kolegium mohylańskim jako profesor. Wykładał retorykę (1683) i filozofię (1685–1689), a następnie pełnił funkcję prefekta szkoły. W 1689, zachowując to stanowisko, został przełożonym monasteru św. Mikołaja na Słupie w Kijowie[3]. W roku akademickim 1689/1690 został rektorem kolegium, po raz drugi został wybrany na tę funkcję w 1693. W tym samym roku został przełożonym Brackiego Monasteru w Kijowie[3]. Ihumen Joazaf uzyskał dla obydwu kierowanych przez siebie klasztorów wsparcie finansowe Iwana Mazepy, dzięki czemu na ich terenie powstały nowe murowane cerkwie. Doprowadził również do poprawy sytuacji ekonomicznej kolegium mohylańskiego[3].

W 1707 duchowieństwo kijowskie wybrało Joazafa na nowego metropolitę kijowskiego. Chirotonia biskupia odbyła się 15 sierpnia 1708 w Moskwie, Joazaf (Krokowski) otrzymał natychmiast po niej godność metropolity[3]. Zdaniem Ćwikły podobnie jak jego poprzednicy, metropolici Gedeon i Warłaam, reprezentował stanowisko prorosyjskie, przyczynił się do unifikacji metropolii kijowskiej z Rosyjskim Kościołem Prawosławnym, eliminacji typowych dla niej tradycji[5]. Odmienną ocenę jego postawy w tej kwestii przedstawił Włodzimierz Mokry, którego zdaniem Joazaf bronił odmienności prawosławia na ziemiach ukraińskich i reprezentował antymoskiewską postawę[6]. Wszedł w konflikt z biskupem mścisławskim, mohylewskim i orszańskim Sylwestrem o zarządzanie tymi monasterami w Rzeczypospolitej, które przed włączeniem metropolii kijowskiej do Patriarchatu Moskiewskiego zostały bezpośrednio podporządkowane metropolicie kijowskiemu (biskup Sylwester dążył do tego, by znalazły się one w jego jurysdykcji)[7]. Gdy Iwan Mazepa przeszedł na stronę Szwedów w wojnie północnej i wystąpił przeciwko Rosji, Joazaf przewodniczył obrzędowi jego wykluczenia z Cerkwi prawosławnej[8].

W 1718 carewicz Aleksy Piotrowicz Romanow, przesłuchiwany w związku z rzekomą organizacją antycarskiego spisku przeciw swojemu ojcu, na torturach wskazał Joazafa (Krokowskiego) jako swojego współpracownika. Stwierdził, że metropolita kijowski w korespondencji z nim zachęcał go do wywołania zbrojnego powstania ludowego przeciwko carowi Piotrowi. Chory hierarcha miał zostać sprowadzony do Petersburga na przesłuchanie, jednak zmarł w drodze, w monasterze Świętych Archaniołów w Twerze. Krótko po jego zgonie Aleksy przyznał, że bezpodstawnie obciążył metropolitę. Pogrzeb Joazafa odbył się w soborze katedralnym w Twerze, przewodniczył mu arcybiskup twerski Warłaam[3].

Metropolita otaczał szczególną czcią świętą Barbarę i był autorem akafistu do niej[3].

PrzypisyEdytuj

  1. Tetiana Sebta, Natalija Sinkewycz. Підтверджувальна грамотп Петра І 1708 р. щодо поставлення на Київську Митрополію Йоасафа (Кроковського): історія, провенієнція та публікація документа, s. 139. (ukr.)
  2. Олег Однороженко: Козацька територіальна геральдика кінця ХVІ - ХVІІІ ст. Charków, 2009, s. 169. seria: Monumenta Rutheniae Heraldica. Vol. IІІ. ​ISBN 966-7409-20-1​. (ukr.)
  3. a b c d e f g Иоасаф (Кроковский)
  4. Иоасаф (Кроковский) митрополит Киевский
  5. L. Ćwikła: Polityka władz państwowych wobec Kościoła prawosławnego i ludności prawosławnej w Królestwie Polskim, Wielkim Księstwie Litewskim oraz Rzeczypospolitej Obojga Narodów w latach 1344–1795. Lublin: Wydawnictwo Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 2006, s. 252. ​ISBN 83-7363-350-2​.
  6. W. Mokry, Stosunek państwowych i cerkiewnych władz moskiewskich do ukraińskiej Cerkwi prawosławnej i unickiej w wiekach XVII–XX [w:] red. R. Łużny, F. Ziejka, A. Kępiński, Unia brzeska. Geneza, dzieje i konsekwencje w kulturze narodów słowiańskich, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „UNIVERSITAS”, Kraków 1994, ​ISBN 83-7052-220-3​, s.84
  7. Antoni Mironowicz, Diecezja białoruska w XVII i XVIII wieku, Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2008, s. 176–183, ISBN 978-83-7431-150-2, OCLC 233516415.
  8. W. Busygin, B. Piwowarow, M. Sofronowa, Ioann [w:] Prawosławnaja Encikłopiedija. T. 23. Moskwa: 2010, s. 219–230. ISBN 978-5-89572-042-4.

BibliografiaEdytuj

Poprzednik
Warłaam (Jasiński)
Metropolita kijowski
1707 – 1718
Następca
Warłaam (Wonatowicz)