Otwórz menu główne

Most kolejowy magistrali węglowej w Bydgoszczy

Most w ciągu magistrali węglowej w Bydgoszczymost kolejowy, stalowy na rzece Brdzie, położony w dzielnicy Czersko Polskie w Bydgoszczy.

Most w ciągu magistrali węglowej w Bydgoszczy
Ilustracja
Widok z brzegu Brdy
Długość całkowita 115,3[1] m
Państwo  Polska
Miejscowość Bydgoszcz
Podstawowe dane
Przeszkoda rz. Brda
Długość 115,3 m
Liczba torów 2
Liczba przęseł 3
Rozpiętość przęseł 32,4 + 47,6 + 32,4
Data budowy 1930
Położenie na mapie Bydgoszczy
Mapa lokalizacyjna Bydgoszczy
Most w ciągu magistrali węglowej w Bydgoszczy
Most w ciągu magistrali węglowej w Bydgoszczy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Most w ciągu magistrali węglowej w Bydgoszczy
Most w ciągu magistrali węglowej w Bydgoszczy
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Most w ciągu magistrali węglowej w Bydgoszczy
Most w ciągu magistrali węglowej w Bydgoszczy
Ziemia53°07′07,9″N 18°06′08,7″E/53,118861 18,102417
Widok od zachodu
Na moście

LokalizacjaEdytuj

Most spina oba brzegi Brdy na ujściowym odcinku rzeki, gdzie ma ona formę zalewu[2]. Mostem przebiega kolejowa obwodnica towarowa Bydgoszczy w ciągu linii kolejowej nr 201, wybudowana jako fragment magistrali węglowej.

Dane techniczneEdytuj

Most jest zbudowany jako trzyprzęsłowa, kratownicowa konstrukcją stalowa z jazdą górą. Kratownice o górnych pasach poziomych i dolnych łukowych oparte są na dwóch, licowanych cegłą przyczółkach oraz nasypie ziemnym o wysokości 10,7 m. Światło dla żeglugi pod obiektem wynosi: 31 + 45 + 31 × 6,0 m. Dopuszczalne są obciążenia rzędu 22 ton na oś[1].

Przez most prowadzi dwutorowa, zelektryfikowana linia kolejowa tzw. magistrala węglowa, która jest z gospodarczego punktu widzenia jedną z najważniejszych kolejowych dróg transportu towarowego w Polsce[3]. Obiekt nie jest przystosowany do ruchu pieszego.

Historia budowy mostu i odcinka bydgoskiego magistrali węglowej[4]Edytuj

Budowa mostu odbyła się w kontekście budowy nowej linii kolejowej, tzw. magistrali węglowej, która była największą inwestycją komunikacyjną II Rzeczypospolitej. Dla całej linii najważniejsze znaczenie miały mieć węzły kolejowe w Zduńskiej Woli, Inowrocławiu i Bydgoszczy. Prace w okolicy Bydgoszczy obejmowały budowę wschodniej i północnej obwodnicy kolejowej (dwutorowej) z Nowej Wsi Wielkiej do Maksymilianowa wraz z nową stacją Kapuściska Tranzytowe. Wykonano również sześć wiaduktów nad drogami kołowymi i torami kolejowymi oraz usunięto uciążliwy przejazd kolejowy na ul. Gdańskiej.

Prace na odcinku bydgoskim prowadzono w dwu etapach. Odcinek północny Kapuściska MałeMaksymilianowo (11 km) wykonano od jesieni 1927 r. do wiosny 1928 r. Odcinek południowy Nowa Wieś WielkaKapuściska Małe (21,3 km) wybudowano w okresie od lata 1928 r. do końca 1930 r. Prace wykonywano w większości ręcznie z niewielkim wykorzystaniem maszyn. Kilka tysięcy robotników pracowało dniem i nocą na trzy zmiany. 9 listopada 1930 r. dokonano uroczystego otwarcia linii Nowa Wieś Wielka-Gdynia.

Najtrudniejszym problemem do pokonania przy budowie obwodnicy była budowa mostu przez Brdę. Obiekt ten, choć nie najdłuższy na całej trasie[5] okazał się najdroższy i najtrudniejszy do wykonania z uwagi na trudne warunki terenowe. Projekt mostu wykonano indywidualnie przez pracowników Zarządu Budowy, przy czynnym współudziale niezależnych specjalistów, którzy wykonali projekt żelaznych przęseł. Wybudowano go ostatecznie jako trzyprzęsłowy (32,4 m + 47,6 m + 32,4 m) o długości 115 m, wchodzący na przyczółkach w nasyp kolejowy. Prace przy moście rozpoczęto jesienią 1929 r. i ukończono w 1930 r. Koszt wykonania mostu wyniósł 2 mln zł[6].

Inwestycja prowadzona początkowo wyłącznie przez Polskie Koleje, później została dokończona przez prywatne Francusko-Polskie Towarzystwo Kolejowe (od 1931 r.), które otrzymało 45-letnią koncesję.

W trakcie II wojny światowej, w związku z budową zakładów DAG Fabrik Bromberg Niemcy rozbudowali magistralę m.in. o dworzec Emilianowo w Puszczy Bydgoskiej. W 1941 roku dobudowano drugi tor. W 1945 r. wycofujący się Niemcy zniszczyli most pod obydwoma torami, które odbudowano w 1949 i 1951 roku. W 1967 roku magistrala węglowa biegnąca przez most została zelektryfikowana[1].

CiekawostkaEdytuj

Oprócz mostu przez Brdę, na odcinku bydgoskim magistrali węglowej powstał największy na całej linii żelbetowy, czteroprzęsłowy wiadukt (6,25+2x16,4+6,25 m) w Maksymilianowie. Wybudowano go w 1929 r. według indywidualnego projektu nad ośmioma torami kolejowymi. Przeznaczony był dla drogi publicznej I klasy i kolei wąskotorowej (800 mm).

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Monografia mostów województwa kujawsko-pomorskiego. Brda i Kanał Bydgoski. Tom II z serii: Mosty z biegiem rzek pod red. Krzysztofa Dudka. Bydgoszcz – Grudziądz 2012. Wydawca: Związek Mostowców Rzeczypospolitej Polskiej Oddział Pomorsko-Kujawski. ​ISBN 978-83-934160-2-8​.
  2. Od 1906 r.
  3. Obecnie uznana jest za linię towarowego tranzytu transeuropejskiego w VI korytarzu transportowym.
  4. Kotlarz Grzegorz: Budowa bydgoskiego odcinka magistrali węglowej Herby Nowe – Gdynia w latach 1928–1930. [w:] Kronika Bydgoska XXI (1999). Bydgoszcz 2000.
  5. Dłuższy był pięcioprzęsłowy 170-m most na Warcie.
  6. Dla porównania koszt wykonania fragmentu magistrali Nowa Wieś Wielka-Gdynia wyniósł 85,4 mln zł, a całej magistrali ok. 230-270 mln.

BibliografiaEdytuj

  • Czajkowski Edmund: 134 bydgoskiego węzła kolejowego. [w:] Kalendarz Bydgoski 1985
  • Kotlarz Grzegorz: Budowa bydgoskiego odcinka magistrali węglowej Herby Nowe – Gdynia w latach 1928–1930. [w:] Kronika Bydgoska XXI (1999). Bydgoszcz 2000
  • Lijewski Teofil: Geografia transportu Polski. Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne. Warszawa 1977
  • Michalski Stanisław red.: Bydgoszcz wczoraj i dziś 1945-1980. Państwowe Wydawnictwo Naukowe. Warszawa-Poznań 1988
  • Monografia mostów województwa kujawsko-pomorskiego. Brda i Kanał Bydgoski. Tom II z serii: Mosty z biegiem rzek pod red. Krzysztofa Dudka. Bydgoszcz – Grudziądz 2012. Wydawca: Związek Mostowców Rzeczypospolitej Polskiej Oddział Pomorsko-Kujawski. ​ISBN 978-83-934160-2-8​.
  • Podgóreczny Józef: Bydgoski Węzeł Kolejowy. [w:] Kalendarz Bydgoski 1969
  • Widernik Mieczysław: Magistrala węglowa Śląsk-Gdynia i jej znaczenie w okresie międzywojennym. [w:] Zapiski historyczne TNT XLXIX Rok 1984 z.2
  • Zakrzewski Bogdan: 130 lat bydgoskiej kolei. [w:] Kalendarz Bydgoski 1980

Linki zewnętrzneEdytuj