Musa Juka

Musa Zyber Juka (ur. 15 października 1880 w Szkodrze[1], zm. 13 listopada 1955 w Aleksandrii) – albański polityk, w latach 1930–1935 i 1936–1939 minister spraw wewnętrznych, w latach 1925–1927 minister prac publicznych, w latach 1928–1929 minister rolnictwa.

Musa Juka
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

15 października 1880
Szkodra

Data i miejsce śmierci

13 listopada 1955
Aleksandria

Minister spraw wewnętrznych Albanii
Okres

od 9 listopada 1936
do 7 kwietnia 1939

Poprzednik

Et’hem Toto

Następca

Maliq Bushati

Minister prac publicznych Albanii
Okres

od 28 września 1925
do 20 października 1927

Poprzednik

Kosta Kotta

Następca

Hil Mosi

Minister rolnictwa Albanii
Okres

od 20 czerwca 1928
do 12 września 1929

Poprzednik

Ferit Vokopola

Odznaczenia
Kawaler Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Kawaler Orderu Świętego Sawy Order Skanderbega (Albania)
Kawaler Orderu Franciszka Józefa (Austro-Węgry)

ŻyciorysEdytuj

Pochodził z muzułmańskiej rodziny kupieckiej. Był jednym z szóstki dzieci Zybera i Havy. Szkołę średnią ukończył w Szkodrze[2]. W 1900 rozpoczął pracę w administracji osmańskiej w Szkodrze i awansował do stopnia dyrektora wydziału finansowego wilajetu szkoderskiego. W 1910 służył jako tłumacz armii osmańskiej w czasie tłumienia powstania antyosmańskiego w północnej Albanii. W 1914 wspierał działania Esada Paszy Toptaniego i z jego poręczenia został merem Szkodry.

W czasie I wojny światowej współpracował z administracją austro-węgierską. W kwietniu 1917 był członkiem delegacji Albańczyków, która złożyła hołd nowo wybranemu cesarzowi Austro-Węgier Karolowi I[2].

W 1920 kierował administracją albańską w Szkodrze, w czasie, kiedy miasto znajdowało się pod kontrolą międzynarodową. W latach 1921–1924 ponownie pełnił funkcję mera Szkodry. W 1924 został pozbawiony urzędu, a jego dom spalono. W tym samym roku, w czasie zamachu stanu zorganizowanego przez zwolenników Fana Nolego dom Juki w Szkodrze został spalony przez tłum demonstrantów, a Juka ratował się ucieczką za granicę. Powrócił do kraju wraz z Ahmedem Zogu w grudniu 1924, stając się jednym z jego najbardziej zaufanych współpracowników. We wrześniu 1925 objął stanowisko ministra spraw wewnętrznych, które sprawował do lutego 1927. Ponownie objął kierownictwo resortu spraw wewnętrznych w 1933. Jako szef resortu wykazał się okrucieństwem w tłumieniu spisków skierowanych przeciwko Ahmedowi Zogu. Po stłumieniu rebelii w Fierze w 1935 nakazał aresztować 500 osób[3]. Dervishi określał ten czas mianem rządów terroru[4]. Dwukrotnie sprawował urząd ministra prac publicznych. W latach 1926–1939 zasiadał w parlamencie[2]. Od roku 1932 przewodniczył Albańskiej Federacji Sportowej[5].

W 1939 w czasie inwazji włoskiej na Albanię opuścił kraj i osiadł w Stambule, w 1950 przeniósł się do Aleksandrii, gdzie współpracował ponownie z królem Zogiem I.

Był żonaty (żona Sadete z d. Shpuza), miał czworo dzieci. Jedna z jego córek Safete (Sofija) była malarką, nauczycielką i publicystką[5].

Ordery i wyróżnieniaEdytuj

Odznaczony Wielką Wstęgą Orderu Skanderbega i Wielkim Krzyżem Orderu Świętego Sawy.

PrzypisyEdytuj

  1. Robert Elsie: A Biographical Dictionary of Albanian History. I.B. Tauris: 2013, s. 226. ISBN 978-1-78076-431-3.
  2. a b c Kastriot Dervishi: Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet. Anëtarët e Këshillit të Ministrave në vitet 1912-2012, jetëshkrimet e tyre dhe veprimtaria e ekzekutivit shqiptar. Tirana: Shtepia Botuese 55, 2012, s. 142.
  3. Owen Pearson: Albania in the Twentieth Century, A History: Volume III. New York: I.B. Tauris, 2006, s. 348. ISBN 978-1-84511-105-2.
  4. Kastriot Dervishi: Historia e shtetit shqiptar 1912-2005. Tirana: 2006. ISBN 99943-799-3-3. (alb.)
  5. a b Familja Juka mes nderimeve dhe persekutimit (alb.). radiandradi.com. [dostęp 2022-06-21].

BibliografiaEdytuj

  • Robert Elsie: A Biographical Dictionary of Albanian History. I.B. Tauris: 2013, s. 226. ISBN 978-1-78076-431-3.
  • Michael Schmidt-Neke: Entstehung und Ausbau der Königsdiktatur in Albanien (1912–1939): Regierungsbildungen, Herrschaftsweise und Machteliten in einem jungen Balkanstaat. Oldenburg: 1987. ISBN 978-3-486-54321-6. (niem.)