Otwórz menu główne

Mykoła Jurijowycz Riabczuk, ukr. Микола Юрійович Рябчук (ur. 27 września 1953 w Łucku) – ukraiński krytyk literacki, eseista i publicysta, poeta.

Mykoła Riabczuk
Ilustracja
Mykoła Riabczuk (2009)
Data i miejsce urodzenia 27 września 1953
Łuck
Narodowość  Ukraina
Odznaczenia
Odznaka Honorowa „Bene Merito”

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Urodzony w Łucku na Wołyniu, w młodości zafascynowany Hryhorijem Czubajem, oryginalny poeta tamtych czasów, zaprzyjaźniony z Wiktorem Neborakiem i Jurijem Andruchowyczem, twórcami grupy literackiej Bu-Ba-Bu. Za publikację wierszy w almanachu Skrzynia (Skrynia) został relegowany ze studiów.

W 1988 ukończył Instytut Literacki im. M. Gorkiego w Moskwie, posiada dyplom doktora teorii literatury. Był redaktorem i zastępcą redaktora naczelnego miesięcznika "Wseswit" (ukraiński odpowiednik "Literatury na świecie") oraz szefem działu krytyki czasopisma "Suczasnist".

W latach 1994-1996 oraz w 1999 był stypendystą i gościnnym profesorem na kilku uniwersytetach amerykańskich. W 1997 był współzałożycielem opiniotwórczego kijowskiego miesięcznika "Krytyka".

Mykoła Riabczuk jest tłumaczem klasyków polskich, w "Krytyce" zamieszczał przegląd paryskiej "Kultury". Jest współpracownikiem Centrum Studiów Europejskich Uniwersytetu Akademia Kijowsko-Mohylańska. W Polsce teksty Riabczuka były publikowane m.in. na łamach "Więzi", "Tygodnika Powszechnego", "Krasnogrudy", "Czasu Kultury", "Akcentu", "Dekady Literackiej", "Kultury Enter".

W 1999 otrzymał nagrodę Polcul Foundation za działanie na rzecz dobrych stosunków polsko-ukraińskich[potrzebny przypis], a w 2002 został laureatem polsko-ukraińskiej Nagrody Pojednania Polsko-Ukraińskiego. Po transformacji zmienił się charakter jego twórczości – miejsce poezji, prozy i krytyki literackiej zajęła publicystyka społeczno-kulturalna i polityczna.

W grudniu 2009 z rąk ministra Radosława Sikorskiego otrzymał Odznakę Honorową "Bene Merito"[1].

Od 2014 roku jest przewodniczącym jury Nagrody Literackiej Europy Środkowej „Angelus”[2].

TwórczośćEdytuj

PoezjaEdytuj

  • almanach Skrynia, w którym znajdują się wiersze Riabczuka i innych ukraińskich poetów
  • Zyma u Lwowi, 1989, w którym znajdują się wiersze z lat 70. i 80.
  • Maleńkie tragedie (w przekł. M. Kaweckiej)
  • Wiersze (przekł. B. Zadura)
  • wiersze związane z "pomarańczową rewolucją", np. "wiersze zawsze / są wolne // nawet jeśli / zrymujemy je / zakujemy w strofy / zamkniemy w foliałach (...)" (przekł. M. Piekarska), które prezentował na wieczorze autorskim zorganizowanym we Wrocławiu w 2005 r.

EsejeEdytuj

  • Nie w Paryżu umrzemy, przekł. B. Zadura, zamieszczone w: Rybo – Wino – Kur. Antologia literatury ukraińskiej ostatnich dwudziestu lat., red. O. Hnatiuk, 1994;
  • Polska, Polacy, Polski – próba filologicznego krajoznawstwa, przekł. O. Hnatiuk (Polszcza, polśkyj, polaky, "Suczasnist" 1998, nr 11),
  • Okcydentaliści mimo woli: paradoksy ukraińskiego natywizmu (Zachidnyky mymowoli. Ukrajinśkyj nacionalizm miż zachidnyctwom i natywizmom, "Suczasnist"2000, nr 5).
  • Zona widczużennia: ukrajinśka oliharchija miż Schodom i Zachodom, Kyjiw 2004 r.

KsiążkiEdytuj

  • Od Małorosji do Ukrainy (Wid Małorosiji do Ukrajiny: paradoksy zapizniłoho nacijetworennia), 2000, przekł. O. Hnatiuk, K. Kotyńska.
  • Dylematy ukraińskiego Fausta (Dyłemy ukrajinśkoho Fausta: hromadianśke suspilstwo i rozbudowa derżawy, 2000)
  • Deinde tilky ne tut (2002): zbiór esejów i opowiadań
  • Dwie Ukrainy (Dwi Ukrajiny), przekł. M. Dyhas, K. Kotyńska, I. Werestiuk, W. Witwicki, 2003

PrzypisyEdytuj