Otwórz menu główne

Nadieżda Bogdanowa

rosyjska primabalerina
Nadieżda Bogdanowa jako Esmeralda

Nadieżda Konstantinowna Bogdanowa (ros. Надежда Константиновна Богданова; ur. 3 września 1836 w Moskwie - zm. 5 września 1897 w Sankt Petersburgu) – wybitna rosyjska primabalerina liryczna o europejskiej sławie.

ŻyciorysEdytuj

Ojcem Nadieżdy był Konstantyn Bogdanow (zm. 1877), tancerz baletu moskiewskiego, który także wykładał taniec w szkole teatralnej i reżyserował balety. Matką zaś była Tatiana Karpakowoj (ok. 1812-1842), balerina Teatru Wielkiego w Moskwie. Ojciec wychowany w surowej szkole Didły, z wielką starannością uczył córkę swego zawodu[1].

12-letnia Bogdanowa debiutowała na scenie w Jarosławlu; potem tańczyła w wielu innych miastach Rosji, wszędzie z wielkim sukcesem. Za radą primabaleriny Fanny Elssler udała się do Paryża, po nauki u baletmistrzów Josepha Maziliera i Artura Saint-Leona, a 20 października 1851 wystąpiła przed paryską publicznością w balecie Markietanka zastąpiwszy w tytułowej roli Carlottę Grisi. Nadieżda odniosła sukces, krytyka odkryła w niej wielki talent, zaś paryżanie znaleźli nową ulubienicę. W Paryżu tańczyła przez 4 lata, tj. do wybuchu Wojny krymskiej, w której Rosja i Francja były po przeciwnych stronach, Nadieżdzie zaś nie obce były uczucia patriotyczne[1].

W r. 1852 występowała w Wiedniu, tańcząc Giselle. Wkrótce, ukazem carskim została oddelegowana do teatrów petersburskich, gdzie tańczyła m.in. rolę Giselle zachwycając techniką i wdziękiem, gracją i lekkością póz, a także dramatyzmem i mimiką. Zaćmiła ówczesną primabalerinę Jelenę Andriejanową, ale też była stawiana na równi z czołowymi primabalerinami Europy” Fanny Elssler, Marią Taglioni, Carlottą Grisi i innymi. W latach 1855-1867 tańczyła na scenach petersburskich i moskiewskich, ale też odnosiła gościnne sukcesy w Paryżu, Berlinie, Neapolu, Warszawie, Budapeszcie i innych miastach Europy. Podczas jednego z przedstawień baletu Najada w Moskwie upadła na scenie i potłukła się, a „Московские ведомости” sugerowały, że przy tym nie obyło się bez cudzej pomocy. W 1867 roku zakończyła karierę sceniczną[2].

Na przełomie XIX i XX wieku Aleksiej Umanskij wspominał taniec Nadieżdy Bogdanowej: «Tańczyła B. bardzo wytwornie, z wdzięczną żywością, niezwykle zręcznie, z wyrazistą mimiką.»[1]

RepertuarEdytuj

Prócz wymienionych w powyższej biografii, repertuar Nadieżdy Bogdanowej obejmował m.in. balety:

Występy w WarszawieEdytuj

Balety, w których tańczyła gościnnie główne role na scenie Teatru Wielkiego podczas swoich kolejnych występów[3]:

  • Gizella, czyli Willidy, 1855, 1856, 1857, 1859, 1866
  • Robert Diabeł (Scena uwodzenia), 1855, 1866
  • Esmeralda, 1856, 1857, 1866
  • Katarzyna, córka bandyty, 1857, 1859, 1866
  • Asmodea, diabeł rozkochany, 1859, 1866; wówczas partnerował Nadieżdzie Bogdanowej Antoni Tarnowski, który w czasie przedstawienia 11 lutego 1866 doznał kontuzji. „Zespół znalazł się w kłopocie. Z powodu braku pierwszego tancerza nie można było wystawić żadnego większego baletu. Z koleżeńską pomocą pospieszyła Bogdanow. Ona to była inicjatorką i organizatorką benefisu na rzecz wielokrotnego partnera. Ona również zdołała skłonić Aleksandra Tarnowskiego do powrotu na scenę. Dzięki niej właśnie na benefisowym przedstawieniu Antoniego Tarnowskiego publiczność z żalem żegnała ustępującego artystę i witała dawnego ulubieńca niezwykle serdecznie, co obu braci wzruszyło do łez.” [4] Remisja depresji u Aleksandra Tarnowskiego trwała jedynie przez rok. „Ten rok wystarczył, aby przygotować młodego, niestety nie tak już znakomitego następcę w osobie Ludwika Rządcy.” [5] Tak więc warszawski balet zawdzięcza Nadieżdzie Bogdanowej przetrwanie kryzysu 1866-1867.
  • Sylfida, 1866, 1867
  • Korsarz, 1866
  • Modniarki, czyli Karnawał paryski, 1866
  • Rozbójnik morski, w 1866, 1867

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Aleksjej M. Umanskij hasło: „Bogdanowa, Nadzieżda Konstantinowna” w: „Encyklopedyczny słownik Brockhauza i Efrona”, tomów 86 (82 tomy i 4 tomy suplementów), Petersburg, 1890-1907.
  2. Balet. Encikłopiedija, Izdatielstwo „Sowietskaja Encikłopiedija”, gławnyj redaktor J.H. Grigorowicz, Moskwa, 1981.
  3. Janina Pudełek, Warszawski balet romantyczny, 1802-1866, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków, 1968.
  4. Janina Pudełek, Warszawski balet romantyczny, 1802-1866, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków, 1968, str. 95.
  5. Janina Pudełek, Warszawski balet romantyczny, 1802-1866, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków, 1968, str. 96.

BibliografiaEdytuj

  • Aleksjej M. Umanskij hasło: "Bogdanowa, Nadzieżda Konstantinowna" w: [„Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона” („Słownik encyklopedyczny Brockhausa i Efrona”), tomów 86 (82 tomy i 4 tomy suplementów), Petersburg, 1890-1907.
  • Janina Pudełek „Warszawski balet romantyczny”, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków, 1968, str. 88, 95, 155, 165-166, 171-172, 175-176, 180, 186, 188.