Nowa Wieś Spiska

miasto we wschodniej Słowacji

Nowa Wieś Spiska (słow. Spišská Nová Ves, niem. Zipser Neudorf/Neuendorf, węg. Igló, rom. Nowejsis) – miasto powiatowe we wschodniej Słowacji, w kraju koszyckim, w historycznym regionie Spisz.

Nowa Wieś Spiska
Spišská Nová Ves
ilustracja
Herb
Herb
Państwo  Słowacja
Kraj Kosicky vlajka.svg koszycki
Powiat Nowa Wieś Spiska
Burmistrz Ján Volný[1]
Powierzchnia 66,67[2] km²
Wysokość 430 m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

38 045[2]
570,65 os./km²
Nr kierunkowy 0 53
Kod pocztowy 052 01
Tablice rejestracyjne SN
Położenie na mapie kraju koszyckiego
Mapa konturowa kraju koszyckiego, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Nowa Wieś Spiska”
Położenie na mapie Słowacji
Mapa konturowa Słowacji, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Nowa Wieś Spiska”
Ziemia48°56′40″N 20°33′46″E/48,944444 20,562778
Strona internetowa
Ratusz i najwyższa wieża kościelna na Słowacji
Reduta
Kościół w dzielnicy Novoveská Huta

GeografiaEdytuj

Spiska Nowa Wieś leży na wysokości 430 m n.p.m. w Kotlinie Hornadzkiej nad Hornadem. Liczba mieszkańców miasta w 2011 roku wynosiła 38 045 osób, powierzchnia miasta – 66,67 km². Dzieli się na dzielnice:

  • sídlisko Tarča
  • sídlisko Mier
  • sídlisko Východ
  • sídlisko Západ
  • Novoveská Huta
  • Ferčekovce

HistoriaEdytuj

Okolice Nowej Wsi Spiskiej były zasiedlone już w neolicie. Osadnictwo słowiańskie istniało tu już w czasach państwa wielkomorawskiego. Na obszarze dzisiejszego miasta leżała prawdopodobnie znana skądinąd słowiańska osada Iglov. Osada ta została zniszczona i opuszczona podczas najazdów mongolskich, ale później została zasiedlona ponownie przez ocalałych dawnych mieszkańców. W jej sąsiedztwie w połowie XIII wieku powstała osada saskich kolonistów Neudorf (Villa Nova). Dzisiejsza Spiska Nowa Wieś powstała z połączenia obu wsi.

Pierwsza pisemna wzmianka o mieście pochodzi z 1268. W XIV wieku miasto stało się ośrodkiem górnictwa, rzemiosła i handlu (największy plac targowy na ówczesnych ziemiach słowackich). W 1380 miasto uzyskało uprzywilejowany status wolnego królewskiego miasta górniczego. W latach 14121769 w wyniku zastawu spiskiego miasto z okolicami należało do Polski i znajdowało się pod władzą królów polskich, stanowiło część starostwa spiskiego. Po bezprawnym zagarnięciu tych terenów przez Habsburgów w 1769 Spiską Nową Wieś włączono do Węgier i później ustanowiono siedzibą władz Prowincji XVI Miast Spiskich.

W czasach nowożytnych Spiska Nowa Wieś była znana z licznych miejskich szkół. W 1910 – według spisu nieuwzględniającego narodowości polskiej – miasto liczyło 10,5 tys. mieszkańców, z czego 5,1 tys. Słowaków, 3,5 tys. Węgrów i 1,8 tys. Niemców. W 1918 znalazło się w granicach Czechosłowacji. W okresie kampanii wrześniowej w roku 1939 miasto było siedzibą kwatery głównodowodzącego słowackich wojsk inwazyjnych kierującego ofensywą przeciwko Polsce.

ZabytkiEdytuj

Najważniejszymi zabytkami miasta są m.in.:

Kilka kilometrów na zachód od Nowej Wsi Spiskiej leży park narodowy Słowacki Raj; niedaleko też do Spiskiego Zamku.

SportEdytuj

ParkiEdytuj

  • park Madaras
  • park koło ratusza
  • park koło kościoła pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny
  • Ogród Zoologiczny

KomunikacjaEdytuj

W Nowej Wsi Spiskiej krzyżują się drogi lokalne 536 z Krompachów do Kieżmarku i 533 z Gemerskiej Połomy do Lewoczy. Przez miasto przebiega linia kolejowa z Koszyc i Preszowa do Popradu. W mieście znajduje się trawiaste lotnisko miejscowego aeroklubu.

Miasta partnerskieEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Zoznam zvolených starostov a primátorov podľa obcí, miest a mestských častí (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky, 2014. [dostęp 2017-09-24].
  2. a b Košický kraj (ang.). W: City Population [on-line]. [dostęp 2017-09-24].

Linki zewnętrzneEdytuj