Otwórz menu główne

Nowiny Szląskie – luterański tygodnik wydawany w języku polskim (drukowany szwabachą) o tematyce religijnej i społecznej, przeznaczony zgodnie z podtytułem dla polskojęzycznej ludności śląskiej wyznania ewangelickiego, wydawany w latach 1884-1888.

Nowiny Szląskie
Pismo tygodniowe dla ludu ewangelickiego
Nowiny szląskie 0.jpg
Częstotliwość Tygodnik
Państwo  Cesarstwo Niemieckie
Wydawca druk T. Schatzky (Wrocław)
Rodzaj czasopisma Religia (luteranizm) i społeczeństwo
Pierwsze wydanie 1884
Ostatnie wydanie 1888
Redaktor naczelny Jerzy Badura

HistoriaEdytuj

Pierwszy numer pisma ukazał się we Wrocławiu 19 stycznia 1884 r. w drukarni T. Schatzky'ego przy Wallstrasse 14B (ob. ul. Włodkowica). Tygodnik wychodził w każdą sobotę i kosztował 80 fenigów kwartalnie. Funkcję redaktora odpowiedzialnego i nakładcy pełnił Jerzy Badura, pastor w Międzyborzu, a następnie K. Baum i S. Grygier, "księgarz we Wołowie". Od roku 1887 pismo ukazywało się pod tytułem "Nowiny" w Ełku[1], dokąd je przeniesiono z powodu wzrostu liczby czytelników z Warmii i Mazur, a także ze względu na nieprzychylność wrocławskiej administracji dla polskiej prasy na Śląsku (np. kary pieniężne za używanie j. polskiego). Pomysłodawcą i mecenasem gazety był Alfons Parczewski, prawnik i działacz społeczny[2]. Z pismem współpracował też Antoni Baderski, asystent w Bibliotece Uniwersyteckiej we Wrocławiu.

"NS" zamieszczały kazania ewangelickie, powiastki umoralniające dla ludu, artykuły na temat dziejów reformacji, wspomnienia o wybitnych pastorach, sylwetki biograficzne, poezję okolicznościową, wiadomości kulturalne i gospodarcze, ogłoszenia i apele. Społeczno-informacyjna część tygodnika składała się z kilku stałych działów i rubryk: "Co słychać na świecie", "Z kościoła i o kościele", "Wiadomości z Szląska i okolicy", "Z książek i o książkach", "Ceny targowe", "Notatki przyrodnicze", "Korespondencje", "Zagadki". Zachowując charakter lojalistyczny, gazeta wspierała działalność polskich ewangelików, integrowała polskojęzyczną mniejszość pruskiego Śląska, odgrywała rolę oświatową i wychowawczą wobec śląskiego ludu, postulowała wprowadzenie j. polskiego do szkół.

PrzypisyEdytuj

  1. W. Nawrocki twierdzi, że przeniesiono je na Mazury w 1891 r.
  2. W 1896 r. na finansowe wsparcie "NS" i innych polskojęzycznych gazet na Śląsku wykorzystano legat generała Aleksandrowicza z Petersburga.

BibliografiaEdytuj

  • R. Ergetowski, Nowiny Szląskie. Wrocławski tygodnik z lat 1884-1886, "Kwartalnik Opolski" 1955 nr 2.
  • W. Nawrocki, Trwanie i powrót. Szkice o literaturze Ziem Zachodnich, Poznań 1969, s. 65-66.