Szwabacha

Przykłady gotyckich krojów pisma: tekstura – rotunda – szwabacha – fraktura.
Szwabacha polska, powszechnie stosowana w polskich drukarniach XVI i XVII w.

Szwabacha (niem. Schwabacher) – pismo gotyckie, przez wielu paleografów uznawane za odmianę bastardy. Szwabacha dała początek narodowemu pismu niemieckiemu stosowanemu do naszych czasów, zwłaszcza jako tzw. Schreibschrift, czyli niemiecka kursywa. Szwabacha była pierwszym pismem od początku zawierającym w swym składzie własne litery majuskulne; pisma wcześniejsze adaptowały litery majuskulne najczęściej z kapitały i uncjały.

Porównanie szwabachy z czcionką współczesną
Czcionka
współczesna
Offenbacher
Schwabacher
Aa Aa Offenbacher Schwabacher.svg
Bb Bb Offenbacher Schwabacher.svg
Cc Cc Offenbacher Schwabacher.svg
Dd Dd Offenbacher Schwabacher.svg
Ee Ee Offenbacher Schwabacher.svg
Ff Ff Offenbacher Schwabacher.svg
Gg Gg Offenbacher Schwabacher.svg
Hh Hh Offenbacher Schwabacher.svg
Ii Ii Offenbacher Schwabacher.svg
Jj Jj Offenbacher Schwabacher.svg
Kk Kk Offenbacher Schwabacher.svg
Ll Ll Offenbacher Schwabacher.svg
Mm Mm Offenbacher Schwabacher.svg
Nn Nn Offenbacher Schwabacher.svg
Oo Oo Offenbacher Schwabacher.svg
Pp Pp Offenbacher Schwabacher.svg
Qq Qq Offenbacher Schwabacher.svg
Rr Rr Offenbacher Schwabacher.svg R rotunda.svg
Ss Ss Offenbacher Schwabacher.svg
Tt Tt Offenbacher Schwabacher.svg
Uu Uu Offenbacher Schwabacher.svg
Vv Vv Offenbacher Schwabacher.svg
Ww Ww Offenbacher Schwabacher.svg
Xx Xx Offenbacher Schwabacher.svg
Yy Yy Offenbacher Schwabacher.svg
Zz Zz Offenbacher Schwabacher.svg

HistoriaEdytuj

Szwabacha należy do grupy pism łamanych. Powstała w XV wieku, była grubsza, bardziej otwarta i szersza niż tekstura gotycka. Szwabacha była od końca XV do połowy XVI wieku przodującym pismem niemieckim. Wyparta została przez frakturę, jednak była nadal popularna do XX wieku.

Drukarze w XVI wieku adaptowali szwabachę dla potrzeb alfabetu polskiego w celu zapisu tekstów w języku polskim, w odróżnieniu od antykwy, która służyła do zapisu tekstów łaciny. Odstąpiono od tego w XVII wieku, ale nadal była używana w społecznościach polskich zamieszkujących Prusy Książęce, czyli Mazurów. Ich ewangelickie przekłady Biblii i książki w języku polskim pisane były gotykiem.

Zobacz teżEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Karol Górski, Neografia gotycka. Podręcznik pisma neogotyckiego XVI-XX, PWN, Warszawa 1978, wyd. III.

Linki zewnętrzneEdytuj