Otwórz menu główne

Omega Centauri (również NGC 5139 lub ESO 270-SC11) – gromada kulista znajdująca się w gwiazdozbiorze Centaura w odległości około 16 tys. lat świetlnych od Słońca[2].

Omega Centauri
Ilustracja
Gromada kulista Omega Centauri (ESO)
Odkrywca Edmond Halley
Data odkrycia 1677
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Centaur
Typ kulista, VIII
Rektascensja 13h 26m 47,24s[1]
Deklinacja –47° 28′ 46,5″[1]
Odległość 15,8 ± 1,1 tys. ly[2] (4,84 ± 0,34 kpc)
Jasność obserwowana 3,68[1]m
Rozmiar kątowy 36,3'[1]
Charakterystyka fizyczna
Wymiary ok. 170 ly
Liczba gwiazd ok. 10 mln
Alternatywne oznaczenia
ω Centauri, NGC 5139, GCL 24,
ESO 270-SC11
Położenie w gwiazdozbiorze

W starożytności została zaliczona do gwiazd. Ptolemeusz wspominał o niej jako o gwieździe ok. 130 r. n.e. W konsekwencji ok. 1600 roku została oznaczona grecką literą przez Bayera jak gwiazda. Jej niegwiazdowa natura została rozpoznana w 1677 roku przez Edmonda Halleya[1].

Omega Centauri jest jedną z najbliższych nam gromad kulistych. Jest równocześnie największą i najjaśniejszą spośród około 200 znanych gromad kulistych znajdujących się w halo Drogi Mlecznej. Na niebie zajmuje obszar większy niż Księżyc w pełni. Rozciąga się na obszarze ok. 170 lat świetlnych i zawiera około 10 milionów gwiazd.

Choć większość gromad składa się z gwiazd w zbliżonym wieku i o tym samym składzie chemicznym, to Omega Centauri wykazuje obecność różnych populacji gwiazd z szerokim zakresem wieku i obfitości pierwiastków chemicznych[3]. Wiek gromady szacuje się na 12 miliardów lat.

Na podstawie obserwacji prowadzonych przy pomocy Kosmicznego Teleskopu Hubble’a oraz Obserwatorium Gemini ocenia się, że w centrum gromady znajduje się czarna dziura o masie ponad 40 tysięcy mas Słońca. O obecności czarnej dziury świadczy zaskakująco szybki ruch gwiazd znajdujących się w centrum. Dotychczas w gromadach kulistych czarną dziurę odkryto tylko w gromadzie G1 należącej do sąsiedniej galaktyki Andromedy.

Istnieją przypuszczenia, że Omega Centauri jest tak naprawdę pozostałością jądra galaktyki karłowatej, która została wchłonięta przez Drogę Mleczną[3].


Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e NGC 5139, Omega Cen w serwisie SEDS.org (ang.)
  2. a b G. van de Ven, R.C.E. van den Bosch, E.K. Verolme, P.T. de Zeeuw. The dynamical distance and intrinsic structure of the globular cluster ω Centauri. „Astronomy and Astrophysics”. 445 (2), s. 513–543, 2 stycznia 2006. DOI: 10.1051/0004-6361:20053061. arXiv:astro-ph/0509228. Bibcode2006A&A...445..513V (ang.). Cytat: best-fit dynamical distance D=4.8±0.3 kpc ... consistent with the canonical value 5.0±0.2 kpc obtained by photometric methods. 
  3. a b NGC 5139 (Omega Centauri), seds.org (ang.)

BibliografiaEdytuj

  • Ian Ridpath, Wil Tirion, Mini Encyklopedia "Niebo nocą". Oficyna Wydawnicza Atena 1995, ​ISBN 83-85414-61-4

Linki zewnętrzneEdytuj

NGC 5136NGC 5137NGC 5138Omega CentauriNGC 5140NGC 5141NGC 5142