Otwórz menu główne
Półhak z kluczem do nakręcania zamka kołowego w Narodowym Muzeum Morskim (Spichlerz na Ołowiance) w Gdańsku (kopia oryginału z XVII w.).

Półhak – pierwsza, obok petrynału, broń palna stworzona na potrzeby jazdy. Pochodzi od hakownicy z „obciętą” lufą i prawdopodobnie pierwsze półhaki powstały jako obrzyny hakownic z zamkiem kołowym. Jego główną zaletą jest niewielki ciężar i poręczność. Służy do prowadzenia ognia z małej odległości. Posiada zamek lontowy albo kołowy, ten ostatni w zdecydowanej większości egzemplarzy z uwagi na to, że półhaki użytkowała niemal wyłącznie kawaleria a zamek lontowy choć prostszy, tańszy i bardziej niezawodny, był trudny w obsłudze w trakcie jazdy, a nawet – z uwagi na użycie otwartego ognia – mógł być niebezpieczny dla jeźdźca i powodować niekontrolowane odpalenie ładunku prochowego.

Zdecydowana większość półhaków była wytwarzana przez rusznikarzy niderlandzkich i niemieckich. Broń ta była szczególnie rozpowszechniona pod koniec XVI i w pierwszej połowie XVII wieku w północnej i środkowej Europie. Półhaki zostały wyparte przez lżejsze pistolety kołowe i skałkowe oraz mające większy zasięg bandolety. Były bronią pośrednią pomiędzy pistoletami a bandoletami, występowały w dwóch podstawowych odmianach – z rękojeścią pistoletową (zwykle w typie włoskim, o małym odchyleniu od osi lufy) lub kolbą arkebuzową, bliższą w formie późniejszym karabinkom kawaleryjskim; jej długość dochodziła wówczas nawet trzech stóp.