Panna Maria

Panna Maria – osada Górnoślązaków w Stanach Zjednoczonych, w południowej części stanu Teksas, na południowy wschód od San Antonio. Najstarsza w Stanach Zjednoczonych osada polska, założona w 1854 przez emigrantów z Górnego Śląska kierowanych przez księdza Leopolda Moczygembę, pochodzących z Płużnicy Wielkiej koło Strzelec Opolskich.

Panna Maria
Obszar niemunicypalny
Ilustracja
Państwo  Stany Zjednoczone
Stan  Teksas
Hrabstwo Hrabstwo Karnes
Data założenia 1854
Kod statystyczny GNIS ID: 1364749
Populacja (2000)
• liczba ludności

96
Kod pocztowy 78144
Strefa czasowa UTC-06:00
UTC-05:00
Położenie na mapie Teksasu
Mapa konturowa Teksasu, blisko centrum po prawej na dole znajduje się punkt z opisem „Panna Maria”
Położenie na mapie Stanów Zjednoczonych
Mapa konturowa Stanów Zjednoczonych, na dole znajduje się punkt z opisem „Panna Maria”
Ziemia28°57′29″N 97°53′50″W/28,958056 -97,897222
Strona internetowa
Portal Stany Zjednoczone

HistoriaEdytuj

Mieszkańców nękały węże, malaria, powodzie i susze[1]. Wskutek trudnych warunków bytowania populacja osadników zmniejszyła się ze 120 rodzin w 1858 do 80 w 1909[1]. Obecnie w osadzie mieszka około 100 osób[1]. Ksiądz Moczygemba, który pod dębem odprawił pierwszą mszę w wigilię 1854, kilka lat potem musiał uciekać przed wściekłymi parafianami, chcącymi go na tym samym dębie powiesić[2]. Resztę życia spędził na północy Stanów Zjedoczonych, gdzie w 1879 założył polskie Seminarium św. Cyryla i Metodego w Orchard Lake (Detroit). Niewielka grupa wyjechała do Bandery. Mieszkańcy Panny Marii założyli w późniejszych latach pobliskie osady Cestohowa i Pawelekville.

Potomkowie osadników nawiązali kontakty z woj. opolskim w końcu XX wieku. Nazwiska osadników to m.in. Moczygemba, Kowolik, Polok, Jainta (Yanta), Piegza, Korus, Korzekwa, Dziok (Dziuk), Jarzombek. Zachowali archaiczny dialekt śląski, wykształcając gwarę teksaską, wyróżniającą się przede wszystkim mniejszym wpływem języka niemieckiego.

XIX-wieczni emigranci ze Śląska do Ameryki często rubryce „kraj pochodzenia” podawali „Poland”, mimo że Polski nie było na mapach z powodu rozbiorów, a Śląsk znalazł się w granicach Polski dopiero w XX wieku; ich potomkowie oznajmiają ciekawskim „My dycki byli Polokoma. My zawżdy rządzili doma po polsku”[3].

Obchody rocznicoweEdytuj

Jako najstarsza ze wszystkich osad założonych przez Polaków w Ameryce, Panna Maria często przyciąga licznych turystów z okazji wielu uroczystości rocznicowych. Tak było zwłaszcza na obchodach tysiąclecia chrześcijaństwa i polskiej państwowości w 1966, kiedy w mszy i grillu wzięło udział 10 tys. osób. Z tej okazji prezydent Lyndon B. Johnson przekazał prezent dla miejscowego kościoła – mozaikę przedstawiającą Matkę Boską Częstochowską wykonaną przez artystę polskiego pochodzenia Jana E. Krantza z około 12 tys. kamyków[1].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Louann Atkins Temple: Panna Maria, TX (ang.). W: Handbook of Texas Online [on-line]. Texas State Historical Association. [dostęp 2021-06-27].
  2. Ziemowit Szczerek: Polskie miasto na Dzikim Zachodzie. Interia.pl, 16 stycznia 2008. [dostęp 2012-09-12].
  3. Jerzy Andrzej Klichta, Dzieje Śląska „pod strzechy”, czyli O cudzie nad Odrą, 2004, s. 23, ISBN 83-919027-1-4

BibliografiaEdytuj