Park Piny
Park Piny, Piny – park założony w połowie lat 70. XX wieku dla mieszkańców ówczesnego Osiedla XXV-lecia PRL w Tarnowskich Górach (obecnie Osada Jana, dzielnica miasta).
![]() Alejka na terenie Parku Piny | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Miejscowość | |
Dzielnica | |
Powierzchnia |
6,68[1] ha |
Data założenia |
lata 70. XX wieku |
Położenie na mapie Tarnowskich Gór ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa śląskiego ![]() | |
Położenie na mapie powiatu tarnogórskiego ![]() | |
![]() |
Park Piny jest jednym z dwóch parków leżących w granicach Osady Jana – drugim jest Park Ojców Kamilianów za kościołem św. Jana Chrzciciela i św. Kamila.
Położenie
edytujPark znajduje się na terenie dzielnicy Osada Jana, która do 1990 roku nosiła nazwę Osiedle XXV-lecia PRL, przy granicy z dzielnicami Bobrowniki Śląskie-Piekary Rudne oraz Śródmieście-Centrum. Granicę parku od południa tworzy ul. Obwodnica, od zachodu dawne koryto rzeki Stoły oraz linia Górnośląskich Kolei Wąskotorowych (GKW), a od północy i wschodu tereny ROD Wieczorka i ROD Faser przy ul. Bytomskiej[2].
Historia
edytujObiekt powstał w połowie lat 70. ubiegłego wieku w ramach rekultywacji nieużytków w północnej części eksploatowanej od XIX w. do końca lat 60. żwirowni[3][4]. Od większej, południowej jej części tereny te oddzielone zostały zbudowaną w 1969 roku obwodnicą miasta[5]. Jeszcze wcześniej, między XVI a XVIII wiekiem, na tym obszarze wydobywane były rudy żelaza i ołowiu[6][7].
Pozostałością po dawnym górnictwie jest bardzo urozmaicona rzeźba terenu, do której nawiązuje nazwa parku. Wywodzi się ona ze słowa pingi, które z kolei pochodzi od niemieckiego Pinge[6]. Pojęcie to oznacza płytkie, lejkowate zagłębienia terenu (od kilku do kilkunastu metrów głębokości), powstałe w wyniku odkrywkowego wydobywania kopalin (minerałów, rud) lub w wyniku zapadania się dawnych szybów wydobywczych. W pierwszym przypadku wokół zagłębień i pomiędzy nimi często występują również charakterystyczne pagórki tzw. warpie[8][6].
Większość prac obejmujących sadzenie drzew i krzewów, wytyczanie i budowę alejek, budowę amfiteatru oraz montaż ławek i huśtawek wykonywali w czynie społecznym pracownicy tarnogórskich zakładów przemysłowych[1][9].
Na przełomie lat 80. i 90. XX wieku park zaczął popadać w ruinę, urządzenia rekreacyjne uległy dewastacji, a znajdujący się w północnej części parku staw wysechł[1].
Stan obecny
edytujNieuregulowany stan prawny poszczególnych działek, na których znajduje się Park Piny, powoduje duże trudności w przeprowadzeniu rewitalizacji terenu[10][11][12]. Z inicjatywy lokalnych stowarzyszeń (działającego w latach 2016–2023 Stowarzyszenia na rzecz ratowania i reaktywacji Parku Piny na Osadzie Jana oraz Tarnogórskiego Stowarzyszenia Obywatelskiego) i działaczy społecznych podejmowane są jednak akcje sprzątania obiektu, a także organizowane są przedsięwzięcia popularyzujące i uświadamiające mieszkańców miasta o istnieniu tego miejsca[13][14][15].
Galeria
edytuj-
Wejście na teren Parku Piny od strony linii GKW
-
Główna aleja prowadząca przez Park
-
Amfiteatr na terenie Parku Piny
-
Urozmaicona rzeźba terenu Parku
-
Budka lęgowa na jednym z drzew w Parku
-
Symboliczny „grób” Parku Piny
-
Zdewastowana ławka w Parku Piny
Przypisy
edytuj- ↑ a b c Hadaś 2000 ↓, s. 754.
- ↑ Park Piny na mapie Polski Targeo.
- ↑ Hadaś 2000 ↓, s. 702.
- ↑ Żurek 2003 ↓, s. 79.
- ↑ Hadaś 2000 ↓, s. 708.
- ↑ a b c Żurek 2003 ↓, s. 77.
- ↑ Koch, H.: Denkschrift zur Feier des hundertjährigen Bestehens des Königl. Blei- und Silbererzberwerks Friedrichsgrube bei Tarnowitz O.-S.. Berlin: Atlas, 1884, s. tablica I.
- ↑ Komitet Światowego Dziedzictwa: Tarnowskie Góry Lead-Silver-Zinc Mine and its Underground Water Management System – Nomination Text. Description: History and Development. whc.unesco.org, 2017-07-09. s. 272–275. [dostęp 2019-07-07]. (ang.).
- ↑ Jacek Tarski. Piny neutralne jak Szwajcaria. „Gwarek”, 2017-05-16. Wydawnicza Spółdzielnia Pracy „GWAREK ŚLĄSKI”. ISSN 0209-0368. [zarchiwizowane z adresu]. (pol.).
- ↑ Alicja Jurasz. Park Piny – miasto chce przejąć teren. „Gwarek”, 2019-04-16. Wydawnicza Spółdzielnia Pracy „GWAREK ŚLĄSKI”. ISSN 0209-0368. [zarchiwizowane z adresu]. (pol.).
- ↑ Alicja Jurasz. Budżet na sportowo. Ruszyło głosowanie. „Gwarek”, 2016-05-24. Wydawnicza Spółdzielnia Pracy „GWAREK ŚLĄSKI”. ISSN 0209-0368. [zarchiwizowane z adresu]. (pol.).
- ↑ Agnieszka Reczkin: Tarnowskie Góry. Park Piny to jeszcze park czy już dżungla?. gwarek.com.pl, 2020-08-28. [dostęp 2021-04-03].
- ↑ Park Piny ma szansę na powrót do lat świetności. TVP3 Katowice, 2017-08-01. [dostęp 2019-07-03]. (pol.).
- ↑ Baza KRS: Stowarzyszenie na rzecz ratowania i reaktywacji Parku Piny na Osadzie Jana. krs-pobierz.pl. [dostęp 2019-07-03]. (pol.).
- ↑ Alicja Jurasz , Tarnowskie Góry, Osada Jana. Rodzinny piknik i sprzątanie parku Piny [online], gwarek.com.pl [dostęp 2024-03-05] (pol.).
Bibliografia
edytuj- Tadeusz B. Hadaś: Przyroda i jej przemiany w Dziejach Tarnowskich Gór. W: praca zbiorowa pod red. Jana Drabiny: Historia Tarnowskich Gór. Tarnowskie Góry: Muzeum w Tarnowskich Górach, 2000. ISBN 83-911508-3-6.
- Okolice gminy Bobrowniki Śląskie. Pingi. W: Franciszek Żurek: Historia Bobrownik Śląskich. Tarnowskie Góry: PUHW „AXON”, 2003. ISBN 83-909898-7-5.