Otwórz menu główne

Plac Teatralny – plac w śródmieściu Warszawy położony między wylotami ulic: Senatorskiej, Moliera, Bielańskiej i Wierzbowej.

Flag of Warsaw.svg Warszawa
plac
Teatralny
Śródmieście
Teatr Wielki – południowa pierzeja placu
Teatr Wielki – południowa pierzeja placu
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
plac Teatralny
plac Teatralny
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
plac Teatralny
plac Teatralny
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
plac Teatralny
plac Teatralny
Ziemia52°14′39,0″N 21°00′34,0″E/52,244167 21,009444
Północna pierzeja placu Teatralnego
Panorama placu Teatralnego

Spis treści

HistoriaEdytuj

 
Plac Teatralny ok. 1925 roku, po lewej budynek pałacu Jabłonowskich

Plac powstał w dwóch etapach. Około 1808 na miejscu zlikwidowanego targowiska Pociejów i rozebraniu pałacu Pociejowskiego utworzono najpierw ogród, a później niewielki plac nazwany placem Pociejowskim[1]. W 1825 rozebrano znajdujący się obok Marywil[2]. Pozyskany teren wykorzystano pod budowę monumentalnego gmachu Teatru Wielkiego oraz utworzenie kolejnego placu[2]. Plac ten połączono z placem Pociejowskim i nazwano Marywilskim[2]. Nazwa plac Teatralny zaczęła być używana ok. 1840[2].

Po przeniesieniu w 1818 siedziby władz miejskich do pałacu Jabłonowskich obszar ten stał się centrum życia miasta.

Na placu w czasie powstania styczniowego i rewolucji 1905 roku miały miejsce wielkie manifestacje patriotyczne.

We wrześniu 1939 w pałacu Jabłonowskich mieścił się sztab cywilnej obrony Warszawy.

W 1936 przed gmachem teatru odsłonięto pomnik Wojciecha Bogusławskiego[3]. Został on zniszczony w 1944[3]. W czasie wojny zniszczone zostały również m.in. gmach teatru i budynki w północnej pierzei placu; ocalał najmniej uszkodzony pałac Blanka.

Na początku lat 60. po wschodniej stronie ul. Bielańskiej wzniesiono trzy wieżowce, będące częścią osiedla Bielańska-WZ-Długa (według innego źródła osiedla Plac Teatralny)[3], zaprojektowanego przez Jerzego Czyża, Jana Furmana i Andrzeja Skopińskiego[4]. Ich lokalizacja wzbudziła kontrowersje[5].

W 1964 w miejscu zniszczonego pałacu Jabłonowskich ustawiono pomnik Bohaterów Warszawy[6]. W 1965 odsłonięto zrekonstruowany pomnik Wojciecha Bogusławskiego oraz pomnik Stanisława Moniuszki[3]. Plac wyłożono kostką bazaltową z podolskiego kamieniołomu zdjętą z ul. Żwirki i Wigury[7].

W latach 90. zrekonstruowano pałac Jabłonowskich i kościół św. Andrzeja, co zakończyło proces przywracania zabudowy przy placu.

Obecnie centralną część placu zajmuje parking dla samochodów.

Ważniejsze obiektyEdytuj

Obiekty nieistniejąceEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Eugeniusz Szwankowski: Ulice i place Warszawy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970, s. 220–221.
  2. a b c d Eugeniusz Szwankowski: Ulice i place Warszawy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970, s. 221.
  3. a b c d Juliusz A. Chrościcki, Andrzej Rottermund: Atlas architektury Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 1977, s. 205.
  4. Barbara Orlańska, Andrzej Dobrucki, Wacław Orzeszkowski, Jan Kazimierz Zieliński: Warszawskie osiedla ZOR. Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 1968, s. 92, 96, 154.
  5. Lech Chmielewski: Przewodnik warszawski. Gawęda o nowej Warszawie. Warszawa: Agencja Omnipress i Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnicze „Rzeczpospolita”, 1987, s. 42. ISBN 83-85028-56-0.
  6. Eugeniusz Szwankowski: Ulice i place Warszawy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970, s. 223.
  7. Jacek Marczyński. Skołuba złamał dubeltówkę. „Rzeczpospolita – Teatr Wielki Opera Narodowa. Dodatek specjalny”, 2011-11-06. [dostęp 2015-11-12].