Otwórz menu główne

Podmiot polityki (aktor polityczny) – zbiorowy lub indywidualny uczestnik życia politycznego podejmujący w sposób względnie trwały świadome, suwerenne i zaplanowane działania. Jego celem jest realizacja, poprzez bezpośrednie sprawowanie lub współuczestnictwo we władzy politycznej, określonych potrzeb, interesów, wartości i idei. Podmiot polityki może także wpływać na proces podejmowania decyzji politycznych w sposób formalny (zgodny z normami obowiązującymi w systemie politycznym lun nieformalny (niezgodny z tymi normami). Podstawowym celem podmiotu polityki jest utrwalenie lub zmiana istniejących stosunków politycznych. Z formalnego punktu widzenia podmiotem polityki jest każdy pełnoletni obywatel, o czym świadczy czynne i bierne prawo wyborcze. Podejście realistyczne wskazuje na podmiot polityki jedynie te jednostki, które w sposób stały i aktywny podejmują działania polityczne na przykład zawodowi politycy, partie polityczne, funkcjonariusze administracji państwowej.

Podstawowy podział podmiotów to rozróżnienie na podmioty pierwotne i wtórne. Podmioty polityki pierwotne to duże grupy społeczne, wspólnoty narodowe lub etniczne, które są zorganizowane w całość i posiadają wspólne interesy. Podmioty polityki wtórne to różnego rodzaju siły polityczne, organizacje zawodowe wytwórców i pracodawców, instytucje polityczne, organizacje pozarządowe, związki wyznaniowe, a także grupy lub zespołu reprezentujące interesy i wolę wielkich grup społecznych.

Spis treści

Trzy podstawowe kryteria podziału podmiotówEdytuj

Istnieją trzy podstawowe kryteria podziału podmiotów:

  1. kryterium liczebności
  2. kryterium miejsca w strukturze politycznej społeczeństwa
  3. kryterium funkcji.

Kryterium liczebnościEdytuj

W tym kryterium możemy wyróżnić podmioty zbiorowe i podmioty indywidualne. Podmioty zbiorowe to potężna siła sprawcza w działaniach politycznych. Odgrywają dużą rolę w życiu politycznym, gdyż mogą masowo oddziaływać na procesy społeczne. Podmioty indywidualne liczą się jako uczestnicy życia zbiorowego, którzy oddziałują na procesy polityczne. Pojawiają się najczęściej na pograniczu epok i mają znaczenie dziejowe dla wspólnot ludzkich.

Kryterium miejsca w strukturze politycznej społeczeństwaEdytuj

Cechą charakterystyczną tych podmiotów jest duża aktywność, która wpływa na procesy decyzyjne. Podmioty te w okresach przełomowych odgrywają znaczącą rolę, ponieważ niekiedy mogą przesądzić o biegu wydarzeń lub procesach społecznych. Do tego rodzaju podmiotów możemy zaliczyć przede wszystkim duże grupy społeczne, związki wyznaniowe,a także elity polityczne.

Kryterium funkcjiEdytuj

Możemy wyróżnić następujące podmioty: decyzji i wpływu.

Podmioty decyzji to takie, które w bezpośredni sposób uczestniczą w procesie decyzyjnym i rozwiązują problemy życia politycznego społeczeństwa. Przykładem takiego podmiotu mogą być wyborcy, którzy w bezpośredni sposób uczestniczą w procesie decyzyjnym – rozstrzygają o wyborze składu osobowego parlamentu i rządzących sił politycznych. Podmioty wpływu zaś, oddziałują pośrednio lub bezpośrednio na podejmowanie decyzji, na przykład związki zawodowe, pracodawców.

Aktywność podmiotów politykiEdytuj

Aktywność podmiotów polityki przybiera różne formy uczestnictwa w polityce. Uczestnictwo w sprawowaniu władzy i wpływanie na nią może mieć charakter:

  • bezpośredni lub pośredni
  • stały, okresowy lub incydentalny
  • formalny lub nieformalny
  • legalny lub nielegalny
  • racjonalny i irracjonalny.

BibliografiaEdytuj

  • Antoszewski Andrzej i Herbut Ryszard, Leksykon politologii, Wrocław 2002
  • Zieliński Eugeniusz, Nauka o państwie i polityce, Warszawa 2001