Polska Akcyjna Spółka Telefoniczna

Ten artykuł dotyczy byłego przedsiębiorstwa. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Polska Akcyjna Spółka Telefoniczna (PAST) – polskie przedsiębiorstwo telekomunikacyjne z siedzibą w Warszawie utworzone w formie spółki akcyjnej w 1922.

Polska Akcyjna Spółka Telefoniczna
Ilustracja
Państwo  Polska
Adres Warszawa
ul. Zielna 37
Data założenia 1 lipca 1922
Forma prawna spółka akcyjna
brak współrzędnych
Właz studzienki telekomunikacyjnej PAST na placu Grzybowskim w Warszawie

OpisEdytuj

Mieszana, państwowo-prywatna, spółka powstała w 1922, po wygaśnięciu przedłużonej koncesji szwedzkiego Towarzystwa „Cedergren”. Od pierwszych liter nazwy była nazywa PAST-ą[1]. Siedziba spółki mieściła się w budynku Cedergrenu przy ul. Zielnej 37. Od nazwy spółki pochodzi potoczna nazwa sąsiedniego gmachu centrali telefonicznej, wzniesionej przez Cedergren w latach 1906–1908 przy ul. Zielnej 39.

Osobny artykuł: PAST.

PAST-a otrzymała koncesję na 25 lat, tj. do 1947[2]. Skarb Państwa i „Cedergren” otrzymały po 3/7 akcji, a 1/7 akcji zostało przeznaczonych do sprzedaży osobom prywatnym (zostały one później także wykupione przez szwedzkiego akcjonariusza)[2].

Spółka działała w Warszawie (sieć wniesiona przez „Cedergren”) oraz we Lwowie, Łodzi, Lublinie, Białymstoku oraz w Zagłębiu Sosnowiecko-Dąbrowskim i Zagłębiu Borysławskim (sieci wniesione przez Skarb Państwa)[2]. W Warszawie, w związku z rosnącym popytem na usługi telefoniczne, stworzyła sieć składającą się z sześciu central automatycznych, zlokalizowanych m.in. przy ul. Zielnej 39, ul. Piusa XI 19, ul. Brzeskiej 24, ul. A. Felińskiego 39 i na Tłomackiem 10[1][3].

W końcu 1930 liczba abonentów w Warszawie wynosiła 44,2 tys[4]. W 1939 wszystkie warszawskie centrale miały pojemność 90 tys. numerów, a przyłączono do nich ok. 75 tys. abonentów[2]. PAST wybudowała także budynek centrali telefonicznej w Łodzi.

1 października 1940 przedsiębiorstwo przeszło pod zarząd Deutsche Post Osten[5]. Zwolniono część pracowników, a z pozostałymi podpisano nowe umowy o pracę na gorszych warunkach[5].

W czasie II wojny światowej centrale telefoniczne PAST w Warszawie zostały zniszczone w 100%, a kablowe sieci telefoniczne – w 70%[6].

Majątek spółki został przejęty przez państwo w 1948[7].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Ryszard Mączewski: Warszawa między wojnami. Łódź: Księży Młyn, 2009, s. 43. ISBN 978-83-61253-51-8.
  2. a b c d Henryk Janczewski: Warszawa. Geneza i rozwój inżynierii miejskiej. Warszawa: Arkady, 1971, s. 457.
  3. Tomasz Pawłowski, Jarosław Zieliński: Żoliborz. Przewodnik historyczny. Warszawa: Rosner & Wspólnicy, 2008, s. 460. ISBN 978-83-60336-27-4.
  4. Marian Marek Drozdowski: Warszawiacy i ich miasto w latach Drugiej Rzeczypospolitej. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1973, s. 159.
  5. a b Barbara Ratyńska: Ludność i gospodarka Warszawy i okręgu pod okupacją hitlerowską. Książka i Wiedza, 1982, s. 411.
  6. Henryk Janczewski: Warszawa. Geneza i rozwój inżynierii miejskiej. Warszawa: Arkady, 1971, s. 458.
  7. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 656. ISBN 83-01-08836-2.

Linki zewnętrzneEdytuj