Otwórz menu główne

Polski Kontyngent Wojskowy w Chorwacji

Polski Kontyngent Wojskowy w Chorwacji (PKW Chorwacja) – wydzielony komponent Sił Zbrojnych RP, przeznaczony do udziału w ONZ-owskich siłach pokojowych na terytorium byłej Jugosławii, głównie w Chorwacji, w latach 1992–1995. W szczytowym okresie liczył on ponad 1200 żołnierzy, co czyni go trzecim co do wielkości polskim kontyngentem wojskowym w historii. Jednostka Wojskowa 1135.

Polski Kontyngent Wojskowy w Operacji Organizacji Narodów Zjednoczonych Przywrócenia Zaufania w Chorwacji
POLBATT
 ONZ UNPROFOR (do 1995)
 ONZ UNCRO (od 1995)
Ilustracja
Republika Serbskiej Krajny na tle Chorwacji
Historia
Państwa wystawiające  Polska
Państwa mandatowe  Chorwacja
(State Flag of Serbian Krajina (1991).svg Republika Serbskiej Krajiny)
Decyzja o użyciu 11 maja 1992
Rozpoczęcie misji 15 kwietnia 1992
Zakończenie misji 14 grudnia 1995
Liczba zmian 7
Dowódcy
Pierwszej zmiany płk Wiesław Kurzyca
Ostatniej zmiany płk Krzysztof Kajdas
Konflikt zbrojny
Wojna w Chorwacji
Organizacja
Typ operacyjny
Podporządkowanie Organizacja Narodów Zjednoczonych Sektor Północny
Liczebność 874 żołnierzy (1992)
1227 żołnierzy (1995)
Skład Batalion Piechoty
Dyslokacja Slunj
Baretka medalu W służbie pokoju UNPROFOR

PKW Chorwacja na przestrzeni lat nosił następujące oficjalne nazwy:

  • 1992-1995: Polski Kontyngent Wojskowy w Siłach Ochronnych Organizacji Narodów Zjednoczonych (PKW UNPROFOR),
  • 1995: Polski Kontyngent Wojskowy w Operacji Organizacji Narodów Zjednoczonych Przywrócenia Zaufania w Chorwacji (PKW UNCRO).

Spis treści

HistoriaEdytuj

UNPROFOREdytuj

Rozpad Jugosławii w 1991 doprowadził do wybuchu wojny między armiami nowych państw a siłami serbskimi. Aby zapobiec eskalacji walk i uchronić ludność cywilną przed czystkami ONZ postanowiło utworzyć w lutym 1992 r. Siły Ochronne ONZ (UNPROFOR).

Osobny artykuł: UNPROFOR.

Jednym z 12 zaproszonych do udziału w nich państw była Polska, która w marcu 1992 r. zaaprobowała prośbę i rozpoczęła formowanie batalionu, którego kadrę wystawiło Wojskowe Centrum Szkolenia dla potrzeb Sił Pokojowych ONZ w Kielcach a resztę 10 Dywizja Zmechanizowana w Opolu (jednakże stosowna uchwała Rady Ministrów, powołująca także Polską Grupę Policyjną, została podpisana 11 maja – miesiąc po rozpoczęciu misji). Podczas tworzenia kontyngentu napotkano wiele komplikacji – Polska pierwszy raz wystawiała batalion operacyjny (POLBATT), więc nie posiadała na tym polu żadnych doświadczeń, pojawiły się problemy ze skompletowaniem kadry (żołnierze służby zasadniczej często rezygnowali w wyjazdu pod wpływem docierających informacji o wojnie) i sprzętu. Mimo to już 11 kwietnia wyruszył pierwszy transport kolejowy z kontyngentem, a za nim 4 kolejne.

14 kwietnia POLBATT rozpoczął działania operacyjne. Polegały one na:

  • konwojowaniu transportów z pomocą humanitarną,
  • patrolowaniu wyznaczonego terenu,
  • zapewnieniu bezpieczeństwa ludności cywilnej.

Polska jednostka została rozlokowana w Slunju w Sektorze Północnym (w latach 1993–1994 dowodził nim gen. bryg. Józef Chmiel), gdzie swoją bazę miały oddziały obsadzające 26 posterunków. W wyniku pogarszającej się sytuacji ich liczbę zwiększono do 42, w każdym stacjonowało kilku żołnierzy i BRDM-2 (w przypadku 1 kompanii były to BMP-1), mogących wykonywać swoje zadania tylko za dnia, ponieważ nocą następowała serbsko-chorwacka wymiana ognia, zmuszająca Polaków do wycofania się do schronu (przepisy oenzetowskie kategorycznie zabraniały błękitnym hełmom jakąkolwiek ingerencję zbrojną, a jedynie rozdzielanie walczących sił).

Działania UNPROFOR-u nie przynosiły pożądanych skutków i na początku 1993 r. konflikt w Krajnie zaognił się. Początkowo POLBATT swobodnie patrolował wyznaczoną strefę, lecz w styczniu Serbowie przejęli z powrotem część ciężkiego uzbrojenia (czołgi i artylerię), które wcześniej przekazali pod kontrolę UNPROFOR. Serbowie starali się także ograniczać swobodę poruszania się patroli POLBATTu, szczególnie w okresach zaostrzania się sytuacji na linii przerwania ognia z Chorwatami. Po raz pierwszy polski kontyngent miał styczność z prawdziwą wojną (podobna sytuacja wystąpiła w Polskim Kontyngencie Wojskowym w Kambodży) i nie wszyscy żołnierze byli do niej odpowiednio przygotowani (jeszcze przed II zmianą do Polski musiało wrócić 81 żołnierzy). Jednak nie przeszkodziło to większości żołnierzy we wzorowym wypełnianiu rozkazów.

W sierpniu 1994 r. V Korpus BiH (czasowo) zlikwidował tzw. Zachodnią Bośnię i do strefy POLBATT-u przybyli serbscy uchodźcy. Zmusiło to polskie władze do wzmocnienia batalionu dodatkową kompanią piechoty, przez co PKW łącznie obsadzał 59 posterunków i punktów kontrolnych oraz ochraniało 2 obozy bośniackich Serbów.

UNCROEdytuj

W marcu 1995 r. zakończył się mandat UNPROFOR-u na terenie Chorwacji, którego po naciskach rządu w Zagrzebiu nie odnowiono. Wynikiem był znaczny wzrost napięcia w Krajnie, wymuszający powołanie zastępującej Siły Ochronne Operacji ONZ Przywrócenia Zaufania w Chorwacji (UNCRO). POLBATT także odczuł skutki kryzysu – w rejonie odpowiedzialności nastąpił wielokrotny wzrost incydentów zbrojnych i niemożliwe stało się stanie na straży przestrzegania porozumienia rozejmowego.

Zawieszenie broni formalnie zostało zerwane chorwacką operacją Błysk, rozpoczętą 1 maja 1995 r. Polegała ona na wkroczeniu do stref separacji i nawiązaniu kontaktu bojowego z oddziałami serbskimi, którego odpowiedziały ogniem. Żadna ze stron nie uczyniła agresywnego gestu w stosunku do Polaków, lecz w wyniku walk Bośniaków z najemnikami Abdicia POLBATT opuścił dwa zniszczone posterunki.

Podjęte próby negocjacji nie doprowadziły do zakończenia walk, bo 4 sierpnia 1995 r. Chorwaci ruszyli z kolejną ofensywą (Operacja Burza), podczas której zajęli bez walki polski posterunek (regulamin ONZ nakazywał siłom pokojowym unikanie konfrontacji), dwa zostały ostrzelane przez artylerię, a 22 inne zmusili do ewakuacji (żaden z polskich żołnierzy nie został zabity, 3 zostało rannych). Natomiast Serbowie rozbroili i uprowadzili załogi dwóch posterunków (zostały one potem przekazane siłom ONZ w Bośni, skąd Polacy wrócili do kontyngentu).

8 sierpnia 1995 r. upadła Republika Serbskiej Krajny i wojna domowa w Chorwacji została zakończona – tym samym siły pokojowe ONZ w tym kraju przestały być potrzebne i rozpoczęto ich wycofywanie. PKW zakończył je 14 grudnia, gdy ostatnie oddziały POLBATT-u opuściły Krajnę.

Tradycje Polskiego Kontyngentu Wojskowego w UNPROFOR kontynuowało Centrum Szkolenia na Potrzeby Sił Pokojowych.

Struktura organizacyjnaEdytuj

  • Dowództwo i sztab PKW – Batalion Piechoty (POLBATT)
    • 1 kompania piechoty
    • 2 kompania piechoty
    • 3 kompania piechoty
    • 4 kompania piechoty
    • 5 kompania piechoty
    • 6 kompania piechoty (od 1994)
    • kompania remontowa
    • kompania zaopatrzeniowa
    • pluton inżynieryjny
    • pluton łączności
    • pluton medyczny
    • drużyna dowodzenia
    • drużyna gospodarcza
    • drużyna transportowa
    • oficerowie w HQ UNPROFOR, HQ Sector North

Dowódcy PKW (w nawiasie początek zmiany):

  • I i II zmiana (1992) – płk Wiesław Kurzyca
  • III i IV zmiana (1993) – płk Jan Kempara
  • V i VI zmiana (1994) – płk Zdzisław Goral
  • VII zmiana (1995) – płk Krzysztof Kajdas

BibliografiaEdytuj