Port lotniczy Gdynia-Kosakowo

Port lotniczy Gdynia-Kosakowo (inne funkcjonujące nazwy: Gdynia-Oksywie, Gdynia-Babie Doły) (kod IATA: QYD, kod ICAO: EPOK) – niedokończony port lotniczy. Lotnisko miało być przeznaczone dla obsługi tanich linii lotniczych, formalnie jest to w dalszym ciągu lotnisko wojskowe Gdynia-Oksywie/Babie Doły, położone w gminie Kosakowo nieopodal gdyńskich dzielnic Obłuże i Babie Doły, w odległości 32 km od lotniska im. Lecha Wałęsy w Gdańsku. Niewielki fragment południowej części lotniska (zakończenie głównej drogi startowej) znajduje się na obszarze Obłuża. Teren całego lotniska Gdynia-Kosakowo liczy 700 hektarów, a 85 procent podejść do lądowania na lotnisko odbywa się nad wodą. 7 maja 2014 Sąd Rejonowy w Gdańsku ogłosił upadłość likwidacyjną obiektu[1]. Od 2006 r. na terenie lotniska odbywa się Open’er Festival[2].

Port lotniczy Gdynia-Kosakowo
Ilustracja
Państwo

 Polska

Województwo

 pomorskie

Miejscowość

Gdynia, Kosakowo

Typ

cywilne, wojskowe

Kod IATA

QYD

Kod ICAO

EPOK

Strefa czasowa

UTC +1

Drogi startowe
Kierunek 13/31:

Beton, 2500 × 60 m

Kierunek 08/26:

Asfaltobeton, 790 × 30 m

Położenie na mapie gminy Kosakowo
Mapa konturowa gminy Kosakowo, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „QYD”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko górnej krawiędzi znajduje się punkt z opisem „QYD”
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa konturowa województwa pomorskiego, u góry nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „QYD”
Położenie na mapie powiatu puckiego
Mapa konturowa powiatu puckiego, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „QYD”
Ziemia54°34′46,90″N 18°31′01,90″E/54,579694 18,517194
Strona internetowa
Port Lotniczy Gdynia-Kosakowo Sp. z o.o.
ilustracja
Państwo

 Polska

Województwo

 pomorskie

Adres

81-382 Gdynia, Al. Marszałka Piłsudskiego 52/54

Data założenia

28 sierpnia 2007

Data likwidacji

7 maja 2014

Forma prawna

Sp. z o.o.

Prezes

Janusz Stateczny

Udziałowcy

Gmina Miasta Gdyni
Gmina Kosakowo

Nr KRS

0000287038

Dane finansowe
Kapitał zakładowy

91 310 000,00 PLN

Strona internetowa

Infrastruktura

edytuj

Lotnisko posiada dwie utwardzone drogi startowe: betonową na kierunku 13/31 o długości 2500 m, szerokości 60 m i nośności PCN 52 R/B/W/T, jak i asfaltobetonową na kierunku 08/26 o długości 790 m, szerokości 30 m i nośności PCN 19 F/B/Y/T[potrzebny przypis]

Od listopada 2007 r. na lotnisku działa system ILS, czyli radiowy system nawigacyjny wspomagający lądowanie samolotów w bardzo trudnych warunkach atmosferycznych. W 2009 r. wybudowano wieżę kontroli lotów o wysokości 22,3 metra, będącą jednym z najnowocześniejszych tego typu obiektów w Polsce.

Historia

edytuj

4 kwietnia 1936 miał miejsce pierwszy lot samolotu pasażerskiego na trasie Gdynia – Warszawa z lotniska w Rumi-Zagórzu. Lotnisko w Kosakowie wybudowano na terenie dawnego folwarku Amalienfelde[3] jako zapasowe dla portu lotniczego w Rumi. Jego oficjalne otwarcie nastąpiło 1 maja 1935. W czasie okupacji z lotniska w Babich Dołach startowały samoloty Luftwaffe przeprowadzające próby związane z torpedami[4]. Po wojnie teren przejęło wojsko.

W 2006 r. podpisano umowę w sprawie wykorzystania tego lotniska na potrzeby lotnictwa cywilnego. Stroną zarządzającą miał być zarząd lotniska w Gdańsku-Rębiechowie[potrzebny przypis]. W lipcu 2007 r. samorządy Gdyni i Kosakowa powołały spółkę „Port Lotniczy Gdynia-Kosakowo”[5], której celem było zorganizowanie pracy portu. Od 2007 r. na terenie lotniska trwały prace budowlane nad dostosowaniem infrastruktury do nowych potrzeb[potrzebny przypis].

6 marca 2008 opublikowane zostało streszczenie raportu wykonanego na zlecenie Portu Lotniczego Gdańsk im. Lecha Wałęsy przez firmę konsultingową PriceWaterHouseCoopers oraz York Aviation dotyczące „Oceny zasadności i koncepcji przejęcia roli zarządzającego w porcie lotniczym Gdynia Kosakowo”. W raporcie tym znalazły się m.in. prognozy ruchu pasażerskiego lotniska w Gdańsku (zgodnie ze scenariuszem pesymistycznym, bazowym i optymistycznym odpowiednio 3,9 mln, 5,6 mln i 6,4 mln w 2015 r. z dalszą tendencją wzrostową, szczególnie w obszarze ruchu czarterowego i General Aviation) oraz dynamiczny wzrost przeładunków cargo (z ich oczekiwanym podwojeniem najpóźniej do 2015 r.). Zwracano uwagę na zasadność stworzenia klastra transportu lotniczego obejmującego dodatkowo porty lotnicze w Gdyni-Kosakowie i Pruszczu Gdańskim, który obejmując w pierwszej fazie porty trójmiejskie miałby charakter duopolu, jednak zaznaczono, że bieżący (według danych za rok 2007) ruch pasażerski i towarowy nie jest wystarczający do tego, aby inwestycje te rozpoczynać w najbliższych latach, w związku z czym zalecono „nieangażowanie się Portu Lotniczego Gdańsk na obecnym etapie w rozwój lotniska Gdynia Kosakowo głównie ze względu na pesymistyczne prognozy finansowe oraz możliwość przeszkodzenia w pełnym wykorzystaniu potencjału rozwoju lotniska w Gdańsku”. Za datę rentowności procesu przeniesienia ruchu General Aviation z portu w Gdańsku do portu Gdynia-Kosakowo raport podaje okolice lat 2021–2025. Zwrócono uwagę na fakt, że konflikt obu akcjonariuszy portu w Gdańsku nie dotyczy zasadności budowy drugiego portu, lecz terminu tej inwestycji[6].

31 marca 2009 na lotnisku rozbił się należący do Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej samolot An-28 Bryza-2RF, który wykonywał lot szkoleniowy. W katastrofie zginęli wszyscy znajdujący się na pokładzie, tj. czteroosobowa załoga samolotu.

3 września 2009 ogłoszony został przetarg na plan generalny portu lotniczego[7] o przepustowości 0,5 mln pasażerów rocznie[8], natomiast 18 grudnia oddano do użytku nową wieżę kontroli lotów[9].

18 października 2010 został ogłoszony przetarg na budowę terminalu pasażerskiego przeznaczonego do obsługi ruchu General Aviation[10].

W 2010 r. została powołana samorządowa spółka Pomorska Kolej Metropolitalna, której jednym z celów było skomunikowanie portu lotniczego w Kosakowie z aglomeracją trójmiejską.

W grudniu 2010 r. rozstrzygnięto konkurs na projekt terminalu w Gdyni-Kosakowie, który wygrała warszawska firma ATI[11]. W początku 2012 r. prace budowlane przy jego realizacji rozpoczęła firma Sport Halls z Wrocławia, która za 20,9 mln zł[12] w niespełna rok wybudowała terminal GA (General Aviation): parterowy obiekt o powierzchni zabudowy 3,9 tys. m² i kubaturze 21,3 tys. m³[potrzebny przypis]. Jednocześnie realizowana była budowa budynku dla lotniskowej straży pożarnej[12].

Do realizacji pozostały jeszcze modernizacja płyty postojowej dla samolotów (przewidywana realizacja w trybie zaprojektuj i wybuduj) oraz budowa bazy paliwowej.

Planowano, że przez pierwsze lata istnienia lotnisko będzie przyjmować niewielkie samoloty biznesowe, loty cargo i czarterowe. Według założeń biznesowych port lotniczy w Gdyni do roku 2030 miał być w stanie przyjąć 1,5 mln pasażerów rocznie. Zakładano, że po 10 latach wydatki portu lotniczego będą pokrywane przez przychody[13].

We wrześniu 2012 r. Polska powiadomiła Komisję Europejską o publicznym dokapitalizowaniu przez władze gmin Gdyni i Kosakowa firmy odpowiedzialnej za budowę i prowadzenie portu Gdynia-Kosakowo kwotą o równowartości 52 mln euro[14].

Mając na względzie pojawiające się zarzuty o potencjalny niekorzystny wpływ lotniska na ruch w porcie lotniczym w Gdańsku, 28 czerwca 2013 prezydent Gdyni zaproponował zawarcie umowy, na mocy której Port Lotniczy Gdańsk sp. z o.o. pełniłby funkcję podmiotu zarządzającego lotniskiem gdyńskim oraz operującego na infrastrukturze portu lotniczego Gdynia-Kosakowo[15].

2 lipca 2013 Komisja Europejska ogłosiła, że wszczęła postępowanie wyjaśniające w sprawie finansowania budowy lotniska cywilnego w Gdyni. W szczególności wątpliwości KE wzbudziły zawarte w biznesplanie szacunki dotyczące wielkości ruchu lotniczego oraz przychodów w sytuacji, w której położony nieopodal port lotniczy w Gdańsku nie jest przeciążony (2012 – 2,9 mln osób przy przepustowości 5 mln) i oferuje niższe opłaty lotniskowe niż te przewidziane dla portu Gdynia-Kosakowo. Władze Gdyni w zgłoszeniu do KE badającego prawidłowość zachowania równowagi rynkowej w momencie udzielenia spółce Port Lotniczy Gdynia Kosakowo kwoty 52 mln euro dotacji (ca ~ 217 mln zł, według kursu euro na dzień 12 sierpnia 2013), przekazały nieprawdziwe dane dotyczące poziomu ruchu pasażerskiego i przepustowości lotniska w Gdańsku[14].

11 lutego 2014 zapadła decyzja Komisji Europejskiej stwierdzającej nielegalność przyznanej dotacji spółce Port Lotniczy Gdynia-Kosakowo. Komisja Europejska stwierdziła, że środki publiczne przekazane przez gminy Gdynia i Kosakowo na rzecz portu lotniczego Gdynia-Kosakowo przyznają beneficjentowi nienależną przewagę konkurencyjną, w szczególności nad lotniskiem w Gdańsku, co stanowi naruszenie unijnych zasad pomocy państwa[16]. W komentarzach publicystycznych do tej decyzji często mylnie sugerowano, że dotyczy ona konieczności zwrotu środków unijnych wydatkowanych jakoby na rozbudowę lotniska (interpretując wysokość wsparcia gminnego nominowanego w euro jako wsparcie unijne) oraz pomijano fakt, że samo lotnisko w Gdańsku jest także inwestycją publiczną, sfinansowaną przez miasta Gdańsk, Gdynię i Sopot oraz z budżetu Skarbu Państwa, a także w istotnym stopniu ze środków unijnych (argument „nienależnej przewagi konkurencyjnej”)[potrzebny przypis].

Komisja Europejska prowadziła postępowanie na wniosek władz Gdyni[17][18].

W opracowanym w 2010 r. planie generalnym lotniska znalazła się informacja wskazująca, że działania podejmowane przez władze Gdyni względem lotniska w Kosakowie prędzej czy później mogą spotkać się z zarzutem Komisji Europejskiej o niezgodnym z regułami wspólnego rynku postępowaniu[potrzebny przypis]. Fakt ten pomijany był przez prezydenta Gdyni Wojciecha Szczurka w debacie publicznej[19].

12 marca 2014 Zarząd Portu Lotniczego Gdynia-Kosakowo Sp. z o.o. złożył wniosek o ogłoszenie upadłości likwidacyjnej[20].

7 maja 2014 Sąd Rejonowy w Gdańsku ogłosił upadłość spółki zarządzającej portem lotniczym[21].

14 stycznia 2016 Najwyższa Izba Kontroli opublikowała raport z wynikami kontroli, potwierdzający zasadność inwestycji i podkreślający, że „rozbudowa lotniska wpisywała się w strategiczne cele na poziomie krajowym i regionalnym” (brak takiej celowości był podnoszony w decyzji Komisji Europejskiej)[22].

W 2017 r. sąd uchylił decyzję Komisji Europejskiej, jednakże mimo tego władze Gdyni zrezygnowały z uruchamiania regularnych linii pasażerskich, zadowalając się jedynie dopuszczeniem ruchu małych samolotów cywilnych[8][23].

W 2020 r. syndyk masy upadłościowej lotniska Gdynia-Kosakowo ogłosił przetarg nieograniczony na sprzedaż przedsiębiorstwa zarządzającego portem lotniczym, z ceną wywoławczą w wysokości 7,1 mln zł[24]. Najkorzystniejszą ofertę o wartości 8 mln 666 tys. zł netto złożyła spółka INBAP Intermodal z Białej Podlaskiej, jednak mimo zawarcia 14 stycznia 2021 wstępnej umowy sprzedaży[25][26], z uwagi na nieuzyskanie zaświadczeń wymaganych przez prawo lotnicze, transakcji nie sfinalizowano[27]. W kolejnym przetargu port lotniczy został zakupiony przez gminę Kosakowo[28] w celu prowadzenia działalności General Aviation, czyli obsługi prywatnych awionetek, szybowców, skoków ze spadochronem i ewentualnie szkoły pilotażu[29] za kwotę 7 mln 150 tys. zł. Akt notarialny podpisano 7 maja 2021, a 14 maja 2021 protokolarnie przejęto majątek lotniska[30].

12 lipca 2024 o godz. 13:05 na lotnisku doszło do wypadku. Zginął żołnierz 41 Bazy Lotnictwa Szkolnego mjr pil. Robert Jeł, który wykonywał lot treningowy samolotem M-346 Bielik o numerze bocznym 7714 przygotowując się do pokazów z okazji 30-lecia Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej[31][32].

Przypisy

edytuj
  1. Sąd w Gdańsku ogłosił upadłość lotniska Gdynia-Kosakowo [online], Rzeczpospolita, 7 maja 2014 [dostęp 2024-04-01] (pol.).
  2. Historia [online], opener.pl [dostęp 2024-04-01].
  3. Mapa okolic Gdyni – reprint do Dziennika Bałtyckiego 30 IV 2012.
  4. Olga Muchowska, 80 lat historycznych zmian [online], airport.gdynia.pl, 27 września 2010 [dostęp 2024-04-01] [zarchiwizowane z adresu 2011-11-29].
  5. Joanna Wojnarowska, Wystąpienie pokontrolne [online], nik.gov.pl, 30 października 2015, s. 3.
  6. Transport lotniczy, [w:] Tomasz Brodzicki, Klaster LTD w woj. pomorskim – potencjał i perspektywy rozwoju, Gdańsk: Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową, 2008, s. 38–41 [dostęp 2017-12-18].
  7. Przetarg na plan generalny lotniska (Master Plan) ogłoszony [online], Port Lotniczy Gdynia-Kosakowo, 3 września 2009 [dostęp 2024-04-01] [zarchiwizowane z adresu 2014-07-14].
  8. a b Michał Jamroż, Wielki i kosztowny "sukces". Ale Gdynia nie chce już otwierać lotniska pasażerskiego [online], Gazeta Wyborcza, 25 listopada 2017 [dostęp 2024-04-01].
  9. Serce lotniska już jest [online], Port Lotniczy Gdynia-Kosakowo, 8 grudnia 2009 [dostęp 2024-04-01] [zarchiwizowane z adresu 2014-07-14].
  10. Janusz Stateczny, Konkurs - Budowa Terminala GA [online], Port Lotniczy Gdynia-Kosakowo, 18 października 2010 [dostęp 2024-04-01] [zarchiwizowane z adresu 2014-07-14].
  11. Zwycięzca konkursu na terminal lotniska Gdynia-Kosakowo [online], tur-info.pl, 16 grudnia 2010 [dostęp 2024-04-01].
  12. a b Łukasz Malinowski, Gdynia-Kosakowo: Rozpoczęto budowę terminala [online], rynekinfrastruktury.pl, 20 stycznia 2012 [dostęp 2024-04-01] (pol.).
  13. Michał Szymajda, Z Gdyni i do Gdyni - samolotem [online], twojagazeta.pl, 13 listopada 2011 [dostęp 2024-04-01] [zarchiwizowane z adresu 2011-12-22].
  14. a b Pomoc państwa: Komisja wszczyna szczegółowe postępowanie wyjaśniające w sprawie finansowania portu lotniczego Gdynia-Kosakowo ze środków publicznych [online], europa.eu, 2 lipca 2013 [dostęp 2017-04-14] (ang.).
  15. Rafał Wieczorkowski, Włodzimierz Zegadło, Wystąpenie pokontrolne [online], Najwyższa Izba Kontroli Delegatura w Gdańsku, 30 października 2015, s. 14.
  16. Pomoc państwa: Komisja nakazuje Polsce odzyskanie od portu lotniczego Gdynia-Kosakowo nienależnie wypłaconą pomoc państwa [online], europa.eu, 11 lutego 2014 [dostęp 2017-11-26] (ang.).
  17. Mirosława Król, Interpelacja [online], gdynia.pl, 4 czerwca 2013.
  18. Bogusław Stasiak, Odpowiedź na interpelację w sprawie postępowania notyfikacyjnego przed Komisją Europejską dla Portu Lotniczego Gdynia - Kosakowo Sp. z o.o. [online], gdynia.pl, 19 czerwca 2013.
  19. Wojciech Szczurek broni lotniska i atakuje Komisję Europejską [online], trojmiasto.pl [dostęp 2017-11-26] (pol.).
  20. Janusz Stateczny, Komunikat Zarządu Spółki [online], Port Lotniczy Gdynia-Kosakowo, 13 marca 2014 [dostęp 2017-11-26] [zarchiwizowane z adresu 2014-04-13].
  21. mn, pap, Sąd ogłosił upadłość spółki Port Lotniczy Gdynia-Kosakowo [online], trojmiasto.pl, 7 maja 2014 [dostęp 2024-04-01] (pol.).
  22. Przebudowa części lotniska wojskowego w Gdyni – Oksywiu w zakresie umożliwiającym obsługę ruchu cywilnego – Najwyższa Izba Kontroli [online], nik.gov.pl [dostęp 2017-04-14] (pol.).
  23. Michał Tokarczyk, Gdynia wreszcie rozplątała węzeł lotniczy. Koniec nieudanej transformacji za 91,5 mln zł [online], wyborcza.pl, 2 marca 2020 [dostęp 2024-04-01].
  24. Katarzyna Fryc, Lotnisko Gdynia-Kosakowo na sprzedaż. Cena wywoławcza: 7,1 mln zł [online], Gazeta Wyborcza, 21 października 2020 [dostęp 2024-04-01].
  25. Katarzyna Fryc, Lotnisko Gdynia Kosakowo wciąż nie ma nowego właściciela. Choć od przetargu minął prawie miesiąc [online], wyborcza.pl, 30 grudnia 2020 [dostęp 2024-04-01].
  26. Katarzyna Fryc, Lotnisko Gdynia Kosakowo sprzedane "warunkowo". Formalnie nadal nie ma nowego właściciela [online], wyborcza.pl, 2 lutego 2021 [dostęp 2024-04-01].
  27. Katarzyna Fryc, Lotnisko Gdynia-Kosakowo nie zostało sprzedane. Syndyk ogłosił drugi przetarg [online], wyborcza.pl, 17 marca 2021 [dostęp 2024-04-01].
  28. Katarzyna Fryc, Lotnisko Gdynia Kosakowo kupi gmina Kosakowo. Chce rozwijać prywatny ruch lotniczy [online], wyborcza.pl, 13 kwietnia 2021 [dostęp 2024-04-01].
  29. Katarzyna Fryc, Po co gminie Kosakowo lotnisko? Wójt Marcin Majek: To element infrastruktury publicznej [online], wyborcza.pl, 23 kwietnia 2021 [dostęp 2024-04-01].
  30. Katarzyna Fryc, Gmina Kosakowo sfinalizowała zakup lotniska. Akt notarialny podpisany [online], wyborcza.pl, 14 maja 2021 [dostęp 2024-04-01].
  31. Odszedł na „Wieczną Wartę”... [online], Ministerstwo Obrony Narodowej, 12 lipca 2024 [dostęp 2024-07-13].
  32. Wypadek samolotu podczas ćwiczeń. Pilot nie żyje, [w:] TVN24 [online], 12 lipca 2024 [dostęp 2024-07-13].
edytuj