Powiat Regenwalde

Powiat Regenwalde (niem. Landkreis Regenwalde, Kreis Regenwalde; pol. powiat reski) – dawny powiat na terenie kolejno Prus, Cesarstwa Niemieckiego, Republiki Weimarskiej oraz III Rzeszy, istniejący od 1818 do 1945 z siedzibą do roku 1860 w Regenwalde, a następnie w Labes[1]. Do 30 września 1938 należał do rejencji szczecińskiej, w prowincji Pomorze, ale dzień później został przyłączony do rejencji koszalińskiej w tej samej prowincji. Teren dawnego powiatu leży obecnie w Polsce, w województwie zachodniopomorskim.

Mapa powiatu Regenwalde z 1905
Herb powiatu Regenwalde w latach 1938–1945

HistoriaEdytuj

W 1932 roku w powiecie Regenwalde było 19 gmin: Bonin, Elvershagen, Grabow, Henkenhagen, Lessenthin, Maldewin, Neukirchen, Plathe A, Plathe B, Regenwalde, Roggow A, Ruhnow, Schönwalde, Silligsdorf, Stargordt, Stramehl, Wisbu, Witzmitz, Wolkow[2][3].

1 stycznia 1945 na terenie powiatu znajdowały się cztery miasta:

  • Regenwalde (Resko, siedziba powiatu do roku 1860, 5014 mieszk[3]..)
  • Labes (Łobez, siedziba powiatu od roku 1860, 7310 mieszk[3]..)
  • Plathe (Płoty, 3653 mieszk[3]..)
  • Wangerin (Węgorzyno, 3449 mieszk[3]..)

W 1939 roku powiat zamieszkiwało 49 232 osób, z czego 47 081 ewangelików, 1 033 katolików, 585 pozostałych chrześcijan i 37 Żydów[2].

Wiosną 1945 obszar powiatu zdobyły wojska 2 Frontu Białoruskiego Armii Czerwonej. Po odejściu wojsk frontowych, powiat na podstawie uzgodnień jałtańskich został przekazany polskiej administracji. Jeszcze w tym samym roku zmieniono nazwę powiatu na powiat Ławiczka, a następnie (1945–1946) na powiat łobeski.

Starostami powiatu (Landrat) byli[4][5][6]:

HerbEdytuj

W roku 1938 Ministerstwo Spraw Wewnętrznych III Rzeszy zatwierdziło projekt herbu powiatu Regenwalde, który miał trzy pola, gdzie jedno przedstawiało herb rodu Borków, drugie rodu Ostenów, a trzecie pole pług[9]. Autorem projektu herbu był berliński malarz, ilustrator, historyk i heraldyk Gustav Adolf Closs (1864–1938). Oryginalny, kolorowy wzór herbu nie zachował się w archiwach. Obecny herb powiatu łobeskiego wykazuje znaczne podobieństwo do tego herbu.

Wydawnictwa powiatowe i lokalneEdytuj

Lokalne wydawnictwa[10][11]

  • Heimatkreiskalender Kreis Regenwalde – kalendarz powiatowy wydawany w latach 1924–1942
  • „Kreis Zeitung”
  • „Kreis Blatt”
  • „Die Kreiszeitung in Labes”
  • „Kreiszeitung für den Kreis Regenwalde”
  • „Evangelische Rundschau für Pommern”
  • „Blätter für Schulrecht und Schulstatistik”
  • „Regenwalder Kreisblatt”, Labes, 1846–1848[12]

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Regenwalde.
  2. a b Deutsche Verwaltungsgeschichte Pommern, Kreis Regenwalde.
  3. a b c d e 1939 rok, https://web.archive.org/web/20170903051910/http://www.verwaltungsgeschichte.de/regenwalde.html.
  4. Regenwalde.
  5. Zbigniew Harbuz – Kalendarium..
  6. Historia powiatu..
  7. Landkreis Regenwalde.
  8. Erich Hüttenhein, Landkreis Regenwalde.
  9. Agnieszka Gut Powstanie herbu powiatu łobeskiego w dwudziestoleciu międzywojennym, Łabuź, 2007, ISSN 1509-6378.
  10. Zbigniew Harbuz, Kronika powiatowa. Biblioteka Publiczna w Łobzie.
  11. Siegfried Hannemann, Eckard Schmechel: Der Kreis Regenwalde – Spuren der Erinnerung: Herausgeber Heimatkreis Regenwalde in Zusammenarbeit mit der Patenstadt Melle, s. 292, Melle, 2009.
  12. Regenwalder Kreisblatt, [dostęp 2017-04-09].

BibliografiaEdytuj

  • Zbigniew Harbuz: Kalendarium ziemi i powiatu łobeskiego, Łabuź, Łobez 2007, ISSN 1509-6378.
  • Powstanie powiatu reskiego (Regenwalde) z siedzibą w Łobzie, Łabuź, 2007, ISSN 1509-6378.