Przewodniczący (film 1964)

Przewodniczący (org. Председатель) – radziecki film obyczajowy z 1964 roku w reż. Aleksieja Sałtykowa. Adaptacja powieści Jurija Nagiblina pt. Stranicy żyzni Trubnikowa z 1962 roku[1].

Przewodniczący
Председатель
Gatunek

film obyczajowy

Rok produkcji

1964

Data premiery

28 grudnia 1964

Kraj produkcji

ZSRR

Język

rosyjski

Czas trwania

cz. I – 88 min cz. II – 66 min

Reżyseria

Aleksiej Sałtykow

Scenariusz

Jurij Nagiblin

Główne role

Michaił Uljanow

Muzyka

Aleksandr Chołminow

Zdjęcia

Władimir Nikołajew

Scenografia

Siemion Uszakow,
Tatiana Drozdowa

Montaż

Maria Kariewa,
Jelena Klimienko

Produkcja

ZF nr 2

Wytwórnia

Mosfilm

Dystrybucja

Mosfilm

Nagrody
1966 – nagroda na II WFF w Kijowie
1966 – Nagroda Leninowska dla Michaiła Uljanowa (odtwórcy głównej roli)

Opis fabułyEdytuj

ZSRR tuż po II wojnie światowej. Zasłużony frontowiec i komunista Jegor Trubnikow powraca do rodzinnej wsi. Jest to twardy człowiek, nie uznający kompromisów. Wybrany przez mieszkańców na przewodniczącego, szybko odbudowuje życie kołchozowe. Trubnikow w swojej pracy stawia przede wszystkim "na ludzi" i na realne wyniki, a nie na stalinowskie frazesy i statystyki. To oraz jego "rogata natura" jest często powodem konfliktów z lokalnym kierownictwem partii. Jego drakońskie metody zarządzania, połączone z troską o byt zwykłego człowieka w końcu jednak przynoszą efekty – kołchoz "Trud" staje się jednym z przodujących w regionie.

Niestety w gruzach lega życie rodzinne przewodniczącego – żona porzuca go, a rodzony brat (najbardziej przeciwny jego metodom) w końcu opuszcza wieś wraz z całą rodziną "uciekając do miasta". Jednak po kilku latach efektem działań Trubnikowa jest świetnie prosperujące gospodarstwo rolne, z doskonałym zapleczem socjalnym dla jego pracowników. Biedne kołchozowe chałupy zastąpione zostają schludnymi domkami lub budynkami mieszkalnymi. Beztroski uśmiech małej dziewczynki w ostatniej scenie filmu jest dla Trubnikowa najlepszą nagrodą i nadzieją na przyszłość.

Obsada aktorskaEdytuj

i inni.

O filmieEdytuj

Przewodniczący, czwarty z kolei film Aleksieja Sałtykowa, przyniósł mu duży rozgłos[2]. Jego fabuła była dość banalna, jednak spośród innych radzieckich "produkcyjniaków" tego okresu wyróżniał się dramatyzmem, głównie opartym na dialogach i monologach aktorów[3].

Pierwowzorem głównego bohatera był Kiriłł Orłowski – białoruski działacz państwowy i partyjny lat 40 i 50 XX w[3][1]. Sam Uljanow, początkowo nosił się z zamiarem odrzucenia roli głównego bohatera mając film za kolejną "propagandówkę". Jednak po przeczytaniu scenariusza zmienił zdanie, dostrzegając w swoim bohaterze złożoną osobowość, ciekawą i nietuzinkową postać[1]. Nie bez znaczenia dla Uljanowa w momencie podejmowania decyzji o przyjęciu roli była pamięć o jego ojcu, również przewodniczącym kołchozu, pod wieloma cechami charakteru przypominającego głównego bohatera filmu[1]. Oprócz Michaiła Uljanowa Przewodniczący przyniósł rozgłos lub stał się początkiem filmowej kariery dla wielu innych biorących w nim udział radzieckich aktorów, m.in. Iwana Łapikowa, Nonny Mordiukowej, Kiry Gołowko, Wiaczesława Niewinnyego, Władimira Etusza, Nikołaja Parfionowa[1].

Film Przewodniczący zaliczany jest przez krytyków do "nurtu filmów rozrachunkowych" kina radzieckiego, który obok takich obrazów jak Czyste niebo, Cisza czy Żywi i martwi stanowił dalszy krok naprzód w analizie "okresu wypaczeń kultu jednostki". Mówił o trudnych latach życia kołchozowego wsi radzieckiej, którego odbudowa miała olbrzymie znaczenie dla wyniszczonego wojną kraju[4]. Stanowił dla nich przykład życia, obrazujący jej konflikty społeczne od zakończenia wojny do XX zjazdu (tj. schyłkowego okresu "stalinizmu"), ukazujący w sposób demaskatorski typowe dla niej mechanizmy ekonomiczne i społeczne, dotąd przesłonięte kurtyną milczenia, bądź przedstawiane tendencyjnie[5].

Droga Przewodniczącego na ekrany kin radzieckich nie była łatwa – jeszcze w momencie uroczystej premiery w moskiewskim kinie "Rossija" nie było wiadomo czy zostanie skierowany do dystrybucji. Kiedy już to nastąpiło film stał się wielkim wydarzeniem w świecie kina radzieckiego. Spotkał się z bardzo dobrym przyjęciem zarówno krytyków jak i widzów oraz (w końcu) władz państwowych. W 1965 roku czytelnicy magazynu Sowietskij ekran uznali go za najlepszy filmu roku 1964, a odtwórcę głównej roli za najlepszego aktora. W tym samym roku Uljanow otrzymał Nagrodę Leninowską – jedno z najwyższych, radzieckich odznaczeń państwowych. Rok później, w 1966, na II Wszechzwiązkowym Festiwalu Filmowym w Kijowie Przewodniczący otrzymał II nagrodę w kategorii "Filmy odzwierciedlające życie i trud człowieka radzieckiego"[1].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f Priedsiedatiel' (ros.). W: Wokrug kino [on-line]. [dostęp 2018-07-13].
  2. Jelena Bauman, Rostisław Jurieniew: Mała encyklopedia kina radzieckiego. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1987. ISBN 83-221-0446-4.
  3. a b Aleksandr Karaganow: Priedsiedatiel' (ros.). W: Russkoje kino [on-line]. [dostęp 2018-07-06].
  4. Z.P.. Przewodniczący. „Film”. Nr 7(845), s. 3, 1965-02-14. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe. Sprawdź autora:1.
  5. Pitera...,

BibliografiaEdytuj

  • Zbigniew Pitera: Zbigniew Pitera: Nowy film radziecki. Wyd. I. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1967, s. 40-42.

Linki zewnętrzneEdytuj