Raniuszek malutki

Raniuszek malutki[3], raniuszczyk (Aegithalos exilis) – gatunek małego ptaka z rodziny raniuszków. Występuje endemicznie na Jawie. Do niedawna umieszczany w monotypowym rodzaju Psaltria, wyodrębniony do Aegithalos na podstawie analizy filogenetycznej[4].

Raniuszek malutki
Aegithalos exilis[1]
(Temminck, 1836)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina raniuszki
Rodzaj Aegithalos
Gatunek raniuszek malutki
Synonimy
  • Psaltria exilis Temminck, 1836
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Znaczenie nazwy naukowejEdytuj

Gr. αιγιθαλος aigithalos – sikora. Trzy różne gatunki zostały ujęte pod tą nazwą przez Arystotelesa: raniuszek zwyczajny, bogatka zwyczajna i modraszka zwyczajna[5]. Epitet gatunkowy: łac. exilis – mały, smukły, malutki, od ex – bez; ile, ilis – wnętrzności[5].

Zasięg występowaniaEdytuj

Gatunek endemiczny dla zachodniej i centralnej Jawy. Całkowity zasięg występowania szacowany jest na 36 200 km2. Zasiedla wilgotne górskie lasy. Nie jest znana wysokość, na której jest spotykany[6].

MorfologiaEdytuj

Długość ciała wynosi około 84 mm, w tym ogona 38 mm i dzioba 6 mm. Skrzydło mierzy 40–46 mm, skok 14 mm[7]. Tęczówki białe. Wierzch ciała, w tym skrzydła i sterówki, jednolicie ciemnoszare. Dziób czarniawy. Gardło jasnoszare, pierś miejscami szara, spód ciała białokremowy. Nogi i stopy pomarańczowe.

BehawiorEdytuj

Gatunek słabo poznany[8]. Pod względem głosu i pożywienia przypomina raniuszka, lecz w kwestii lęgów brak jakichkolwiek danych[9].

Status, zagrożeniaEdytuj

Gatunek klasyfikowany jako najmniejszej troski (LC, Least Concern). Całkowita populacja jest nieznana, ale szacuje się, że zmniejsza się w wyniku wycinki lasów[6].

PrzypisyEdytuj

  1. Psaltria exilis, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 2016-06-09]
  2. BirdLife International 2012, Psaltria exilis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016 [online], wersja 2015-4 [dostęp 2016-03-17] (ang.).
  3. P. Mielczarek, M. Kuziemko: Rodzina: Aegithalidae Reichenbach, 1849-50 - raniuszki - Long-tailed tits (wersja: 2019-04-24). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2019-10-26].
  4. U.S. Johansson, P.G.P. Ericson, J. Fjeldså, M. Irestedt. The phylogenetic position of the world's smallest passerine, the Pygmy Bushtit Psaltria exilis. „Ibis”. 158 (3), s. 519-529, 2016. DOI: 10.1111/ibi.12377 (ang.). 
  5. a b J.A. Jobling: Key to Scientific Names in Ornithology. W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2016. [dostęp 2016-03-16]. (ang.)
  6. a b Pygmy Tit Psaltria exilis. BirdLife International. [dostęp 30 sierpnia 2013].
  7. C.E. Hellmayr: Paridae, Sittidae und Certhiidae, bearbeitet von C. E. Hellmayr. 1903, s. 108. (niem.)
  8. Joseph del Hoyo, Adrew Ellito, David Christie & Jordi Sargatal: Handbook of the Birds of the World. T. 13. Penduline-tits to Shrikes. Lynx Edicions, 2008. ISBN 978-84-96553-45-3.
  9. P. Wytsman: Genera avium. 1914, s. 53.