Rhoiptelea chiliantha

Rhoiptelea chilianthagatunek drzewa wyodrębniany w monotypową rodzinę Rhoipteleaceae lub zaliczany (w systemie APG III i APG IV) do orzechowatych (Juglandaceae). Rośnie w południowych Chinach (w prowincjach Kuangsi, Kuejczou i Junnan) oraz w północnym Wietnamie, gdzie występuje w lasach na zboczach, w dolinach i nad strumieniami na wysokościach od 700 do 2500 m n.p.m. Drewno używane jest w budownictwie, do wyrobu mebli i różnych przedmiotów[5].

Rhoiptelea chiliantha
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd różopodobne
Rząd bukowce
Rodzina orzechowate
Rodzaj Rhoiptelea
Gatunek Rhoiptelea chiliantha
Nazwa systematyczna
Rhoiptelea chiliantha Diels & Hand.-Mazz.
Repert. Spec. Nov. Regni Veg. 30(791-798): 77-79, pl. 127 & 128 77 1932[3]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 VU pl.svg

MorfologiaEdytuj

Pokrój
Drzewo dorastające do 20 m wysokości, o pniu do 60 cm średnicy. Młode pędy, ogonki liściowe i kwiatostany są żółtawo omszone gęstymi, gruczołowymi włoskami.
Liście
Wsparte listkowatymi, asymetrycznymi przylistkami o długości do 6 mm. Blaszka liści osadzona na ogonku długości 3–4 cm, nieparzystopierzasta, o długości od 15 do 30, rzadko do 40 cm. Oś liścia omszona. Listków jest zwykle od 7 do 9 rzadziej tylko 7 lub więcej, do 13. Od dołu listki są omszone na żyłkach przewodzących, na górnej powierzchni omszone są między żyłkami. Listki dalsze są większe, podłużnie lancetowate, położone bliżej nasady liścia są krótsze, eliptycznie-owalne.
Kwiaty
Drobne, zebrane w grupach po trzy (z czego dojrzałość osiąga tylko środkowy) tworzą kwiatostany osiągające 15-30 cm długości.
Owoce
Brązowo-żółte orzechy o średnicy 2–3 mm, szaro ogruczolone, z 4 żebrami, opatrzone okrągłymi lub owalnymi skrzydełkami o szerokości 5–8 mm. Endokarp biały. Nasiono mięsiste, eliptyczne o średnicy ok. 2 mm[5].

SystematykaEdytuj

Gatunek należy do monotypowego rodzaju Rhoiptelea Diels et Handel-Mazzetti, Repert. Spec. Nov. Regni Veg. 30: 77. 15 Feb 1932[6]. Wyodrębniany był w randze rodziny Rhoipteleaceae Handel-Mazzetti, która w systemie APG II (2003) była opcjonalnie włączana do orzechowatych (Juglandaceae), a w systemie APG III (2009) i APG IV (2016) została już włączona do tej rodziny[2].

PrzypisyEdytuj

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2021-03-03] (ang.).
  2. a b Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-03-03] (ang.).
  3. Rhoiptelea chiliantha (ang.). W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2011-10-24].
  4. Rhoiptelea chiliantha, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  5. a b Rhoiptelea chiliantha (ang.). W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2011-10-24].
  6. Index Nominum Genericorum (ING) (ang.). Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2011-10-24].