Otwórz menu główne

Samorząd terytorialny Ukrainy

Samorząd tertytorialny Ukrainy – system podziału terytorialnego Ukrainy określany jest jako trzystopniowy, który dzieli się na obwody (області), rejony (райони) i rady: wiejskie, dzielnicowe i miejskie. Oddzielny status jako jednostki terytorialnej posiada Autonomiczna Republika Krymu, Kijów i Sewastopol.

HistoriaEdytuj

Obecny system podziału terytorialnego powstał w 1932 roku, gdy Ukraina była jedną z republik Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich. Zostało wówczas utworzone 7 obwodów przekształcając system z lat 1923-1930, gdzie utworzone było 40 okręgów, podzielonych na 406 rejonów z 29 938 miejscowościami. Z biegiem lat podział terytorialny ulegał zmianom. Na podstawie danych z 1 stycznia 2016 roku obecnie na Ukrainie są 24 obwody, 490 rejonów, 460 miast (z których 187 mają specjalny status), 111 rejonów w obrębie miast, 885 osiedli typu miejskiego i 28 385 osiedli typu wiejskiego. Od marca 2014 roku Ukraina utraciła kontrolę nad Republiką Autonomiczną Krymu, a od 12 maja 2014 roku także w części obwodów: donieckim i ługańskim, w wyniku ogłoszenia niepodległości przez tzw. Doniecką Republikę Ludową oraz Ługańską Republikę Ludową.

Struktury władz lokalnychEdytuj

Nazwa jednostki

terytorialnej

Obwód Rejon Rada
Organ przedstawicielski Rada obwodowa Rada rejonowa Rada miejska, dzielnicowa lub wiejska
Sposób wyboru Wybory powszechne Wybory powszechne Wybory powszechne
Kadencja 5 lat 5 lat 5 lat
Przewodniczący

zarządu rady

Przewodniczący

Rady obwodowej

Przewodniczący Rady

rejonowej

Przewodniczący Rady miejskiej,

dzielnicowej lub wiejskiej

Struktura władz samorządu na terenach autonomicznychEdytuj

Autonomiczna Republika KrymuEdytuj

Ustawodawca ukraiński mimo wyodrębnienia Krymu jako autonomicznej republiki bardzo silnie podkreśla unitarny charakter państwa. Republika Autonomiczna Krymu składa się z 14 rejonów oraz 16 miast. W skład rejonów wchodzi 56 osiedli typu miejskiego i 957 wsi. Choć od marca 2014 roku Krym stał się podmiotem Federacji Rosyjskiej, de iure dalej jest uznawany jako część terytorium Ukrainy jako Republika Autonomiczna Krymu i miasto o osobnym statusie Sewastopol. Tą tezę podtrzymuje państwo ukraińskie oraz większość innych państw świata.

Funkcjonowanie Autonomiczej Republiki Krymu określa rozdział X Konstytucji Ukrainy.

Sktruktura władzy w ARK jest określona w artykule 136 konstytucji:

"Organem przedstawicielskim Autonomicznej Republiki Krymu jest Rada Najwyższa Autonomicznej Republiki Krymu, do której deputowani wybierani są na podstawie powszechnego, równego i bezpośredniego prawa wyborczego w głosowaniu tajnym. Kadencja Rady Najwyższej Autonomicznej Republiki Krymu trwa pięć lat. Wygaśnięcie kadencji Rady Najwyższej Autonomicznej Republiki Krymu skutkuje wygaśnięciem kadencji jej deputowanych"

Zakres kompetencji republiki określa artykuł 138 konstytucji:

"Do kompetencji Autonomicznej Republiki Krymu należą:

  1. zarządzanie wyborów deputowanych do Rady Najwyższej Autonomicznej Republiki Krymu, zatwierdzanie składu komisji wyborczej Autonomicznej Republiki Krymu;
  2. organizacja i przeprowadzanie referendów lokalnych;
  3. zarządzanie majątkiem należącym do Autonomicznej Republiki Krymu;
  4. opracowywanie, przyjmowanie i wykonywanie budżetu Autonomicznej Republiki Krymu zgodnie z jednolitą politykę podatkową i budżetową Ukrainy;
  5. opracowywanie, przyjmowanie i realizacja programów Autonomicznej Republiki Krymu w sprawach rozwoju społecznoekonomicznego i kulturalnego, racjonalnego wykorzystania zasobów naturalnych, ochrony środowiska – zgodnie z programami ogólnopaństwowymi;
  6. przyznawanie miastu statusu kurortu; określanie stref sanitarnej ochrony kurortów;
  7. uczestnictwo w ochronie praw i wolności obywateli, działanie na rzecz zgody narodowej, wspieranie ochrony praworządności i bezpieczeństwa obywateli;
  8. zapewnianie funkcjonowania i rozwoju języka państwowego, języków i kultur narodowych w Autonomicznej Republice Krymu; ochrona i użytkowanie zabytków historycznych;
  9. współudział w opracowywaniu i realizacji państwowych programów powrotu narodów deportowanych;
  10. występowanie z inicjatywą wprowadzenia stanu wyjątkowego i ustanowienia obszarów nadzwyczajnej sytuacji ekologicznej w Autonomicznej Republice Krymu albo na określonych jej obszarach. Ustawy Ukrainy mogą delegować także inne uprawnienia na rzecz Autonomicznej Republiki Krymu "

BibliografiaEdytuj

  • Samorząd terytorialny w Polsce i na Ukrainie, red. Mirosław Karpiuk, Polskie Wydawnictwo Prawnicze Iuris, Poznań-Kijów 2013, ​ISBN 978-83-63223-36-6
  • Дробуш Ι.Β., Функції органів мисцевого самоврядування в Україні: Монографія, Київ 2003.
  • Gerycz W., Kawałko B., Poziom zgodności zadań i kompetencji jednostek samorządu terytorialnego w Polsce i na Ukrainie – matryca porównawcza, „Zamojskie Studia i Materiały” 2006, zesz. 2.
  • Konstytucja Ukrainy z 1996 z poprawkami z 2014 roku: http://libr.sejm.gov.pl/tek01/txt/konst/Ukraina2014.pdf
  • Місцеве самоврядування в Україні: на межі оптимізму та песимізму, „Юридична газета”, 17.12.2004: http://social.kharkov.ua/page.php?id=43