Sarath Fonseka

Gardihewa Sarath Chandralal Fonseka (ur. 18 grudnia 1950) – lankijski generał, dowódca armii w latach 2005-2009, szef sztabu obrony w 2009, jeden z głównych autorów zwycięstwa nad Tamilskimi Tygrysami w 2009. Kandydat w wyborach prezydenckich w 2010.

Sarath Fonseka
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 18 grudnia 1950
Ambalangoda
Szef Sztabu Obrony
Okres od 15 lipca 2009
do 16 listopada 2009
Poprzednik Donald Perera
Następca Roshan Goonatilake
Dowódca Armii
Okres od 6 grudnia 2005
do 15 lipca 2009
Poprzednik S.H.S. Kottegoda
Następca Jagath Jayasuriya

MłodośćEdytuj

Sarath Fonseka urodził się w 1950 w mieście Ambalangoda w Prowincji Południowej. W latach 1958-1965 kształcił się w miejscowej szkole Dharmasoka College, a następnie w Ananda College (1966-1969) w Kolombo. Jako sportowiec, reprezentował swój kraj i wojsko w pływaniu i piłce wodnej. W 1979 poślubił Anomę Indumathi Munasinghe, z którą ma dwie córki: Apsarę i Aparnę[1][2].

Kariera wojskowaEdytuj

5 lutego 1970, w wieku 20 lat, Fonseka zaciągnął się do wojska. 1 czerwca 1971 został mianowany podporucznikiem. Uczestniczył w szeregu szkoleń i kursów wojskowych, m.in. w brytyjskim Royal College of Defence Studies oraz Infantry Officers Advanced Course w USA, a także w kilku krajach Azji. W 1992 podjął inspekcję wojskową w Iranie. W wojsku zajmował różne stanowiska. Był podpułkownikiem 1. Batalionu Lankijskiego Regimentu Sinha, a w 1993 pułkownikiem 23. Brygady w Polonnaruwie. W grudniu 1993 awansował na stopień brygadiera[1].

W lutym 1998 został mianowany na dwugwiazdkowy stopień generała majora. W latach 1998-2000 dowodził 22. Dywizją w Trikunamalai. W 2000 oraz w latach 2002-2003 był Dowódcą Sił Zbrojnych w Kwaterze w Dżafnie. Od 2003 do 2004 stał na czele Sił Ochotniczych Armii Sri Lanki. Od lipca do grudnia 2004 był zastępcą Szefa Sztabu Armii Sri Lanki. W grudniu 2005 został awansowany do trzygwiazdkowego stopnia generała. Od 6 grudnia 2005 do 15 lipca 2009 zajmował stanowisko Dowódcy Armii, w tym od 18 maja 2009 w randze Dowódcy Szefa Sił Zbrojnych. 15 lipca 2009 objął funkcję Szefa Sztabu Obrony[1].

Generał Fonseka dał się poznać jako sprawny przywódca wojskowy, uczestniczył w szeregu akcji militarnych w czasie walk z Tamilskimi Tygrysami. W 1991 uczestniczył w operacjach Balawegaya i Jayasikuru, które doprowadziły do zdobycia miejscowości Mankulam oraz ochrony bazy Elephant Pass. Jego 6. Batalion Lankijskiego Regimentu Sinha odparł wówczas atak tamilskich bojowników. W 1993 Fonseka został ranny w czasie operacji Yaldewee. W 1993, jako pułkownik, dowodził operacją uwolnienia lankijskich żołnierzy znajdujących się pod oblężeniem w Dżafnie. W grudniu 1995 przeprowadził operację Rivirea, która doprowadziła do odbicia Dżafny z rąk Tamilskich Tygrysów. W 2000 wojska dowodzone przez Fonsekę stawiały mocny opór siłom tamilskim w bazie wojskowej Elephant Pass, jednak ostatecznie zostały pokonane i zmuszone do wycofania się[1][3].

25 kwietnia 2006 stał się celem ataku ze strony Tamilskich Tygrysów. Ataku bombowego dokonała ciężarna kobieta, zamachowiec-samobójca, która dostała się do bazy wojskowej udając od dłuższego czasu pacjentkę wojskowego szpitala, otwartego również dla cywili. W wyniku ataku Fonseka został ranny, a śmierć poniosło 9 osób. Samobójczyni zdetonowała ładunek w chwili przejazdu limuzyny Fonseki na wojskową ceremonię religijną. Generał został natychmiast przetransportowany do szpitala w bazie wojskowej, następnie do szpitala w Kolombo i skierowany na leczenie do Singapuru, po czym w lipcu 2006 powrócił do obowiązków[4][5].

18 maja 2009, po 26 latach wojny domowej, armia pod jego dowództwem ostatecznie rozbiła i odniosła zwycięstwo nad Tamilskimi Tygrysami[6][7].

12 listopada 2009 generał Fonseka zrezygnował ze stanowiska Szefa Sztabu Obrony i złożył dymisję na ręce prezydenta Mahindy Rajapakse. Przyczyną ustąpienia był konflikt z prezydentem wokół wkładu i zasług obu stron w zakończenie wojny domowej na Sri Lance. Prezydent przyjął dymisję. Według komentarzy, rezygnacja Fonseki miała stanowić pierwszy krok do starań i walki o prezydenturę kraju[8][9]. Pierwotnie chciał, by jego dymisja weszła w życie z dniem 1 grudnia 2009, jednakże administracja prezydenta zaleciła mu niezwłocznie opuszczenie urzędu i 16 listopada 2009 mianowała jego następcę na stanowisku[10].

Działalność politycznaEdytuj

Po opuszczenia stanowisk wojskowych, Fonseka rozważał udział w rozpisanych przez prezydenta Rajapakse wcześniejszych wyborach prezydenckich w 2010 i ostatecznie 29 listopada 2009 zdecydował się na start. W swoim przemówieniu skrytykował rząd za ograniczanie wolności i mediów oraz przeciąganie procesu asymilacji uchodźców wojennych. Stwierdził, że władze nie potrafiły przywrócić normalności w kraju. Zobowiązał się do zreformowania uprawnień wykonawczych głowy państwa w ciągu sześciu miesięcy, przeprowadzenia wyborów parlamentarnych i uchwalenia nowej konstytucji, gwarantującej zasady demokracji, sprawiedliwości społecznej i wolności mediów[11]. Jego kandydaturę poparła główna partia opozycyjna, Zjednoczona Partia Narodowa (United National Party)[12], opozycyjna partia komunistyczna, Janatha Vimukthi Peramuna (Ludowy Front Wyzwolenia)[13] oraz główna reprezentacja Tamilów, Tamilski Sojusz Narodowy (Tamil National Alliance)[14].

W wyborach prezydenckich 26 stycznia 2010 zdobył 40,2% głosów poparcia, przegrywając o 1,8 mln głosów z prezydentem Rajapaksą (57,8%). Odrzucił jednak wyniki wyborów, oskarżając władze o fałszerstwa i prowadzenie nieuczciwej kampanii wyborczej. Zaapelował o anulowanie wyników i zapowiedział ich zaskarżenie[15][16].

Po wyborach rząd oskarżył go o wyjawienie wrażliwych informacji wojskowych oraz planowanie zamachu stanu i zabójstwa prezydenta Rajapakse i jego rodziny. Fonseka odrzucił zarzuty, lecz władze uniemożliwiły mu opuszczenie kraju. 29 stycznia 2010 wojsko wtargnęło i zajęło siedzibę jego sztabu wyborczego. 8 lutego 2010 został aresztowany w swoim biurze w Kolombo przez siły wojskowe pod oficjalnym zarzutem „popełnienia przestępstw wojskowych”[17][18]. Jego zatrzymanie wywołało kilkudniowe zamieszki w Kolombo[19]. 16 marca rozpoczął się jego proces przed sądem wojskowym, w którym odpowiadał za zaangażowanie w działalność polityczną w czasie pełnienia służby w armii. Proces na wniosek obrony został odroczony do początku kwietnia 2010. Następnego dnia rozpoczął się drugi proces, w którym odpowiadał za złamanie wojskowych procedur dotyczących zaopatrzenia. Proces ten został z kolei odroczony bezterminowo. Fonseka odrzucił wszelkie oskarżenia pod swoim adresem, oznajmiając że jego zatrzymanie i zarzuty były politycznie motywowane i miały na celu uniemożliwienie mu startu w wyborach parlamentarnych w kwietniu 2010[20][21]. Na początku kwietnia 2010 oba procesy zostały ponownie odroczone[22].

W wyborach parlamentarnych, pomimo zatrzymania, stanął na czele sformowanej przez Janatha Vimukthi Peramuna koalicji Demokratyczny Sojusz Narodowy (Democratic National Alliance, DNA), kandydując z pierwszego miejsca w okręgu Kolombo[23][24][25]. Uzyskał mandat parlamentarny. 22 kwietnia 2010 został na krótko zwolniony z aresztu, by wziąć udział w inauguracyjnym posiedzeniu nowo wybranego parlamentu[22].

18 listopada 2011 został skazany przez sąd w Kolombo na 3 lata więzienia. Wyrok został ogłoszony za zarzucenie w wywiadzie ministrowi obrony Gotabhayi Rajapaksie, że nakazał zabicie Tamilskich Tygrysów poddających się wojskom rządowym w trakcie ostatniej bitwy wojny domowej[26]. Po pogodzeniu się z prezydentem, Fonseka został uwolniony z aresztu w trzecią rocznicę zwycięstwa nad Tamilami[27].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d General G . S . C. Fonseka RWP RSP VSV USP rcds psc (ang.). Ministry of Defence - Sri Lanka. [dostęp 2009-11-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-12-11)].
  2. All for the love of a soldier (ang.). Sunday Observer, 7 października 2007. [dostęp 2009-11-13].
  3. Profile: Gen Sarath Fonseka (ang.). BBC News, 12 listopada 2009. [dostęp 2009-11-13].
  4. If This is Called Peace... (ang.). TIME, 3o kwietnia 2006. [dostęp 2009-11-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-11-07)].
  5. Bomb targets Sri Lanka army chief (ang.). BBC News, 25 kwietnia 2006. [dostęp 2009-11-13].
  6. HE told Task Accomplished (ang.). Ministry of Defence - Sri Lanka, 18 maja 2009. [dostęp 2009-11-13].
  7. Tigers finished as military force (ang.). BBC News, 18 maja 2009. [dostęp 2009-11-13].
  8. Sri Lanka military chief resigns (ang.). BBC News, 12 listopada 2009. [dostęp 2009-11-13].
  9. Sri Lanka top general retires, may run for president (ang.). Reuters, 12 listopada 2009. [dostęp 2009-11-13].
  10. S Lanka army head leaves abruptly (ang.). BBC News, 16 listopada 2009. [dostęp 2010-01-17].
  11. Ex-army chief Fonseka will run for Sri Lanka presidency (ang.). BBC News, 29 listopada 2009. [dostęp 2010-01-17].
  12. Sri Lanka opposition backs general (ang.). BBC News, 26 listopada 2009. [dostęp 2010-01-17].
  13. Sri Lanka general 'to challenge for presidency' (ang.). BBC News, 24 listopada 2009. [dostęp 2010-01-17].
  14. Tamil group backs former general (ang.). BBC News, 6 stycznia 2010. [dostęp 2010-01-17].
  15. Sri Lanka president wins historic re-election (ang.). Reuters, 27 stycznia 2010. [dostęp 2010-01-27].
  16. Fonseka rejects Sri Lanka election win for Rajapaksa (ang.). BBC News, 27 stycznia 2010. [dostęp 2010-01-27].
  17. Sri Lanka police 'raid Fonseka campaign HQ' (ang.). BBC News, 29 stycznia 2010. [dostęp 2010-02-08].
  18. Sri Lanka election loser Sarath Fonseka arrested (ang.). BBC News, 8 lutego 2010. [dostęp 2010-02-08].
  19. Sri Lanka clashes erupt over former army chief's arrest (ang.). BBC News, 10 lutego 2010. [dostęp 2010-04-05].
  20. General Fonseka appears before Sri Lanka military court (ang.). BBC News, 16 marca 2010. [dostęp 2010-04-05].
  21. Trial of Sri Lanka ex-army chief Fonseka adjourned (ang.). BBC News, 17 marca 2010. [dostęp 2010-04-05].
  22. a b Detained opposition leader in Sri Lanka parliament (ang.). BBC News, 22 kwietnia 2010. [dostęp 2010-04-22].
  23. Sri Lankan opposition coalition splits (ang.). BBC News, 19 lutego 2010. [dostęp 2010-04-05].
  24. General Sarath Fonseka to stand in Sri Lanka election (ang.). BBC News, 25 lutego 2010. [dostęp 2010-04-05].
  25. Governing Freedom Alliance seeks to keep majority (ang.). Angus Reid Global Monitor. [dostęp 2010-04-05].
  26. 3 Year Jail sentence to Fonseka (ang.). srilankawatch.com, 18 listopada 2011. [dostęp 18 listopada 2011].
  27. Sri Lanka president to free General Sarath Fonseka (ang.). BBC News, 20 maja 2012. [dostęp 22 maja 2012].