Otwórz menu główne

Scherzo

gatunek muzyczny występujący samodzielnie lub jako część utworu cyklicznego, w którym ważniejszymi elementami są wyrazisty rytm oraz artykulacja; często o charakterze żartobliwym

Scherzo (wł. żart) – gatunek muzyczny występujący samodzielnie lub jako część utworu cyklicznego. W scherzu wyrazisty rytm oraz artykulacja są ważniejszymi elementami utworu. Najczęściej ma metrum 3/4 oraz formę A-B-A z trio jako częścią środkową.

Pierwotnie scherzo było utworem instrumentalnym (rzadko wokalnym) o charakterze żartobliwym, wchodzącym w skład formy cyklicznej np. suity. Ludwig van Beethoven ustala miejsce scherza w romantycznej symfonii oraz sonacie — zastępowało ono menueta w trzeciej części cyklu. Na początku XIX wieku, głównie za sprawą F. Chopina, scherzo zmienia swój charakter na poważny, niekiedy nawet tragiczny, upowszechnia się również samodzielność scherza.

Spis treści

PrzykładyEdytuj

Jako samodzielne utworyEdytuj

 
Motyw kolędy Lulajże, Jezuniu ze Scherza h-moll op. 20 Fryderyka Chopina.

Jako części utworów cyklicznychEdytuj

Scherzo w literaturzeEdytuj

Termin ten używany jest także w literaturze do nazywania utworów poetyckich o charakterze liryczno-żartobliwym i wyrazistej rytmizacji[1]. Przykładem takiego utworu jest Scherzo[2] Juliana Tuwima.

BibliografiaEdytuj

  • D. Wójcik, ABC form muzycznych, Musica Iagiellonica, Kraków 1999, s. 59

PrzypisyEdytuj

  1. Michał Głowiński [et al.]: Słownik terminów literackich, pod. red. Janusza Sławińskiego, wyd. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1976
  2. Zobacz tekst wiersza Scherzo autorstwa Juliana Tuwima w Wikilivres (dawniej Bibliowiki)