[styl do poprawy]

Wojska Specjalnego Przeznaczenia
Подразделе́ния специа́льного назначе́ния
Ilustracja
Logo Specnazu
Historia
Państwo

 ZSRR
 Rosja

Organizacja
Dyslokacja

Moskwa

3 Brygada Specnazu GRU

Wojska Specjalnego Przeznaczenia Federacji Rosyjskiej (ros. Подразделе́ния специа́льного назначе́ния Росси́йской Федера́ции), potocznie Specnaz (ros. Спецназ) – określenie sił specjalnych wojsk radzieckich, następnie Federacji Rosyjskiej. Formalnie to VIII Zarząd GRU.

EtymologiaEdytuj

Termin „Specnaz” jest zbitką słów „specjalnoje naznaczenije”, co znaczy „specjalne przeznaczenie”. W Federacji Rosyjskiej słowo „specnaz” to właściwie synonim określenia „jednostki specjalne” (czasti specjalnowo naznaczenija), choć głównie używa się tego terminu w odniesieniu do rozmaitych oddziałów rosyjskich bądź z większości byłych republik radzieckich. Pododdziały podległe wywiadowi wojskowemu GRU nazywane były „SPECNAZ-em”, zaś te podległe KGB nosiły nazwę „OSNAZ”, co brało się z ich nazwy – „osoboje naznaczenije”.

HistoriaEdytuj

Na świecie jako „Specnaz” określa się przede wszystkim wojskowe siły specjalne podległe wcześniej radzieckiemu, a obecnie rosyjskiemu zarządowi wywiadu wojskowego GRU. Po raz pierwszy użyte zostały podczas wojny domowej w Hiszpanii. Działały także podczas II wojny światowej, jednak ich największy rozwój rozpoczął się w latach 50. Według Wiktora Suworowa z czasem miały składać się z 20 brygad (po ok. 700-1000 ludzi) i 41 samodzielnych kompanii, łącznie ok. 30 tys. żołnierzy. Każda flota, armia i front dysponowały własnymi oddziałami komandosów. W czasie zimnej wojny doradcy ze Specnazu wspierali promoskiewskie ruchy niepodległościowe, niekiedy biorąc czynny udział w walkach. Najkrwawsze walki Specnaz prowadził podczas radzieckiej interwencji w Afganistanie, gdzie jego żołnierze zasłynęli zarówno odwagą, sprawnością w walce, jak i okrucieństwem.

Po upadku ZSRR Specnaz mocno podupadł, o czym świadczyły porażki w czasie I wojny czeczeńskiej. Miano elity przejęły jednostki podporządkowane FSB, mianowicie „Alfa”, „Wympieł” czy „Zenit”, i mimo że nie są to jednostki Specnazu, to większość ich żołnierzy pochodzi właśnie z tej formacji. Również oddziały specjalne rosyjskiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych chętnie nazywają się Specnazem. Miana tego używają kompanie tzw. czerwonych beretów funkcjonujące przy dużych oddziałach (dywizjach, brygadach) wojsk wewnętrznych podlegających MWD (ministerstwu spraw wewnętrznych). Najsłynniejsza spośród nich jest jednostka „Witiaź”.

Obecnie jest to pułk, początkowo był to pluton, następnie kompania o numerze taktycznym 9. Było to nawiązanie do niemieckiej GSG 9. Twórcą oddziału był płk. Lisiuk, powołano go jako formację do walki z terrorem i uwalniania zakładników ok. roku 1978, z myślą o Olimpiadzie w Moskwie planowanej na 1980 r. Jedną z podawanych przyczyn była chęć ukrycia wówczas ściśle tajnej jednostki KGB „A”. To właśnie na tej ostatniej spoczywała odpowiedzialność za nowy rodzaj działań specjalnych, jakim było zwalczanie grup terrorystycznych operujących w miastach i uwalnianie zakładników z rąk zabarykadowanych porywaczy. Rosjanie nie prowadzili przez długie lata wymiany szkoleniowej w tym zakresie z innymi krajami, natomiast poprzez różne formy wywiadu pozyskiwali informacje o sposobach działania, wyposażeniu i organizacji tego rodzaju jednostek w Europie Zachodniej.

Podobnie jak Izraelczycy, Rosjanie posiadają bogate doświadczenie w walce ze skrajną przestępczością i terrorem. Przeprowadzili, podobnie jak Francuzi, mnóstwo przedsięwzięć uwalniania zakładników, chociaż organizacja tych działań i ich przebieg jest kontrowersyjny. Z całą pewnością rosyjscy komandosi są mocno zdeterminowani, doświadczeni, a w ich działaniu dominuje obok profesjonalnego wyszkolenia osobiste poświęcenie. Przykładem tego jest śmierć jednego z operatorów w Biesłanie w trakcie zasłaniania dzieci przed wybuchem granatu. Rosjanie obok właśnie Francuzów i Izraelczyków są jednymi z nielicznych, mających doświadczenie w operacjach na dużych obiektach z wielką liczbą zakładników.

Obecnie w ramach FSB istnieje Centrum Specjalnego Przeznaczenia (ros. CSN), w ramach którego funkcjonują co najmniej dwa oddziały: Zarząd „A” – do uwalniania zakładników, Zarząd „W” – jako wielozadaniowa formacja specjalna. Dla tych jednostek istnieją połączone struktury logistyczne, wsparcia, oraz planowania i dowodzenia. Ich dopełnieniem jest tzw. grupa kadrowa 9 Pułku Specjalnego Przeznaczenia „Witaź”, wspierająca liczebnie oba wymienione podczas poważniejszych przedsięwzięć. Faktyczna wiedza na temat działania tych formacji współcześnie jest niepełna i nie zawsze wiarygodna, co ma ścisły związek ze skomplikowaną sytuacją polityczną w Rosji po upadku ZSRR. Natomiast skala przedsięwzięć w jakich formacje specjalne zarówno FSB, jak i innych służb biorą udział każe zaliczyć je do najbardziej doświadczonych bojowo na świecie.

KontrowersjeEdytuj

Wiele spośród przeprowadzonych operacji typu ratunkowego miało wysoki stopień trudności, stąd i liczba ofiar po stronie zakładników bywała znaczna. Jest to przyczyną surowej oceny rosyjskich jednostek i ich operacji takich jak: atak na Budionnowsk, atak na moskiewski teatr na Dubrowce czy atak terrorystyczny na szkołę w Biesłanie.

Nierzadko żołnierze specnazu, będąc przygotowywanymi do pełnienia służby wojskowej, muszą brać udział w brutalnych treningach sprawnościowych, w trakcie których są torturowani oraz szkoleni na wypadek pojmania przez wroga i przesłuchań[1]. W ten sposób uczą się jak przywyknąć do bólu fizycznego[1][2].

Związki taktyczne i oddziałyEdytuj

Jednostki sił specjalnego przeznaczenia podporządkowane GRU SG w 2008[3]
Nazwa Okręg wojskowy Miejsce stacjonowania
Komponent sił specjalnego przeznaczenia w ramach Wojsk Lądowych
2 Brygada Specjalnego Przeznaczenia Leningradzki OW Promierzycy
3 Gwardyjska Warszawsko-Berlińska BSpecNaz[a] Przywołżńsko-Uralski OW Roszinskij
10 Brygada Specjalnego Przeznaczenia[b]. Północno- Kaukaski OW Molkino
12 Brygada Specjalnego Przeznaczenia[a] Przywołżańsko-Uralski OW Azbest 5
14 Brygada Specjalnego Przeznaczenia Dalekowschodni OW Ussuryjsk (Chabarowsk)
16 Brygada Specjalnego Przeznaczenia Moskiewski OW Tambow
22 Brygada Specjalnego Przeznaczenia[b]. Północnokaukaski OW Balszoj Miszkin (Rostów)
24 Brygada Specjalnego Przeznaczenia[c] Dalekowschodni OW Ułan Ude
67 Brygada Specjalnego Przeznaczenia[a] Syberyjski OW Berdsk
Komponent sił specjalnego przeznaczenia w ramach Sił Morskich [d]
42 Morski Punkt Rozpoznania Flota Oceanu Spokojnego [e] w rejonie Władywostoku
420 Morski Punkt Rozpoznania Flota Północna[f] rejonie Polarny
431 Morski Punkt Rozpoznania Flota Czarnomorska w rejonie Tupase
561 Morski Punkt Rozpoznania Flota Bałtycka[g] w rejonie Parusnoje
Komponent sił specjalnego przeznaczenia w ramach Wojsk Powietrznodesantowych
45 pułk rozpoznawczy specjalnego przeznaczenia Kubinka

UwagiEdytuj

  1. a b c W 2009 kontynuowano rozformowanie 12., 67. oraz 3 BSpecNaz[4].
  2. a b W 2012, na bazie wydzielonych elementów z 33 BPG oraz 22 i 10 BSpecNaz w Stawropolu sformowano 25 pułk SpecNaz podporządkowany dowództwu 49 Armii Płd DOS[4].
  3. W kwietniu 2009 rozpoczęto reorganizację przebazowanej do Irkucka 24 BSpecNaz[4].
  4. W komponencie morskim specnaz występują morskie punkty rozpoznania (samodzielne morskie punkty wywiadowcze specjalnego przeznaczenia. W okresie pokoju podporządkowane są one strukturom wywiadowczym Marynarki Wojennej Rosji, które z kolei wchodzą w skład piątego wydziału GRU. Każdy z takich punktów formalnie liczy około 124 żołnierzy i skupia trzy pododdziały nurków-zwiadowców, pododdział podwodnego zaminowywania, pododdział obsługujący przerzut nurków oraz zabezpieczenia[5].
  5. W strukturze Floty Oceanu Spokojnego funkcjonuje 42 MPR oraz 311 samodzielny oddział do walki z podwodną dywersją (50-60 żołnierzy) w Pietropawłowsku Kamczackim[6].
  6. Flota Północna dysponuje 420-MPR oraz 313 samodzielnym oddziałem do walki z podwodną dywersją (50-60 żołnierzy), który stacjonuje w Sputniku[6].
  7. We Flocie Bałtyckiej funkcjonuje 561 MPR oraz 205 samodzielny oddział do walki z podwodną dywersją (50-60 żołnierzy) w Bałtijsku[6].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Tiwari, Shivam (2017-04-24). „The Most Inhumane And Barbaric Special Forces Training Methods”. defencelover.in. (ang.) [dostęp 2018-11-04].
  2. „The 5 Toughest Training Programs In The World”. relativelyinteresting.com. 2018-09-06. (ang.) [dostęp 2018-11-04].
  3. Depczyński 2015 ↓, s. 217.
  4. a b c Depczyński 2015 ↓, s. 218.
  5. Grabowski 2011 ↓, s. 156–157.
  6. a b c Grabowski 2011 ↓, s. 157.

BibliografiaEdytuj

  • Marek Depczyński: Rosyjskie siły zbrojne: od Milutina do Putina. Warszawa: Bellona SA, 2015. ISBN 978-83-11-13505-5.
  • Tomasz Grabowski: Rosyjska siła. Siły Zbrojne i główne problemy polityki obronnej Federacji Rosyjskiej w latach 1991-2010. Częstochowa: Instytut Geopolityki, 2011. ISBN 978-83-61294-52-8.

Linki zewnętrzneEdytuj