Stanisław Karpiński (biotechnolog)

polski biotechnolog

Stanisław Mariusz Karpiński (ur. 5 listopada 1960 w Poznaniu) – polski biotechnolog, profesor nauk biologicznych, wykładowca akademicki, w 2012 sekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego, działacz opozycji w okresie PRL.

Stanisław Karpiński
Data i miejsce urodzenia

5 listopada 1960
Poznań

Profesor nauk biologicznych
Specjalność: biotechnologia
Alma Mater

Akademia Rolnicza w Poznaniu

Doktorat

1994 – biologia
Szwedzki Uniwersytet Rolniczy

Habilitacja

1999 – biologia
Szwedzki Uniwersytet Rolniczy

Profesura

2004 Szwecja i 2009 Polska

Polska Akademia Nauk
Status

Członek Komitetu Biotechnologii PAN

Profesor tytularny i nauczyciel akademicki
Uczelnia

SGGW

Okres zatrudn.

od 2009

Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi Krzyż Wolności i Solidarności

ŻyciorysEdytuj

Działalność opozycyjnaEdytuj

W okresie studiów biologicznych na Akademii Rolniczej w Poznaniu związał się z opozycją solidarnościową. Działał także we władzach uczelnianego Niezależnego Zrzeszenia Studentów, w grudniu 1981 brał udział w organizacji strajku studenckiego[1]. Współpracował następnie z niejawnymi strukturami związku, był kolporterem „Obserwatora Wielkopolskiego” i innych pism drugiego obiegu. W maju 1983 za tę działalność został tymczasowo aresztowany, zwolniono go na mocy amnestii w sierpniu tego samego roku[2][3]. Rok później ukończył studia na Akademii Rolniczej[1], następnie otrzymał etat techniczny na tej uczelni[2].

Działalność naukowaEdytuj

W 1989 został przyjęty na studia doktoranckie na Szwedzkim Uniwersytecie Rolniczym w Umeå, gdzie od tej pory pracował naukowo przez dwadzieścia lat. W 1994 uzyskał stopień doktora w zakresie komórki drzew i biologii molekularnej roślin.

W 1999 wraz z Philipem Mullineaux w „Science” opisał mechanizm systemowej nabytej aklimatyzacji u roślin[4]. W 2010 kierowany przez niego zespół fizjomiki i biotechnologicznego modelowania roślin w SGGW w Warszawie przedstawił w „The Plant Cell” analogiczny do systemu nerwowego zwierząt systemowy mechanizm przekazywania bodźców świetlnych i fizjologiczną pamięć świetlną u roślin[5].

W 1999 został docentem na wydziale leśnym Szwedzkiego Uniwersytetu Rolniczego. W tym samym roku zakończył pracę na tej uczelni, po czym został zatrudniony na Uniwersytecie Sztokholmskim. W 2004 decyzją rektora tego uniwersytetu został profesorem w dyscyplinie fizjologii molekularnej roślin[1]. W 2009 powrócił do Polski, został laureatem pierwszego konkursu „Welcome” (Fundacji na rzecz Nauki Polskiej)[6], otrzymał jeden z najwyższych indywidualnych grantów badawczych. Wraz ze swoimi zespołami opublikował ponad 55 eksperymentalnych artykułów i dokonał kilku aplikacji patentowych, m.in. transgenicznej metody w celu ulepszenia rocznego przyrostu drzew i plonowania innych roślin uprawnych[7][8].

Również w 2009 otrzymał tytuł profesora nauk biologicznych[9]. Został wykładowcą w Katedrze Genetyki, Hodowli i Biotechnologii Roślin Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie[1].

Działalność publicznaEdytuj

1 lutego 2012 został sekretarzem stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego[10], odpowiadającym m.in. za nadzór nad Narodowym Centrum Nauki oraz Narodowym Centrum Badań i Rozwoju. Po trzech miesiącach, 2 maja 2012, został odwołany z tego stanowiska[11].

Od czerwca 2011 należał do Platformy Obywatelskiej, z której odszedł we wrześniu 2013 w ślad za Jarosławem Gowinem[12]. Podjął z nim współpracę jako ekspert w sprawach nauki i szkolnictwa wyższego, a następnie został pełnomocnikiem zakładanej przez byłego ministra partii Polska Razem w Poznaniu[13]. W marcu 2014 z powodów politycznych opuścił to ugrupowanie. W maju tego samego roku wstąpił do Kongresu Nowej Prawicy, z listy którego bez powodzenia ubiegał się pół roku później o mandat w sejmiku wielkopolskim. W styczniu 2015 wystąpił z tej partii.

W październiku 2015 został członkiem Narodowej Rady Rozwoju powołanej przez prezydenta Andrzeja Dudę[14]. 1 sierpnia 2017 został powołany przez ministra rolnictwa i rozwoju wsi Krzysztofa Jurgiela na stanowisko dyrektora Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin – Państwowego Instytutu Badawczego w Radzikowie[15].

OdznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Stanisław Karpiński, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2012-02-24].
  2. a b Profesor bez namaszczenia, wyborcza.pl, 15 lipca 2009 [zarchiwizowane 2009-07-22].
  3. Dane osoby z katalogu osób rozpracowywanych, katalog.bip.ipn.gov.pl [zarchiwizowane 2016-03-04].
  4. Stanisław Karpiński i inni, Systemic Signaling and Acclimation in Response to Excess Excitation Energy in Arabidopsis, „Science” (5414), 23 kwietnia 1999 [dostęp 2014-05-18] (ang.).
  5. Magdalena Szechyńska-Hebda i inni, Evidence for Light Wavelength-Specific Photoelectrophysiological Signaling and Memory of Excess Light Episodes in Arabidopsis, „The Plant Cell” (7), lipiec 2010 [dostęp 2014-05-18] (ang.).
  6. Prof. dr hab. Stanisław Karpiński, sggw.pl [zarchiwizowane 2016-03-04].
  7. Ireneusz Ślesak i inni, PHYTOALEXIN DEFICIENT 4 affects reactive oxygen species metabolism, cell wall and wood properties in hybrid aspen (Populus tremula L. × tremuloides), „Plant, Cell & Environment” (7), 2015 (ang.).
  8. Plant treatment methods and means therefor, patentscope.wipo.int, 27 czerwca 2013 [dostęp 2015-01-24] (ang.).
  9. Prezydent wręczył nominacje profesorskie, prezydent.pl, 3 lutego 2010 [zarchiwizowane 2015-09-05].
  10. Kierownictwo MNiSW w nowym składzie, nauka.gov.pl, 31 stycznia 2012 [zarchiwizowane 2012-08-05].
  11. Prof. Karpiński nie jest już wiceministrem nauki, pap.pl, 9 maja 2012 [zarchiwizowane 2013-05-03].
  12. Wiktor Ferfecki, Były wiceminister nauki idzie za Gowinem, rp.pl, 10 września 2013 [dostęp 2014-03-27].
  13. Pełnomocnicy powiatowi PRJG w województwie wielkopolskim, polskarazem.pl [zarchiwizowane 2014-02-08].
  14. Prezydent powołał Narodową Radę Rozwoju, prezydent.pl, 16 października 2015 [zarchiwizowane 2015-10-16].
  15. Zmiana na stanowisku dyrektora IHAR, farmer.pl, 1 sierpnia 2017 [dostęp 2017-08-02].
  16. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 maja 2015 r. o nadaniu odznaczeń (M.P. z 2015 r. poz. 622)
  17. M.P. z 2022 r. poz. 1050