Stanisław Rewoliński

Stanisław Rewoliński (ur. 15 listopada 1894 w Radomiu[1], zm. 25 maja 1920 w Polanach(biał.)[2][3][a]) – podporucznik Wojska Polskiego, harcerz, uczestnik I wojny światowej i wojny polsko-bolszewickiej, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Stanisław Rewoliński
podporucznik piechoty podporucznik piechoty
Data i miejsce urodzenia 15 listopada 1894
Radom
Data i miejsce śmierci 25 maja 1920
Polany
Przebieg służby
Lata służby 1915–1920
Siły zbrojne Wojsko Polskie
Formacja Legiony Polskie
Jednostki 3 Pułk Piechoty Legionów
Stanowiska dowódca plutonu
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920-1941, czterokrotnie)

ŻyciorysEdytuj

Urodził się w rodzinie Władysława i Stanisławy z d. Kiljańskiej[1]. Ukończył gimnazjum w Warszawie. W 1912 roku wstąpił do tajnego skautingu (harcerstwa). Był drużynowym 25 Warszawskiej Drużyny Harcerzy (WDH) im. hetmana Stanisława Żółkiewskiego[4]. W wyniku rozłamu w Naczelnej Komendzie Skautowej w październiku 1914 roku wszedł do Wydziału Rady Drużynowych[7]. W sierpniu 1915 roku[b] był jednym z dowódców batalionu warszawskiego POW. Od 5 sierpnia 1915 roku walczył w szeregach I Brygady Legionów Polskich w stopniu kaprala jako żołnierz 3 pułk piechoty Legionów uczestniczył w kampanii wołyńskiej. Na wniosek Naczelnej Komendy Skautowej z grudnia 1915 został odkomenderowany przez Józefa Piłsudskiego[8] do Warszawy (m.in. wraz z Piotrem Olewińskim i Ignacym Wądołkowskim), m.in. z powodu gruźlicy kości, ale również z zadaniem rozwijania ruchu harcerskiego[5]. Działał dalej w POW. W 1916 roku był hufcowym[9], od końca 1918 roku – drużynowym 29 WDH im. Hugona Kołłątaja, później nazwanej jego imieniem[4]. W 1917 roku[1] rozpoczął studia filologiczne na Uniwersytecie Warszawskim.

W listopadzie 1918 roku wstąpił do odrodzonego Wojska Polskiego. Był wtedy jednym z instruktorów harcerskich dowodzących Batalionem Harcerskim Wojska Polskiego[10]. Od 3 stycznia do 21 marca 1919 był uczniem klasy „L” (klasy 7.) Szkoły Podchorążych[11]. Awansowany na podporucznika w lipcu 1919 roku służył w 9. kompanii III batalionu 3 pułku piechoty Legionów na froncie litewsko–białoruskim wojny polsko-bolszewickiej.

Szczególnie odznaczył się w walce pod wsią Kinią nad Berezyną, 25 maja 1920 roku, gdzie na czele swojego plutonu usiłował powstrzymać niespodziewany atak nieprzyjaciela. Ranny dostał się do niewoli. Zamordowany tam przez bolszewików[1].

Awansowany pośmiertnie do stopnia porucznika i odznaczony Orderem Virtuti Militari[1].

Bitwę, w której zginął Stanisław Rewoliński Czesław Czajkowski odtwarzał tak[12]: Po przejściu przez ostatnie oddziały Berezyny podpalono most. I i II bataljony obsadziły Berezynę od Gliwienia do Stachowa, zaś III bataljon odchodzi w tym samym dniu tj. 18 maja na północ do IV brygady piechoty, która cofa się pod naporem nieprzyjaciela. Spiesznym i całonocnym marszem przybywa bataljon pod folwark Kimia(biał.)[13] w momencie, kiedy oddziały IV brygady zaczęły się wycofywać pod naporem nieprzyjaciela. Sytuacja była tak poważna, że dowódca grupy, major Smorawiński, nie daje bataljonowi określonego zadania, tylko wskazując ręką ogólny kierunek – nakazał uderzyć. Pod ogniem rozwijają się kompanje 9-a i 10-a i z okrzykiem hurra! rzucają się na wroga. Nieprzyjaciel został wstrzymany i odepchnięty, a folwark Kimja – zajęty. Wzmocniony jednak odwodami przeszedł ponownie do natarcia i uderzył na oba skrzydła bataljonu. W boju tym ginie bohaterską śmiercią podporucznik Rewoliński, zaś podporucznik Loesch, który, będąc rannym, prowadzi w dalszym ciągu swój pluton, pada z upływu krwi. Zostaje ciężko ranny podporucznik Szczygieł. Walka ta przynosi w rezultacie zwycięstwo III bataljonowi. W powyższej walce odznaczył się plutonowy Lany, który zauważył grupującą się za wzgórzem do przeciwnatarcia kompanję nieprzyjacielską, nie zważa na przeważające siły, uderza swoim plutonem, rozpędza i rozbija kompanję. Był to zwrotny moment, od tej chwili rozpoczyna się zwycięska walka z wrogiem. Bataljon w pościgu wśród ciągłych i dość krwawych walk zajmuje w walce na bagnety Kajetanowo, a następnie Gancewicze, Mściże, Brody, poczem wraca do pułku jako odwód.

Ordery i odznaczeniaEdytuj

UwagiEdytuj

  1. Były to okolice wsi Polany, około 6 km na północny wschód od Ziembina, nad rzeką Berezyną, doływem Dniepru. Inni autorzy podają miejsce jego śmierci z różną precyzją: bitwa pod Polanami nad Berezyną[4]; nad górną Berezyną, kiedy legjonowe dywizje piersiami swemi osłaniały w bohaterskim wysiłku Mołodeczno i Mińsk[5]; pod Berezyną[6].
  2. wg Polaka od maja 1916[1]

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h Polak (red.) 1991 ↓, s. 124.
  2. Lista strat 1934 ↓, s. 736.
  3. Lenkiewicz, Sujkowski i Zieliński 1930 ↓, s. 388.
  4. a b c Tomasz Sikorski, Z krzyżem harcerskim w bój 1914–1921, Wybrane pamiątki, wyd. 1, Warszawa: SIKORSKY, Tomasz Sikorski, Oficyna Pamiątki Przeszłości, 2018, s. 237, ISBN 978-83-935946-4-1.
  5. a b Ś. P. Stanisław Zachorowski, „Przegląd Historyczny”, 22, 1919–1920, s. 286.
  6. Marian Marek Drozdowski, Wpływ Józefa Piłsudskiego na harcerski etos i działalność (1910–1939), „Niepodległość i Pamięć”, 5/1 (10), s. 216.
  7. Wacław Błażejewski, Historia harcerstwa polskiego. Zarys ogólny, wyd. 2, Warszawa: Harcerskie Biuro Wydawnicze, 1935, s. 102, 117, 161.
  8. Tadeusz Wacław Nowacki, II. W wirach wojny, [w:] Tadeusz Wacław Nowacki (red.), ZET w walce o niepodległość i budowę państwa − szkice i wspomnienia, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996, s. 110, ISBN 83-01-12142-4.
  9. Tomasz Piskorski, Pamiętniki, zeszyt 17 (1916), Warszawa: Archiwum Akt Nowych, 2019.
  10. Tomasz Katafiasz, Czyn niepodległościowy polskiego skautingu w latach I wojny światowej, „Słupskie Studia Historyczne”, 15, 2009.
  11. Lenkiewicz, Sujkowski i Zieliński 1930 ↓, s. 384, 439.
  12. Czesław Czajkowski, Zarys historji wojennej 3-go pułku piechoty Legjonów, Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1930 (Zarys historji wojennej pułków polskich 1918–1920), s. 33.
  13. Kimia, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IV: Kęs – Kutno, Warszawa 1883, s. 98..
  14. M.P. z 1931 r. nr 64, poz. 100.

BibliografiaEdytuj