Otwórz menu główne

Stara Synagoga w Katowicach (niem. Alte Synagoge in Kattowitz) − nieistniejąca synagoga, która znajdowała się w Katowicach na rogu dzisiejszych ul. 3 Maja i ul. Juliusza Słowackiego[1].

Stara Synagoga w Katowicach
Ilustracja
synagoga po rozbudowie na pocztówce z końca XIX wieku
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Miejscowość Katowice
Budulec murowana
Architekt Ignatz Grünfeld
Data budowy 18611862
Data zburzenia początek XX wieku
Tradycja konserwatywna
Położenie na mapie Katowic
Mapa lokalizacyjna Katowic
Stara Synagoga
Stara Synagoga
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Stara Synagoga
Stara Synagoga
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Stara Synagoga
Stara Synagoga
Ziemia50°15′34,2421″N 19°00′57,2461″E/50,259512 19,015902

HistoriaEdytuj

Koncepcja budowy pierwszej synagogi w Katowicach narodziła się w latach 60. XIX wieku. W 1861 Żydzi otrzymali od administracji dóbr dworskich Tiele-Wincklerów parcelę pod budowę synagogi. W tym samym roku żydowski architekt i budowniczy Ignatz Grünfeld dostarczył projekt planowanego budynku. Prawdopodobnie architekt wzorował się na synagodze w Wolfhagen.

Budowa synagogi została ukończona w 1862. Otwarto ją 4 września 1862[2]. Sala główna mogła pomieścić łącznie 320 osób, 200 w głównej sali modlitewnej i 120 w galeriach dla kobiet. Oficjalne otwarcie miało miejsce 4 września 1862 roku, kiedy to uroczyście wniesiono zwoje Tory, przechowywane w domu Salomona Goldsteina. Po 10 latach okazało się że synagoga jest za mała i nie może pomieścić ciągle rosnącej liczby wiernych. W latach 1882−1883 została znacznie rozbudowana i nabrała nowych kształtów. Do zachodniej elewacji dobudowano korpus poprzeczny zwieńczony okazałą kopułą. Dzięki temu synagoga zyskała dodatkowo 200 miejsc siedzących.

Po wybudowaniu Wielkiej Synagogi w 1900, synagoga została sprzedana Paulowi Frantziochowi, który ją wyburzył. Wkrótce na jej miejscu wzniesiono wielką secesyjną kamienicę.

ArchitekturaEdytuj

 
Synagoga przed rozbudową przy Grundmannstraße

Murowany, piętrowy budynek synagogi wzniesiono na planie prostokąta, w stylu neoromańskim, z dekoracją arkadową na elewacjach bocznych. Charakterystycznym elementem synagogi były narożne pilastry. We wnętrzu, w zachodniej części znajdował się przedsionek, z którego wchodziło się do głównej sali modlitewnej, z którą z trzech stron otaczały galerie dla kobiet. Sala główna była przyozdobiona w motywy mauretańskie.

PrzypisyEdytuj

  1. Michał Bulsa: Ulice i place Katowic. Katowice: Prasa i Książka, 2012, s. 35, 121. ISBN 978-83-933-665-8-3. (pol.)
  2. Waldemar Jama, Aleksandra Niesyto: Cmentarze Katowic. Katowice: Muzeum Historii Katowic, 1997, s. 22. ISBN 83-907154-5-7.

BibliografiaEdytuj

  • Sztuka Górnego Śląska od średniowiecza do końca XX wieku, red. Ewa Chojecka, wydawca: Muzeum Śląskie, Katowice 2004, ​ISBN 83-87455-77-6​, s. 252.
  • Jerzy Moskal: ... Bogucice, Załęże et nova villa Katowice − Rozwój w czasie i przestrzeni. Katowice: Wydawnictwo Śląsk, 1993, s. 28. ISBN 83-85831-35-5.
  • Żydowskie Katowice nadal istnieją (pol.). www.katowice.gazeta.pl. [dostęp 2011-06-08].

Linki zewnętrzneEdytuj