Tadeusz Grochal ps. Tadek Biały, (ur. 17 sierpnia 1919 w Uniejowie pow. Miechów, zm. 9 sierpnia 1993 w Zielonkach / Krakowa) – uczestnik kampanii wrześniowej, członek PPR, dowódca oddziału Gwardii Ludowej, a następnie oddziału Armii Ludowej.

Tadeusz Grochal
Tadek Biały
podpułkownik podpułkownik
Data i miejsce urodzenia 17 sierpnia 1919
Uniejów
Data i miejsce śmierci 9 sierpnia 1993
Kraków
Przebieg służby
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Orl.jpgGwardia Ludowa
Orl.jpgArmia Ludowa
Jednostki 27 Pułk Piechoty
16 Pułku Piechoty
Oddział partyzancki GL „Mnich”/im. Bartosza Głowackiego
Oddział partyzancki AL im. Bartosza Głowackiego
Stanowiska Dowódca oddziału partyzanckiego
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
Odznaczenia
Order Krzyża Grunwaldu III klasy Order Krzyża Grunwaldu III klasy Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Złoty Krzyż Zasługi Krzyż Walecznych (1943–1989) Krzyż Partyzancki Medal „Za udział w wojnie obronnej 1939” Medal Zwycięstwa i Wolności 1945

BiografiaEdytuj

Urodził się 17 sierpnia 1919 r. w Uniejowie w rodzinie chłopskiej. Ojciec był robotnikiem rolnym i kolejarzem. Rodziców stracił wcześnie. Jego i dwie siostry Marię i Zofię wychowywała babcia. W 1938 r. jako ochotnik wstąpił do wojska. Służbę pełnił w 27 pułku piechoty w Częstochowie i w 16 pułku piechoty w Tarnowie. Po zakończeniu kampanii wrześniowej w której brał udział, wrócił do domu. Pracował jako wyrobnik dworski u dziedzica w Pogwizdowie. W 1942 r. wstąpił do Polskiej Partii Robotniczej. Zajmował się kolportażem „Trybuny Wolności” i „Gwardzisty”.

Aby uniknąć aresztowania przez policję został skierowany do oddziału partyzanckiego Gwardii Ludowej[1]. W miejscowości Pradła dowodzony przez Tadeusza Grochala oddział GL 5 września 1943 r. dokonał ataku na warsztaty naprawcze sprzętu wojennego. W walce zginęło 3 Niemców[2].

W sierpniu 1943 roku popadł w konflikt ze Stanisławem Olczykiem ps. „Garbaty”, pojmał go i próbował rozstrzelać[3]. Wówczas też zamordował częstochowskiego działacza PPR, Mariana Głąba ps. „Felek”. Nie poniósł konsekwencji za ten czyn[4]. Oddział Grochala znany był ludności cywilnej z pijaństwa, grabieży i dokonywania pospolitych morderstw, napadał także na magazyny AK i zwalczał podziemie niepodległościowe[5]. Oddział Grochala dopuszczał się napaści na majątki ziemskie i niszczył zbiory rolne[6]. Ponadto, oddział Grochala mordował także członków Armii Krajowej i Batalionów Chłopskich[7]. 28 października 1943 roku Grochal i jego oddział rozpoczęli rabunek i napaści we wsi Karczowice, miejscowa ludność poprosiła o pomoc oddział AK, dowodzony przez por. Tadeusza Kozłowskiego ps. „Piotr”. Gdy członkowie GL spostrzegli, że zostali otoczeni, zaczęli się ostrzeliwać i uciekać. W wyniku wymiany ognia zginęło 12 członków oddziału Grochala[8].

Po utworzeniu Armii Ludowej został dowódcą oddziału AL im. Bartosza Głowackiego. Dowodząc oddziałem walczył w bitwie pod Gruszką i potyczce pod Chotczą, gdzie przebił się wraz z innymi oddziałami AL przez front wschodni przechodząc na stronę opanowaną przez Armię Czerwoną[9].

Po wojnie awansowany na podpułkownika. Spoczywa na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie (kw. XIIIa, część zach.)[10].

OdznaczeniaEdytuj

i inne

AwanseEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Walki partyzanckie 1975 ↓, s. 106.
  2. Walki zbrojne 1977 ↓, s. 411,.
  3. Zbyszko Szymczyk, Mieczysław Tarchalski(1903-1981):przyczynek do represji komunistycznych AK, Niepodległość i Pamięć 13/1(22), 2006, s. 91
  4. Zbyszko Szymczyk, Mieczysław Tarchalski(1903-1981):przyczynek do represji komunistycznych AK, Niepodległość i Pamięć 13/1(22), 2006, s. 93
  5. Zbyszko Szymczyk, Mieczysław Tarchalski(1903-1981):przyczynek do represji komunistycznych AK, Niepodległość i Pamięć 13/1(22), 2006, s. 93
  6. Piotr Gontarczyk, Polska Partia Robotnicza. Droga do władzy (1941-1944) Wyd. Fronda, Warszawa 2006, s. 289
  7. Piotr Gontarczyk, Polska Partia Robotnicza. Droga do władzy (1941-1944) Wyd. Fronda, Warszawa 2006, s. 352
  8. Zbyszko Szymczyk, Mieczysław Tarchalski(1903-1981):przyczynek do represji komunistycznych AK, Niepodległość i Pamięć 13/1(22), 2006, s. 96
  9. Walki partyzanckie 1975 ↓, s. 267.
  10. Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie. Internetowy lokalizator grobów. Tadeusz Grochal. rakowice.eu. [dostęp 2019-02-23].
  11. Order Krzyża 1988 ↓, s. 85.
  12. Partyzanci spod znaku Bartosza, str. 19.

BibliografiaEdytuj

  • Władysław Ważniewski: Walki partyzanckie nad Nidą 1939-1945. Warszawa: MON, 1975.
  • Gogdan Hillebrandt: Partyzantka na Kielecczyźnie 1939-1945. Warszawa: MON, 1967.
  • Bolesław Dolata, Tadeusz Jurga: Walki zbrojne na ziemiach polskich 1939-1945. Warszawa: MON, 1977.
  • Aleksander Mazur: Order Krzyża Grunwaldu 1943-1985. Warszawa: MON, 1988.
  • Ryszard Kyzioł Ostatni dziedzice Dóbr Swojczany i inne rozmaitości Olkusz 2014 r