Toreutyka

Dzieła toreutyki greckiej z tzw. skarbu z Panagjuriszte (2 poł. IV w. p.n.e.)

Toreutyka, metaloplastyka – sztuka artystycznej obróbki metalu (brązu, srebra, złota), głównie na zimno, przy użyciu techniki repusowania, puncowania, cyzelowania, grawerowania itp.

Od starożytności stosowano ją do dekorowania m.in. posągów, broni, naczyń, biżuterii. W starożytnej Grecji wytworami toreutów były przedmioty użytkowe, np. luksusowe zastawy stołowe, zwierciadła, ozdoby mebli, ale także statuetki i złote części posągów chryzelefantynowych[1]. W IV wieku p.n.e. do najważniejszych ośrodków toreutyki należały Korynt (znany z jakości zwierciadeł), Ateny, Chalkis i Tarent. Rozkwit tej sztuki, zwłaszcza produkcja wyrobów z metali szlachetnych, nastąpił w okresie hellenistycznym (m.in. w Aleksandrii).

Do wybitnych greckich toreutów, znanych z przekazów antycznych, należeli Kolotes (współpracownik Fidiasza, który sam zajmował się również toreutyką), Boetos z Chalkedonu, Boetos z Karchedonu, Mys, Pyteasz, Rojkos, Stratonikos z Kyziku. W okresie rzymskim renomę zyskali Chejrizofos, Demetrios z Efezu i Zopyros. U Etrusków, którzy wysoko rozwinęli toreutykę w oparciu o wzory greckie, mistrzostwem zasłynęli Wulka z Wejów i Novios Plautios – twórca tzw. cisty ficorońskiej[2].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Starożytni Grecy określali tym terminem głównie dziedzinę rzeźby z wykorzystaniem wymienionych technik (Mały słownik sztuk plastycznych. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1993, s. 306).
  2. Por. Janusz A. Ostrowski: Słownik artystów starożytności. Architektura, rzeźba malarstwo, rzemiosło artystyczne. Katowice: Książnica, 1994.

BibliografiaEdytuj

  • Mała encyklopedia kultury antycznej (red. Z. Piszczek). Warszawa: PWN, 1983, s. 752, ​ISBN 83-01-03529-3​.
  • Encyklopedia sztuki starożytnej. Warszawa: WAiF i Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998, s. 577, ​ISBN 83-01-12466-0​ (PWN), ​ISBN 83-221-0684-X​ (WAiF).
  • F. Winzer: Słownik sztuk pięknych. Katowice: Wydawnictwo „Książnica”, 2000, s. 250, ​ISBN 83-7132-849-4​.