Tuckerella

Tuckerellarodzaj roztoczy z rzędu Trombidiformes i monotypowej rodziny Tuckerellidae. Obejmuje około 30 gatunków. Charakteryzują się podłużno-owalnym, czerwonym ciałem wyposażonym w białe, liściowate szczecinki na większej jego części i długie szczecinki ogonowe na jego tylnym końcu. Szczecinki ogonowe dzięki zdolności do szybkich ruchów mogą służyć odstraszaniu napastnika. Samice przechodzą cykl rozwojowy z trzema stadiami nimfalnymi, a samce z dwoma. Niektóre samice wykazują zdolność pedogenezy i mogą się rozmnażać w trzecim stadium nimfalnym. Pożywienie stanowią różne rośliny, w tym pędy i owoce roślin drzewiastych. Dwa gatunki są szkodnikami cytrusów w Ameryce Centralnej, w tym jeden wywołuje znaczne szkody w uprawach przez współwystępowanie z grzybem.

Tuckerella[1]
Womersley, 1940
Ilustracja
Zdjęcie SEM przedstawiciela rodzaju. Przód ciała na dole zdjęcia. Na górze zdjęcia widoczne długie szczeciny ogonowe.
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

stawonogi

Podtyp

szczękoczułkowce

Gromada

pajęczaki

Podgromada

roztocze

Rząd

Trombidiformes

Podrząd

Prostigmata

Infrarząd

Eleutherengona

Nadrodzina

Tetranychoidea

Rodzina

Tuckerellidae
Baker & Pritchard, 1953

Rodzaj

Tuckerella

Taksonomia i ewolucjaEdytuj

Rodzaj ten został opisany w 1940 roku przez Herberta Womersleya, który sklasyfikował go w obrębie przędziorkowatych[2]. Zaliczył do niego wówczas tylko gatunek typowy: Tenuipalpus ornatus[2], opisany w 1926 roku przez R. W. E. Tuckera, którego upamiętnia nazwa rodzajowa[3][2]. W 1953 roku Edward William Baker i Arthur Earl Pritchard umieścili ten rodzaj we własnej, monotypowej rodzinie Tuckerellidae[4].

Współcześnie rodzina ta zaliczana jest do nadrodziny Tetranychoidea wraz z przędziorkowatymi, Allochaetophoridae, Linotetranidae i Tenuipalpidae[5]. Prawdopodobnie jest to najmłodsza ewolucyjnie rodzina tej nadrodziny[6]. Jedyny gatunek kopalny, T. fossilibus, został znaleziony w bursztynie z późnego eocenu[7].

OpisEdytuj

Ciało mają podłużno-owalne[2], jaskrawoczerwone z białymi szczecinkami[8], podzielone na gnatosomę i idiosomę[2]. U T. ornata wymiary ciała to około 400 μm długości na 200 μm szerokości[8]. Gnatosoma z długimi, czteroczłonowymi nogogłaszczkami, zakończonymi zestawem pazurków, z których pierwszy znajduje się już na goleniu[2][8]. Idiosoma podzielona na przednią propodosomę i tylną hysterosomę. Na propososomie leżą dwie pierwsze pary odnóży, a jej grzbietowa strona nosi nazwę prodorsum. Na prodorsum leżą 4 pary szczecin: wertykalne wewnętrzne, wertykalne zewnętrzne, skapularne wewnętrzne i skapularne zewnętrzne. Leżeć na nim mogą również dwie pary oczy położonych bocznie[2].

Grzbietowa część hysterosomy dzieli się na cztery płytki, noszące oznaczenia kolejno: C, D, EF i H. Znajdują się na nich pory oraz 36 par białych, liściokształtnych szczecinek[8], które pełnią najpewniej funkcje obronne[6]. Na płytce C leży szereg szczecin od c1 do c7, na D rządek od d1 do d3, na EF dwa rządki: od e1 do e4 i od f1 do f2. Szeregi szczecin c, d i e ustawione są L-kształtnie, zaś f poprzecznie. Na płytce H obecne są długie, nitkowate, orzęsione szczecinki ogonowe (kaudalne), ustawione w poprzeczny szereg[8]. Roztocz potrafi nimi błyskawicznie poruszać nad ciałem, co ma za zadanie zmylić lub odstraszyć potencjalnego drapieżcę[6]. Szczecinki ogonowe obecne są w parach od h1 do h8 lub od h1 do h5 plus h7. Liczba porów na płytkach C, D i H wynosi dwa, natomiast na EF cztery. Na spodzie hysterosomy leżą dwie tylne pary odnóży i rejon genitalny. U samicy w rejonie tym położone są dwie pary szczecin aggenitalnych, cztery genitalnych i trzy pseudanalnych. U samca leży tam tylko jedna para szczecin genitalnych. Obie płcie mają trzy pary szczecin międzybiodrowych (interkoksalnych) oznaczonych: ic1, ic3 i ic4[8].

Odnóża są krótkie[2]. Pojedyncze solenidia obecne są tylko na goleniach pierwszej ich pary. Przedstopia (szczytowe części stóp) wyposażone są w dwa właściwe pazurki i owłosione, poduszczkowate empodium[8]. Ilość szczecinek (chetotaksja) na odnóżach przedstawia się następująco[8]:

Chetotaksja odnóży
pary odnóży biodro krętarz udo kolano goleń stopa
I 2 1 7 5 8 14
II 2 1 7 4 5 11
III 1 2 2 1 5 8
IV 1 1 1 0 4 8

Biologia rozwojuEdytuj

Pierwszym stadium cyklu rozwojowego jest larwa, po której następują stadia nimfalne[9][10]. Samice przechodzą cykl z trzema stadiami nimfalnymi: protonimfą, deutonimfą i tritonimfą. Z tritonimfy powstaje osobnik dorosły. U samic T. knorri stwierdzono zdolność do pedogenezy. Jaja mogą się u tego gatunku rozwijać już w stadium tritonimfy i rozmnażanie możliwe jest przed osiągnięciem przez samicę stadium osobnika dorosłego[8][11]. U samców (co najmniej dwóch gatunków[6]) osobnik dorosły rozwija się bezpośrednio ze stadium deutonimfy, w związku z czym stadium tritonimfy jest pomijane w rozwoju[8][6].

Stadia młodociane różnią się od siebie oraz od osobników dorosłych m.in. rozmiarami i chetotaksją (ilością, rozmieszczeniem i kształtem różnych szczecin). Ponadto larwa ma tylko trzy pary odnóży[9][10].

Ekologia i znaczenieEdytuj

Jeden z gatunków, T. littoralis, został pozyskany z mchów na brzegu słonowodnej zatoki[8]. Pozostałe gatunki można natomiast podzielić na dwie grupy ekologiczne[6]. Pierwsza to roztocze związane prawdopodobnie z narządami podziemnymi roślin, jak korzenie traw[6][8]. Jej przedstawiciele znajdowani są w glebie[8].

Druga grupa związana jest z nadziemnymi pędami i owocami roślin drzewiastych[6][8]. Niektóre z nich spotykane są na roślinach o znaczeniu gospodarczym, np. T. jianfengensis na guanábanie, T. hainanensis na kawie arabskiej czy T. xinglongensis na Polyscias fruticosa. 4 gatunki występują na cytrusach, ale tylko dwa powodują szkody w ich uprawach: T. pavoniformis i T. knorri. Pierwszy uznawany jest za szkodnika roślin owocowych w Ameryce Centralnej, choć nie notowano jego związku z uszkadzaniem cytusów. T. knorri natomiast jest często nosicielem grzyba Sphaceloma fawcettii, wywołującego nieregularne pęknięcia skórki owoców. W Kostaryce współwystępowanie tego roztocza z grzybem przyczynia się do zauważalnych strat w uprawach cytryn[8].

GatunkiEdytuj

Należą tu gatunki[12]:

PrzypisyEdytuj

  1. Tuckerella, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b c d e f g h Herbert Womersley. Studies in Australian Acarina Tetranychidae and Trichadenidae. „Transactions of the Royal Society of South Australia,”. 64, s. 233-265, 1940. 
  3. R. W. E. Tucker. Some South African mites, mainly Tetranychidae and Eriophyidae. „S. Afr. Dept. Agric. Div. Ent. Mem.”. 5, 1926. 
  4. Edward W. Baker, A. Earl Pritchard. The Family Categories of Tetranychoid Mites, with a Review of the New Families Linotetranidae and Tuckerellidae. „Annals of the Entomological Society of America”. 46, s. 243-258, 1953. DOI: dx.doi.org/10.1093/aesa/46.2.243. 
  5. Zhi-Qiang Zhang i inni, Order Trombidiiformes Reuter, 1909, „Zootaxa”, 3148, 2011 (Animal biodiversity: An outline of higher-level classification and survey of taxonomic richness), s. 129–138 [dostęp 2016-02-09].
  6. a b c d e f g h David Evans Walter, Heather Proctor: Mites: Ecology, Evolution & Behaviour: Life at a Microscale. Springer Science+Business Media, 2013, s. 292.
  7. a b Alexandr Alexandrovich Khaustov, A.L. Sergeyenko, Evgeny Perkovsky. First fossil record of mites of the family Tuckerellidae (Acari: Tetranychoidea) from Rovno amber with description of a new species. „International Journal of Acarology”. 40 (5), s. 367–369, 2014. DOI: 10.1080/01647954.2014.933253. 
  8. a b c d e f g h i j k l m n o Vincenzo Vacante: The Handbook of Mites of Economic Plants: Identification, Bio-Ecology and Control. CABI International, 2016, s. 421-425.
  9. a b c L. W. Miller. A new species of Tuckerella (Acarina, Tetranychoidea, Tuckerellidae) from Tasmania. „Papers and proceedings of the Royal Society of Tasmania”. 98, s. 79-84, 1964. 
  10. a b c J. J. Beard, D. E. Walter. A new species of Tuckerella (Prostigmata: Tetranychoidea: Tuckerellidae) from Australia with descriptions of all stages and a discussion of the tritonymphal stage. „Acarologia”. 45 (1), s. 49-60, 2005. 
  11. Ronald Ochoa. A note on paedogenesis in Tetranychoidea. „International Journal of Acarology”. 15 (2), s. 117-118, 1989. 
  12. David Evans Walter: Tuckerellidae Baker & Pritchard, 1953. W: Joel Hallan's catalogue [on-line]. Joel Hallan. [dostęp 2016-02-09].
  13. a b c d W. M. Chaudhri. Four new species of the genus Tuckerella from Pakistan. „Pakistan journal of zoology”. 3, s. 79-86, 1971. 
  14. C. D. Jorgensen. A new species of Tuckerella (Acarina). „Entomological news”. 78 (6), s. 141-146, 1967. 
  15. S. Ghai, S. Manider. A new species of Tuckerella from India (Acarina: Tuckerellidae). „Oriental Insects”. 10 (2), s. 169-172, 1976. 
  16. N. H. Rossi de Simons. Una nueva especie de Tuckerellidae, Tuckerella elegans sp.n. (Acari, Tetranychoidea) de la Republica Argentina. „Rev. Inv. Agrop. INTA”. 9 (1), s. 15-22, 1972. 
  17. M.K.P. Smith Meyer, E.A. Ueckermann. A review of some species of the families Allochaetophoridae, Linotetranidae and Tuckerellidae (Acari: Tetranychoidea). „International Journal of Acarology”. 23 (2), s. 67-92, 1997. 
  18. B. McDaniel, D.K. Morihara, J.K. LEwis. A new species of Tuckerella from South Dakota and a key with illustrations of all known described species. „Acarologia”. 27 (2), s. 274-283, 1975. 
  19. V. Prasad. A new species of Tuckerella (Acarina: Tuckerellidae) from India. „Acarologia”. 15 (2), s. 237-239, 1973. 
  20. S. Ehara. Description of a new species of Tuckerella from Japan (Acarina: Tuckerellidae). „International journal of acarology”. 1 (2), s. 1-5, 1975. DOI: 10.1080/01647957508683741. 
  21. L. A. Carlos-Raros. A review of Philippine Tuckerella (Tuckerellidae, Acari). „Philippine entomologist”. 7 (6), s. 557-560, 1989. 
  22. C. D. Jorgensen. Redescription of Tuckerella spechtae Womersley. „Records of the South Australian Museum”. 15, s. 795-797, 1968.