Tuwińska Republika Ludowa

Historyczne państwo w Azji, istniejące w latach 1921-1944

Tuwińska Republika Ludowa (tuw. Tьвa Arat Respuвlik) – państwo istniejące w latach 1921–1944, później przekształcone w republikę Tuwy.

Tuwińska Republika Ludowa
Tьвa Arat Respuвlik
1921–1944
Flaga Tuwy
Godło Tuwy
Flaga Tuwy Godło Tuwy
Hymn: Tooruktug Dolgay Tangdym[1]
Położenie Tuwy
Język urzędowy tuwiński
Stolica Kyzył
Ustrój polityczny republika ludowa
Typ państwa państwo satelickie
Zależne od ZSRR
Powierzchnia
 • całkowita

170 500 km²
waluta Akşa
Oddzielenie się od Mongolii 14 sierpnia 1921
Zaanektowanie przez ZSRR 11 października 1944
Religia dominująca buddyzm, szamanizm

HistoriaEdytuj

W 1911 r. Mongolia Zewnętrzna, której częścią była wówczas Tuwa, ogłosiła odłączenie się od Chin. W styczniu 1912 r. książęta tuwińscy, przy wsparciu Rosji, ogłosili niepodległość kraju[2]. 17 kwietnia 1914 r. Tuwę włączono do Rosji jako Kraj Urianchajski[3][4].

Po wybuchu rewolucji październikowej w 1917 Tuwa stała się areną walki pomiędzy białymi a czerwonymi[2]. W styczniu 1920 r. prowincję zajęły wojska bolszewickie. 14 sierpnia 1921 proklamowano powstanie niezależnego państwa Tannu-Tuwa, związanego z Rosją Radziecką. Stolicą państwa zostało miasto Kyzył (do roku 1916 było znane jako Belotsarsk[5], w latach 1916-1926 było znane jako Khem-Beldyr)[3].

Traktat pomiędzy ZSRR a Mongolią w 1926 r. potwierdził niepodległość republiki. W tym samym roku nazwę państwa zmieniono na Tuwińska Republika Ludowa. Warto jednak podkreślić, iż oprócz ZSRR i Mongolii żadne państwo nie potwierdziło istnienia Tuwy jako państwa niepodległego[6].

Pierwszym przywódcą kraju został lama Donduk Kuułar. Usiłował ograniczyć wpływy radzieckie w Tuwie i wzmocnić więzi z Mongolią. Ogłosił buddyzm religią państwową[3].

Sytuację zmieniła polityka Józefa Stalina. Wkrótce pięciu młodych absolwentów Komunistycznego Uniwersytetu Pracujących Wschodu zostało mianowanych „nadzwyczajnymi komisarzami” państwa i obaliło tuwański rząd w styczniu 1929 roku[3] (jednym z komisarzy był Sałczak Toka)[6]. W 1929 r. Kuułar został aresztowany i w trzy lata później stracony. W 1932 roku Sałczak Toka został I sekretarzem KC Tuwińskiej Partii Ludowo-Rewolucyjnej (był wówczas faktycznym przywódcą tego państwa)[7], który przystąpił do kolektywizacji rolnictwa i próby likwidacji buddyzmu oraz szamanizmu (w 1929 r. było 25 klasztorów buddyjskich, a w 1931 pozostał już tylko jeden klasztor buddyjski)[6] .

W 1941 r. Tuwa wypowiedziała wojnę III Rzeszy po jej ataku na ZSRR[3].

11 października 1944 r. kraj został wcielony do ZSRR jako Tuwiński Obwód Autonomiczny[3].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. James Minahan, The Complete Guide to National Symbols and Emblems, ABC-CLIO, 2009, ISBN 978-0313344978.
  2. a b Russia, www.worldstatesmen.org [dostęp 2021-06-16].
  3. a b c d e f RossTuva, www.hubert-herald.nl [dostęp 2021-06-16].
  4. Урянхайский край // «Историческая энциклопедия Сибири» (2009), ИРКИПЕДИЯ - портал Иркутской области: знания и новости [dostęp 2021-06-16] (ros.).
  5. Kyzyl city, Russia travel guide, russiatrek.org [dostęp 2021-06-16].
  6. a b c Sałczak Toka - czyli historia lubi poddawać narrację współczesności, wydarzenia.interia.pl [dostęp 2021-06-16] (pol.).
  7. Тока Салчак Колбакхорекович, www.warheroes.ru [dostęp 2021-06-16].