Otwórz menu główne

Tyritake

Tyritake (nr 7) oraz inne miasta i osady południowej części Królestwa Bosporańskiego:
I) Jezioro Meockie (Morze Azowskie)
II) Pontus Euxinus (Morze Czarne)
III) Półwysep Kerczeński (Krym)
IV) Półwysep Tamański
1) Teodozja
2) Kimmerikon
3) Kytaja
4) Akra
5) Nimfajon
6) Iluraton
7) Tyritake
8) Pantikapajon
9) Myrmekjon
10) Partenion
11) Portmion
12) Chersonez Zenonowy
13) Heraklion
14) Achilion
15) Kimmeris
16) Kepoi
17) Tyrambe
18) Fanagoria
19) Korkondama
20) Hermonassa
21) Gorgippia

Tyritake (gr. Τυριτάκη, ros. Тиритака) – starożytne miasto greckie we wschodniej części Krymu.

Spis treści

PołożenieEdytuj

Położone na Półwyspie Kerczeńskim, 11 km na południe od Kerczu (starożytnego Pantikapajonu) na terenie współczesnego miasteczka Arszincewo na północnym brzegu starożytnego zalewu morskiego, obecnie osuszonej części jeziora Czurubasz.

Źródła wiedzy o mieścieEdytuj

O mieście w swoich dziełach wspominają Pseudo-Arrian, Klaudiusz Ptolemeusz i Stefan Bizantyjski. Według Pliniusza Starszego w tym miejscu było miasto Dia, lecz nazwa ta jest prawdopodobnie nazwą miasta z czasów rzymskich lub nazwą jednego z 2 osiedli, znajdujących się w pobliżu. Badania archeologiczne prowadzono tutaj systematycznie od 1932 i przyniosły one bardzo wiele odkryć, pozwalających poznać życie mieszkańców miasta na przestrzeni wieków. W 2008 roku rozpoczęła tu prace Polska Misja Archeologiczna „Tyritake” Muzeum Narodowego w Warszawie[1].

Historia i zabytkiEdytuj

Kimerowie i założenie miastaEdytuj

Założone zostało przez kolonistów z Jonii w połowie VI wieku p.n.e. na miejscu wcześniejszej osady ludności miejscowej – Kimerów. O kimeryjskich prapoczątkach osady świadczy cała seria odkrytych tutaj fragmentów szlifowanych kamiennych toporków i krzemiennych wyrobów z epoki późnego brązu z końca II tysiąclecia p.n.e.

Miasto miało kształt zbliżony do czworokąta, przy czym ostrym kątem obrócone było w kierunku południowym. Powierzchnia miasta wynosiła około 8,5 ha. W zachodniej części miasta odkryto pozostałości 2 budynków z drugiej połowy VI wieku p.n.e. Jeden z nich składał się z 3 pomieszczeń.

Królestwo Bosporańskie i mury miejskieEdytuj

 
Tyritake

Od V wieku p.n.e. miasto wchodziło w skład Królestwa Bosporańskiego. W tym czasie miasto zostało otoczone murem obronnym, przy czym ściana jednego z tych domostw została włączona w skład murów, a drugi z budynków został zburzony. W południowej części miasta odkryto 2 rzędy murów obronnych o szerokości 1,7-1,8 m. Inne części tego muru o grubości 2 m odkryto w zachodniej części miasta. Na przełomie IV/III wieku p.n.e. mury miejskie gruntownie przebudowano. Zbudowane były wówczas z ciosów wapiennych z rustyką, miały szerokość 2,4-2,7 m i wzmocniono je basztami. W północnej baszcie odkryto czworokątną ambrazurę o szerokości 24 cm i wysokości 16 cm. W centralnej części południowego regionu miasta odkryto ulicę o szerokości 4,7-5,3 m, pokrytą tłuczniem i resztkami naczyń. Wyobrażenie o domach mieszkalnych epoki hellenistycznej daje odkryty dom z III wieku p.n.e. o powierzchni 40 m² z 2 sąsiadującymi pomieszczeniami.

Gospodarka miastaEdytuj

W III-II wieku p.n.e. w Tyritake rozwinęło się winiarstwo. W Tyritake odkryto pozostałości 7 tłoczni wina, z tego dwie pochodziły z epoki greckiej, a pięć z okresu rzymskiego z II-IV wieku n.e. Od I wieku p.n.e. zostało włączone w orbitę wpływów imperium rzymskiego. W tym czasie było duże zapotrzebowanie na ryby dla stacjonujących w Azji Mniejszej i na Krymie wojsk rzymskich. Rybołówstwo i sprzedaż solonej ryby stał się głównym zajęciem mieszkańców miasta w I-II wieku n.e. W południowej części miasta odkryto ulicę o szerokości do 5 m, w północno-wschodniej części której odnaleziono wielkie prostokątne kadzie, służące do przechowywania ryb i dające możliwość obejrzenia ich przez kupców przed zakupem. Na zachód od tej ulicy odkryto dom z I wieku p.n.e., składający się z 4 pomieszczeń i podwórza wyłożonego kamiennymi płytami. Dom był używany do przełomu II i III wieku n.e. Najbardziej interesującym wydaje się tzw. dom rybaka, zniszczony w pożarze w II połowie IV wieku n.e. Składał się z placu centralnego, wyłożonego wielkimi płytami, oraz z 8 pomieszczeń. W południowej i południowo-zachodniej części miasta odkryto szereg gospodarstw rybackich i 16 cystern na ryby z I-III wieku n.e., mogących pomieścić 160 ton ryb. Cysterny były wbudowane w wewnętrzną ścianę południowej części murów miasta. Podobne konstrukcje odkryto we wschodniej części miasta.

Średniowiecze i czasy nowożytneEdytuj

Miasto zostało zniszczone przez Hunów w IV wieku n.e. Odbudowane, dalej pełniło rolę ośrodka miejskiego. Zachowały się fragmenty bazyliki wczesnochrześcijańskiej z V-VI wieku n.e. W XVIII wieku istniała tutaj kolonia ormiańska.

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj