Otwórz menu główne

Ulica 1 Maja w Katowicach

ulica w Katowicach

Ulica 1 Maja w Katowicach − jedna z ważniejszych ulic Katowic, łącząca Śródmieście z dzielnicami wschodnimi (Zawodzie, Szopienice-Burowiec) oraz jedna z głównych ulic Zawodzia.

ulica 1 Maja
Śródmieście, Zawodzie
Ilustracja
ulica 1 Maja w Zawodziu (w 2011)
Państwo  Polska
Miejscowość Katowice
Długość 2570 m
Przebieg
Ikona ulica.svg ul. Warszawska
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 0m ul. Graniczna
ul. Jerzego Dudy-Gracza
Ikona ulica z lewej.svg 105m ul. Mikołaja Reja
Ikona ulica z lewej.svg 162m ul. Drzewna
Ikona ulica z lewej.svg 260m ul. Karola Miarki
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 317m ul. I. Paderewskiego, ul. T. Rejtana
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 400m ul. Floriana (ul. B. Czecha)
Ikona ulica z prawej.svg 482m ul. Karola
Ikona ulica z prawej.svg 550m ul. Władysława Łokietka
Ikona ulica z lewej.svg światła 610m ul. Bogucicka
Ikona ulica z lewej.svg 750m ul. Nad Potokiem
Ikona ulica wiadukt.svg 895m ul. Murckowska 86
Ikona ulica z lewej.svg 925m ul. Waleriana
Ikona ulica z lewej.svg 970m ul. Gabriela Hałubki
Ikona ulica z lewej.svg 1075m ul. Piaskowa
Ikona ulica z lewej.svg 1165m ul. Stanisława Staszica
Ikona ulica z prawej.svg 1180m ul. S. Żółkiewskiego
Ikona ulica z prawej.svg 1245m ul. Piotra Niedurnego
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 1300m ← ul. Racławicka
ul. Bohaterów Monte Cassino
Ikona ulica z lewej.svg 1725m ul. Karola Marcinkowskiego
Ikona ulica z prawej.svg 1770m ul. Pawła Chromika
Ikona ulica z lewej.svg 1950m ul. Łączna
Ikona ulica z prawej.svg 2260m ↙ do wjazdu na ul. Bagienną
Ikona ulica pod wiaduktem.svg 2235m ul. Bagienna 79
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 2570m ul. Krakowska, ul. Obrońców Westerplatte
Położenie na mapie Katowic
Mapa lokalizacyjna Katowic
ulica 1 Maja
ulica 1 Maja
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica 1 Maja
ulica 1 Maja
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
ulica 1 Maja
ulica 1 Maja
Ziemia50°15′30,8″N 19°02′57,4″E/50,258560 19,049278
Zabytkowa willa przy ul. 1 Maja
Ulica 1 Maja w 2005
Budynek firmy Kamsoft

PrzebiegEdytuj

Ulica rozpoczyna swój bieg od skrzyżowania z ul. Graniczną i ul. Jerzego Dudy-Gracza (zmienia nazwę z ulicy Warszawskiej). Dalej biegnie obok Hotelu Senator, ulicy Ignacego Paderewskiego, Uniwersytetu Ekonomicznego[1], nad ul. Murckowską (DK 86), krzyżuje się z ul. Bohaterów Monte Cassino. Za węzłem z ul. Bagienną, obok Zajezdni Tramwajowej, kończy swój bieg, krzyżując się z ul. Krakowską i ul. Obrońców Westerplatte (do Szopienic).

HistoriaEdytuj

W okresie Rzeszy Niemieckiej (do 1922)[2] ulica nosiła nazwę Kaiser Wilhelm Straße[3], w latach międzywojennych 1922−1939 ulica Krakowska, w latach niemieckiej okupacji Polski (1939−1945) Krakauerstraße[4], w latach 1945−1946 ulica Krakowska, od 11 października 1946 ulica 1 Maja[5].

Pod numerem 12/14 w 1874 założono Fabrykę Pieców Kaflowych Pieckafel (urządzenia do wyrobu kafli zdemontowano w 1937), a pod numerem 9 w 1889 − fabrykę urządzeń higienicznych Higiena Spółka z o.o.[6]. W latach trzydziestych XX wieku pod numerem 80 istniała Szkoła Handlowa Miejska. Od 1936 pod numerem 11 funkcjonowała Górnośląska Fabryka Żarówek. W latach międzywojennych przy ulicy istniały[6][7]: kawiarnia/cukiernia, której właścicielem był Witt Urban (ul. Krakowska 57)[8], drukarnia Stella (pod numerem 46), Budowa Pieców Kaflowych braci Chwieralskich (firma założona w 1937 przy ul. Krakowskiej 2), Górnośląska Fabryka Kabli i Rur Izolacyjnych (pod numerem 4), skład starego żelaza i szmat spółki Grajcar (ul. Krakowska 20), Herman Berger i Ska − zakład naprawczy maszyn elektrycznych (pod numerem 2), Almeco Company (ul. Krakowska 2), zakład tokarsko-samochodowy Ludwika Stachuły (pod numerem 12), warsztat mechaniczny Metro-Wolt (ul. Krakowska 8). W latach 1867−1871 bracia Robert i Maurycy Ollendorf założyli Zakład Urządzeń Technicznych "Elewator". Około 1923 zakład uzyskał siedzibę przy ul. Krakowskiej 31. Po 1945 fabryka wznowiła działalność przy ul. 1 Maja 31[9]. W czasie II wojny światowej przy ówczesnej Krakauerstraße znajdowała się siedziba grupy gospodarczej budownictwa maszyn Elevator Maschinenfabrik und Eisenkonstruktion[4].

W dwudziestoleciu międzywojennym przy ul. Krakowskiej 81 działalność prowadziło przedszkole[10].

Obiekty zabytkoweEdytuj

Przy ulicy 1 Maja znajdują się następujące historyczne obiekty:

  • historyczne warsztaty (ul. 1 Maja 2), nie są objęte ochroną ze względu na brak wartości architektonicznych[11];
  • dawna willa (ul. 1 Maja 2a), wzniesiona w latach siedemdziesiątych XIX wieku w stylu klasycyzmu[12];
  • dawne laboratorium "Cefarmu" (ul. 1 Maja 4), nie objęte ochroną ze względu na utratę cech zabytkowych wskutek przeróbek[11];
  • kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 5/7)[12];
  • kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 6)[12];
  • kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 8)[12];
  • kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 9)[12];
  • kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 10)[12];
  • dawna willa (ul. 1 Maja 11), wybudowana na przełomie lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XIX wieku w stylu klasycyzmu[12]; budynek powstał dla I. Trautmanna, będącego właścicielem zawodziańskiego młyna[13];
  • zespół dawnej Śląskiej Fabryki Lamp Żarowych Helios (ul. 1 Maja 11−13), nie objęty ochroną ze względu na utratę cech zabytkowych wskutek przeróbek[11];
  • kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 18)[12];
  • narożna kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 22, ul. I. Paderewskiego 2)[12];
  • narożna kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 24, ul. I. Paderewskiego 1)[12];
  • kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 23)[12];
  • kamienica mieszkalna z oficynami (ul. 1 Maja 26, 26a)[12];
  • kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 28)[12];
  • kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 30, 32, ul. Floriana 1)[12];
  • zespół dawnej fabryki "Elewator" (ul. 1 Maja 31)[11];
  • kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 36)[12];
  • kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 38)[12];
  • kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 44)[12];
  • budynek szkolny PLSP (ul. 1 Maja 45), wzniesiony w latach trzydziestych XX wieku w stylu funkcjonalizmu/późnego modernizmu[12];
  • kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 46)[12];
  • budynek szkolny − obecnie należy do Uniwersytetu Ekonomicznego (ul. 1 Maja 47), wzniesiony w latach trzydziestych XX wieku w stylu funkcjonalizmu[12];
  • kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 48)[12];
  • kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 49)[12];
  • rektorat Uniwersytetu Ekonomicznego - dawny ratusz gminy Bogucice (ul. 1 Maja 50); został wpisany do rejestru zabytków (nr rej.: A/1234/78 z 19 sierpnia 1978[14][15]); wzniesiono go w latach 1911−1913 według projektu Arnolda Hartmanna[16] z Berlina−Schoeneberg, zrealizowanego przez Juliusa Litsche (mistrza murarskiego z Zawodzia); budynek utrzymano w formach geometryzującej secesji i wczesnego modernizmu; w fasadzie istnieją terakotowe figury chłopa, górnika i hutnika; na fasadzie budynku umieszczono pamiątkową tablicę osobom, poległym w latach 1939−1945 w walce o obronę Śląska i Zagłębia[7]; w dwudziestoleciu międzywojennym w budynku mieścił się Urząd Pośrednictwa Pracy[17] i Komisariat Policji Zawodzie[18];
  • kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 51)[12];
  • Kościół Opatrzności Bożej (ul. 1 Maja 52); wzniesiony w 1931 według projektu Tadeusza Łobosa[19] w stylu funkcjonalizmu[12]; obiekt wpisano do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego 29 maja 2019 (nr rej. A/515/2019);
  • kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 53)[12];
  • kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 59), wzniesiona na początku XX wieku w stylu modernizmu[12];
  • kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 61), wzniesiona na początku XX wieku w stylu modernizmu[12];
  • kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 92), wzniesiona na początku XX wieku w stylu modernizmu[12];
  • kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 96), wzniesiona na początku XX wieku w stylu modernizmu/secesji[12];
  • kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 98), wzniesiona na początku XX wieku w stylu modernizmu[12];
  • kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 102)[12];
  • kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 104), wzniesiona na początku XX wieku w stylu historyzmu[12];
  • kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 106)[12];
  • kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 117), wzniesiona na początku XX wieku w stylu modernizmu/historyzmu[12];
  • kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 130), wzniesiona w 1904 w stylu historyzmu/secesji[12];
  • kamienica mieszkalna (ul. 1 Maja 132), wzniesiona na przełomie XIX i XX wieku w stylu historyzmu[12].

OpisEdytuj

Swoją siedzibę przy tej ulicy mają: firma komputerowa Kamsoft[20], pub Poziom 3, Sala Zabaw dla Dzieci Figlarnia[21], Ośrodek Sportowy Słowian, Budoprojekt, zajezdnia tramwajowa RK-2 Zawodzie i autobusowa, Hotel Senator, Polskie Wyższe Zgromadzenie Ezoteryczne.

Ulicą 1 Maja kursują autobusy i tramwaje KZK GOP.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Strona Akademii Ekonomicznej w Katowicach (pol.). www.ae.katowice.pl. [dostęp 2011-09-08].
  2. J. Lipońska-Sajdak, Katowice wczoraj. Kattowiz gestern, Gliwice 1995, s. 5.
  3. Alle Straßen bzw. Straßennamen von Kattowitz Deutsch – Polnisch (niem.). www.grytzka-genealogie.de. [dostęp 2011-09-08].
  4. a b Katowice. W 141. rocznicę uzyskania praw miejskich, red. Antoni Barciak, Instytut Górnośląski, Urząd Miasta Katowice, Muzeum Historii Katowic, Katowice 2007, ​ISBN 978-83-86053-64-3​, s. 166.
  5. Jerzy Moskal: ... Bogucice, Załęże et nova villa Katowice - Rozwój w czasie i przestrzeni. Katowice: Wydawnictwo Śląsk, 1993, s. 383. ISBN 83-85831-35-5.
  6. a b Jerzy Abramski: Ulice Katowic. Zawiercie: Graf−Mar, 2000, s. 119. ISBN 83-913341-0-4.
  7. a b Jerzy Abramski: Ulice Katowic. Zawiercie: Graf−Mar, 2000, s. 118. ISBN 83-913341-0-4.
  8. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 96. ISBN 978-83-7729-021-7.
  9. Jerzy Abramski: Ulice Katowic. Zawiercie: Graf−Mar, 2000, s. 120. ISBN 83-913341-0-4.
  10. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 117. ISBN 978-83-7729-021-7.
  11. a b c d Urząd Miasta Katowice: Protokół nr 47/10 z posiedzenia Komisji Górniczej Rady Miasta Katowice. (pol.) www.bip.um.katowice.pl [dostęp 2011-09-08]
  12. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj Urząd Miasta Katowice: Wartości dziedzictwa kulturowego (załącznik 1.9) (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-09-08].
  13. Michał Bulsa: Ulice i place Katowic. Katowice: Prasa i Książka, 2012, s. 29. ISBN 978-83-933-665-8-3. (pol.)
  14. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie. 2018-09-30. [dostęp 2011-09-08].
  15. Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach: Rejestr zabytków w Katowicach (pol.). www.wkz.katowice.pl. [dostęp 2011-09-08].
  16. Duma Bogucic odzyska blask (pol.) www.katowice.gazeta.pl [dostęp 2011-09-08]
  17. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 17. ISBN 978-83-7729-021-7.
  18. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 67. ISBN 978-83-7729-021-7.
  19. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 33. ISBN 978-83-7729-021-7.
  20. Kamsoft (pol.). www.kamsoft.pl. [dostęp 2011-09-08].
  21. Figlarnia (pol.). www.czasdzieci.pl. [dostęp 2011-09-08].

BibliografiaEdytuj

  • Lech Szaraniec: Osady i Osiedla Katowic, Oficyna "Artur", Katowice 1996, ​ISBN 83-905115-0-9​.
  • Jacek Broszkiewicz; Katowice - reflektorem po mieście, wydawca: Urząd Miejski w Katowicach, ​ISBN 83-901884-0-6​, s. 69.
  • Katowice - Informator, red. S. Adamczyk, wyd. Urząd Miasta w Katowicach, Katowice 1993, s. 22.
  • K. Szaraniec, L. Szaraniec, K. Szarowski, Katowice i Górnośląski Okręg Przemysłowy, Katowickie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne, Katowice 1980, ss. 46, 47, 48.
  • Katowice - Plan miasta, wyd. Demart SA, Warszawa 2009/2010.
  • Katowice 1865−1945. Zarys rozwoju miasta. Red. J. Szaflarski, Śląski Instytut Naukowy w Katowicach, Wydawnictwo "Śląsk", Katowice 1978, s. 76.