Otwórz menu główne

Ulica Bolesława Prusa we Wrocławiu

ulica we Wrocławiu

Ulica Bolesława Prusa we wrocławskim osiedlu Ołbin łączy dzisiejsze ulice Kilińskiego na południowym zachodzie z Daszyńskiego na północnym wschodzie. Całkowita jej długość wynosi niespełna 1,4 km.

Herb wroclaw.svg Wrocław
ulica
Bolesława Prusa
Ołbin
Długość: 1,4 km
Widok z ul. Nowowiejskiej na północny odcinek ulicy Prusa; teren zielony po lewej nosi nazwę Skweru Ludzi z Literą "P"
Widok z ul. Nowowiejskiej na północny odcinek
ulicy Prusa; teren zielony po lewej nosi nazwę Skweru Ludzi z Literą "P"
Położenie na mapie Wrocławia
Mapa lokalizacyjna Wrocławia
ulica Bolesława Prusa
ulica Bolesława Prusa
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Bolesława Prusa
ulica Bolesława Prusa
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
ulica Bolesława Prusa
ulica Bolesława Prusa
Ziemia51°07′09,9″N 17°03′08,2″E/51,119423 17,052275
Am Lehmdamm (na zielono) w 1807, tuż przed zburzeniem fortyfikacji

Współczesny przebieg ulicy jest prawie identyczny z przebiegiem dawnej drogi Am Lehmdamm ("Na Glinianej Grobli"). Grobla ta, wzmiankowana po raz pierwszy w 1309, zapobiegała podczas przyborów wód Odry zalaniu ziem leżących na północ od niej[1], należących do benedyktynów (potem norbertanów) z opactwa św. Wincentego na Ołbinie.

W XVIII wieku koryto płynącej wzdłuż tej grobli rzeki wykorzystano jako przeszkodę wodną w systemie fortyfikacji miasta przed północną linią murów. Po likwidacji fortyfikacji Wrocławia po wkroczeniu doń Francuzów w 1807 tutejsza odnoga Odry została odcięta i przez następne kilka dziesięcioleci powoli wysychała, toteż zabudowania wzdłuż Lehmdamm niemal do końca XIX wieku stawiano wyłącznie po północnej stronie ulicy. Miejsce, gdzie znajdowały się stawy służące okolicznym mieszkańcom do prania odzieży[2] i podmokłe łąki na wschód od kościoła św. Michała (teren obecnego parku Stanisława Tołpy) pozostawiono niezabudowane, a dopiero w roku 1936 teren ten przecięty został ulicą (Adalbertstraße, dziś ul. Wyszyńskiego).

Na rogu dzisiejszych ulic Matejki i Prusa znajdowała się w połowie XIX wieku huta szkła; w 1879 na południowo-zachodnim końcu ulicy wybudowana została Königlischen Gewerbe und Oberrealschule – Królewska Szkoła Rzemiosła i Wyższa Szkoła Realna według projektu Roberta Mende (w 1904 dobudowano salę gimnastyczną dla tej szkoły według projektu Plüddemanna)[3]. Pod koniec XIX stulecia pojawiły się pierwsze zabudowania również na południowej pierzei ulicy; w roku 1904 w kwartale pomiędzy dzisiejszymi ulicami Prusa, Rozbrat, Chemiczną i Górnickiego wybudowany został secesyjno-neoromański okazały gmach Królewskiej Szkoły Rzemiosł Budowlanych i Wyższej Szkoły Budowy Maszyn (Königliche Bau-Gewerk-Schule und Maschinen-Bau-Schule)[4]. Nieco dalej na wschód w kwartale narożnym Nowowiejskiej i Prusa (Am Waschteich – "Nad Stawem do Prania") powstały w tym samym czasie neogotyckie gmachy szkół (męskiej w 1900, żeńskiej 1904) im. Pestalozziego według projektu Plüddemanna i Frobösego[5].

Widok z parku Stanisława Tołpy na budynek E-1 Politechniki; w cieniu, za drzewami widoczne samochody parkujące na ul. Prusa

II wojna światowa oszczędziła – jak na warunki wrocławskie[6] – większość zabudowań przy ulicy Prusa: zniszczone zostały tylko zabudowania w rejonie ul. Bema i Kilińskiego, w tym wspomniana wyżej Królewska Szkoła Rzemiosła z 1879 roku[7], oraz pojedyncze domy w pozostałej części ulicy, na których miejscu po wojnie zbudowano "plomby".

W okazałym czterokondygnacyjnym gmachu na południowej pierzei, przy ul. Prusa nr 9 (pomiędzy Ledóchowskiego a Barycką) znajdowała się po wojnie centrala telefoniczna obsługująca 20 tys. abonentów w tej części Wrocławia; początkowo były to urządzenia systemu Strowgera, potem (na początku lat 80. na piętrze ustawiono nowocześniejsze, systemu Pentaconta. Centralę zlikwidowano ostatecznie z końcem lat 90. XX wieku, a budynek służy teraz celom administracyjnym.

PrzypisyEdytuj

  1. Przerwanie tej grobli podczas wylewu Odry w 1501 spowodowało, że powódź sięgnęła aż do Psiego Pola.
  2. Nazwa Wasch Teich oznacza "staw do prania"
  3. Szkoła ta uległa zniszczeniu podczas oblężenia Festung Breslau w 1945; miejsce, w którym stała to niezabudowany do dziś plac pomiędzy ul. Na Szańcach a Prusa.
  4. Po wojnie najpierw użytkowany przez Instytut Botaniczny Uniwersytetu Wrocławskiego, potem przez Politechnikę; do lat 80. XX wieku wspólna siedziba Instytutu Telekomunikacji i Akustyki, Wydziału Architektury oraz Instytutu Metrologii PWr. Około 1990 roku ITA wyprowadził się do nowego budynku przy innej ulicy i obecnie cały gmach wykorzystywany jest przez Wydział Architektury.
  5. Dziś jest to szkoła podstawowa nr 1, a jej patronką jest od 1965 roku Maria Dąbrowska; w XIX/XX-wiecznym kompleksie szkolnym znajdują się obecnie także dwa przedszkola: nr 3 i nr 109.
  6. Oblężenie Festung Breslau spowodowało zrównanie z ziemią całych dzielnic miasta (np. Plac Grunwaldzki, osiedle Południe), zatem budynki, które tylko częściowo były spalone lub tylko częściowo zburzone – zazwyczaj odbudowywano.
  7. Na jej miejscu, w kwartale ulic Prusa, Świętokrzyskiej, Na Szańcach i Bema utworzony został po wojnie skwer, który uchwałą Rady Miejskiej LVI/1728/2010 z 4.11.2010 nazwano "Skwerem Skaczącej Gwiazdy"; nazwa ta nawiązuje do znajdującej się tu niegdyś budowli fortyfikacyjnej, która przed jej rozbiórką na początku XIX wieku nosiła nazwę Springstern – "Skacząca Gwiazda".

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj