Ulica Konwiktorska w Warszawie

ulica w Warszawie

Ulica Konwiktorska – jedna z ulic warszawskiego Nowego Miasta, biegnąca od ul. Zakroczymskiej do ulicy Bonifraterskiej.

Ulica Konwiktorska w Warszawie
Nowe Miasto
Ilustracja
Ulica Konwiktorska, widok w kierunku wschodnim
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Przebieg
Ikona ulica początek T.svg ul. Zakroczymska
Ikona ulica z lewej.svg ul. Fondamińskiego
Ikona ulica koniec T.svg ul. Bonifraterska
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Ulica Konwiktorska w Warszawie
Ulica Konwiktorska w Warszawie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ulica Konwiktorska w Warszawie
Ulica Konwiktorska w Warszawie
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Ulica Konwiktorska w Warszawie
Ulica Konwiktorska w Warszawie
Ziemia52°15′19,1″N 21°00′14,7″E/52,255306 21,004083

HistoriaEdytuj

Ulica powstała na terenach należących w XVIII wieku do konwiktu jezuitów – od którego pochodzi jej nazwa nadana oficjalnie w 1770[1] – założonego w roku 1752 jako szkoła dla młodzieży szlacheckiego pochodzenia. Konwikt pierwotnie mieścił się w zabudowaniach przy ul. Jezuickiej, od roku 1754 w zakupionym od Marianny Potockiej dworze przy ul. Zakroczymskiej. Zabudowania gospodarcze konwiktu wznosiły się od strony ul. Bonifraterskiej (współcześnie na tych terenach znajduje się Stadion Polonii Warszawa). W roku 1772 przy Bonifraterskiej powstała nowa siedziba konwiktu, zaprojektowana przez Efraima Schrögera, strawiona przez pożar już w rok po powstaniu. Krótko po tym wydarzeniu nastąpiła kasata zakonu jezuitów, zaś sam konwikt został rozwiązany przez Komisję Edukacji Narodowej w roku 1777. Po tym czasie grunty należące do konwiktu rozparcelowano.

Pierwotnie nowo powstająca ulica miała wjazd wyłącznie od strony ul. Zakroczymskiej, ok. 1780 została przebita do ul. Bonifraterskiej[2]. Krótko potem została wybrukowana.

Po roku 1778 jedną z działek zakupił biskup inflancki Antoni Maciej Sierakowski, by wkrótce odsprzedać ją swemu bratu, kasztelanowi płockiemu Maksymilianowi Sierakowskiemu. Ten około roku 1780 wystawił pałac zwany od nazwiska właściciela Pałacem Sierakowskiego.

Po wschodniej stronie pałacu w latach 1718-19 powstała kamienica kupca Jana Charzewskiego, na przeciwnym końcu ulicy w roku 1816 wzniesiono kamienicę dla niejakiego Schultza, na tyłach której jeszcze w latach czterdziestych XIX wieku znajdował się dawny dwór jezuitów. Poza tymi zabudowaniami przy nieparzystej stronie ulicy znajdował się jeszcze drewniany dworek Zabłockich, wzmiankowany w roku 1819, oraz zabudowania należące do bonifratrów, wraz z kościołem pw. św. Jana Bożego przypisane numeracji ul. Bonifraterskiej.

Cała zabudowa przeciwnej, parzystej strony ulicy składała się z kilku kamienic, domków i zabudowań gospodarczych. Wszystkie te obiekty zostały zburzone w latach 1854-56 w związku z poszerzeniem esplanady Cytadeli Warszawskiej, i aż do odzyskania niepodległości nie wznoszono tu nowych obiektów.

W roku 1918 tereny dawnej esplanady przeszły pod zarząd Ministerstwa Spraw Wojskowych i na powrót zostały zwrócone miastu; dzięki temu udało się poszerzyć Konwiktorską po północnej jej stronie.

W okresie 1919-25 wytyczono przedłużenie Konwiktorskiej aż do ul. Rybaki, od roku 1930 funkcjonujące pod nazwą ul. Sanguszki. Już od roku 1916 planowano wybudowanie Stadionu Polonii Warszawa, co nastąpiło dopiero w roku 1928. W tym okresie, w latach 1928-35 wybudowano u zbiegu z ul. Zakroczymską gmach Szkoły Przemysłu Graficznego im. Marszałka J. Piłsudskiego według projektu Czesława Przybylskiego.

W roku 1939 Pałac Sierakowskiego został zburzony bombardowaniem, zaś jego oficynę frontową strawił pożar. Rok 1944 przyniósł zagładę zabudowy nieparzystej strony ulicy, zaś po stronie parzystej ocalały uszkodzone gmach Szkoły Przemysłu Graficznego im. Marszałka J. Piłsudskiego oraz Stadion Polonii Warszawa.

Pałac Sierakowskiego odbudowano w latach 1951-54, nigdy nie doczekało się rekonstrukcji skrzydło szpitala przy klasztorze bonifratrów. Na jego miejscu wybudowano nowy socrealistyczny budynek o historyzujących formach fasady.

Ważniejsze obiektyEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Kwiryna Handke: Dzieje Warszawy nazwami pisane. Warszawa: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy, 2011, s. 156. ISBN 978-83-62189-08-3.
  2. Daniela Kosacka: Północna Warszawa w XVIII wieku. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970, s. 132.
  3. Stanisław Ciepłowski: Wpisane w kamień i spiż. Inskrypcje pamiątkowe w Warszawie XVII–XX w.. Warszawa: Argraf, 2004, s. 354–355. ISBN 83-912463-4-5.

BibliografiaEdytuj