Unio, skójkarodzaj słodkowodnego małża z rodziny skójkowatych (Unionidae). Gatunki rodzaju Unio występują w Europie i na Bliskim Wschodzie.

Skójka
Unio[1]
Philipsson, 1788
Ilustracja
Skójka malarska
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ mięczaki
Gromada małże
Podgromada Palaeoheterodonta
Rząd Unionoida
Rodzina skójkowate
Rodzaj Unio
Synonimy
  • Limella Rafinesque, 1815
  • Lymnium Oken, 1815
  • Unionea Rafinesque, 1815
  • Mysca Turton, 1822
  • Myisca Agassiz, 1846

WystępowanieEdytuj

Zasięg występowania przedstawicieli rodzaju obejmuje Europę, Bliski Wschód, do Nilu[2]. W Polsce rodzaj reprezentowany jest przez trzy gatunki. Jego przedstawiciele zasiedlają różne typy płynących i stojących wód słodkich[3]. Rodzaj znany jest z osadów triasu Europy i Ameryki Północnej[4].

Cechy morfologiczneEdytuj

 
Anatomia przedstawiciela rodzaju Unio – rysunek poglądowy.

Muszla duża (o długości kilku-kilkunastu centymetrów), grubościenna, wąskoklinowata. Brzeg grzbietowy muszli prosty lub zgięty w dół. Zamek muszli z wyraźnymi zębami. Wątrobo-trzustka barwy białooliwkowozielonej, ściany żołądka grube, umięśnione[4].

Biologia i ekologiaEdytuj

Zajmowane siedliskaEdytuj

Przedstawiciele rodzaju zasiedlają różne typy śródlądowych wód słodkich, przebywają zagrzebane całkowicie lub częściowo w osadach dennych. Poszczególne gatunki mogą różnić się pod względem preferencji siedliskowych[5].

OdżywianieEdytuj

Filtratory, odżywiające się zawiesiną odcedzaną z wody na skrzelach. Ponad osady denne wystawiają tylną część ciała z syfonami, przez które pobierają i wyrzucają wodę do jamy płaszcza. Przepływ wody jest napędzany przez rzęski nabłonka migawkowego, pokrywającego skrzela i jamę płaszczową. Cząstki zawiesiny zatrzymane na skrzelach są sortowane, sklejane śluzem i transportowane do otworu gębowego lub wyrzucane jako pseudofekalia[6].

OddychanieEdytuj

Wymiana gazowa zachodzi za pośrednictwem skrzeli i jamy płaszcza[7].

RozmnażanieEdytuj

Osobniki są rozdzielnopłciowe, plemniki wyrzucane przez syfon wylotowy do wody, zapłodnienie wewnętrzne, jaja przetrzymywane są w komorach lęgowych (marsupiach) w płatach zewnętrznych skrzeli. Rozwój złożony, z larwą (glochidium) pasożytującą na nabłonku skrzeli ryb. Glochidium skójek jest płaskie, ma długość około 0,14-0,23 mm, jego nici larwalne są krótkie i grube. Po przeobrażeniu młode małże odczepiają się i opadają na dno[8].

SystematykaEdytuj

Rodzaj należy do rodziny skójkowatych (Unionidae). Został utworzony przez L.M. Philipssona w XIX wieku[9].

Etymologia nazwyEdytuj

Nazwa naukowa odnosi się do zdolności przedstawicieli tego rodzaju do wytwarzania pereł (łac. unio – perła[10])[11]. W języku polskim nazwą „skójka” określane są również niespokrewnione bezpośrednio z rodzajem Unio (należące do odrębnej rodziny perłoródkowatych) małże z gatunku Margaritifera margaritifera.

GatunkiEdytuj

Gatunkiem typowym jest Unio pictorum (Linnaeus, 1758). Systematyka rodzaju różni się w zależności od opracowań, w skład rodzaju zaliczane są następujące gatunki:

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i j k l m n Species summary: Unio Philipsson in Retzius, 1788 (ang.). ITIS. [dostęp 2 sierpnia 2015].
  2. a b c d e f g h i j k F. Welter Schultes: Genus summary for Unio (ang.). AnimalBase, 15 kwietnia 2004. [dostęp 2 sierpnia 2015].
  3. Dyduch-Falniowska 1993 ↓, s. 96-108.
  4. a b Dyduch-Falniowska 1993 ↓, s. 96-97.
  5. Dyduch-Falniowska 1993 ↓, s. 73-80, 96-108.
  6. Dyduch-Falniowska 1993 ↓, s. 42-45.
  7. Dyduch-Falniowska 1993 ↓, s. 50-54.
  8. Dyduch-Falniowska 1993 ↓, s. 66-69, 96.
  9. Retzius, A. J. 1788. Dissertatio historico-naturalis sistens nova testaceorum genera. Quam præside D. M. Andr. J. Retzio (...) ad publicum examen defert Laurentius Münter Philipsson. - pp. [1-4], 1-23. Lundæ. (Dissertatio Historico-Naturalis). Str. 17; (Berling.).
  10. Kazimierz Kumaniecki: Słownik łacińsko-polski.. Warszawa: PWN, 1975, s. 546.
  11. Bourguignat, J. R. 1877. Descriptions de deux nouveaux genres algériens, suivies d'une classification des familles et des genres de mollusques terrestres et fluviatiles du système européen. Bulletin de la Société des Sciences Physiques et Naturelles de Toulouse 3(1): str. 96.

BibliografiaEdytuj

  • Andrzej Piechocki, Anna Dyduch-Falniowska: Mięczaki (Mollusca), małże (Bivalvia). T. 7a: Fauna słodkowodna Polski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1993. ISBN 83-01-11005-8.

Linki zewnętrzneEdytuj