Vladimír Železný

Vladimír Železný (ur. 3 marca 1945 w Kujbyszewie) – czeski przedsiębiorca, dziennikarz, założyciel prywatnej stacji telewizyjnej TV Nova. Były senator Republiki Czeskiej, od 2004 do 2009 deputowany do Parlamentu Europejskiego VI kadencji. Określany mianem „czeskiego Ruperta Murdocha[1].

Vladimír Železný
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 3 marca 1945
Kujbyszew
Poseł do PE VI kadencji
Okres od 20 lipca 2004
do 13 lipca 2009
Przynależność polityczna Niezależni Demokraci

ŻyciorysEdytuj

Działalność do 1989Edytuj

Urodził się na terenie ZSRR. Jego ojciec był żołnierzem armii czechosłowackiej, walczącej u boku Armii Czerwonej. W 1948 rodzina osiedliła się w Czechosłowacji.

Vladimír Železný w 1963 ukończył szkołę gimnazjalną, po czym podjął pracę jako asystent w państwowej telewizji ČST. Rok później rozpoczął studia z zakresu socjologii i dziennikarstwa na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Karola w Pradze. Publikował w pismach studenckich, został wkrótce redaktorem telewizyjnym. W okresie inwazji wojsk Układu Warszawskiego w 1968 na żywo, jako reporter opowiadający się za reformami Praskiej Wiosny, relacjonował przejazd radzieckich czołgów przez Pragę, protestując w ten sposób przeciwko interwencji[2].

Przez pewien czas przebywał następnie w Wielkiej Brytanii, jednak już w 1969 powrócił do Czechosłowacji, gdzie ukończył studia, uzyskując stopień doktora nauk społecznych. W 1970 został zwolniony z telewizji, zatrudnił się w branżowym czasopiśmie „Technický magazín”. Jednocześnie pod pseudonimem Vladimír Silný opracowywał scenariusze programów telewizyjnych, a jako Jakub Stein pisywał do wydawnictw drugiego obiegu.

Działalność po aksamitnej rewolucjiEdytuj

W 1990 Vladimír Železný został rzecznikiem antykomunistycznego Forum Obywatelskiego, później krótko pełnił funkcję doradcy i rzecznika czeskiego rządu, na czele którego stał Petr Pithart.

W 1993 wraz z grupą pięciu intelektualistów ubiegał się o licencję dla prywatnej stacji telewizyjnej, która według jego zapowiedzi miała prezentować muzykę poważną, programy kulturalne i publicystykę poświęconą aktualnym wydarzeniom. Celem sfinansowania tej inwestycji wszedł w spółkę z amerykańską firmą Central European Media Enterprises (CME), kierowaną przez biznesmena i miliardera Ronalda S. Laudera[2]. Kiedy koncesja została przyznana, wkrótce Vladimír Železný pozbył się czeskich wspólników, a w 1994 został dyrektorem generalnym TV Nova – pierwszej krajowej komercyjnej telewizji. Stacja ta, wbrew pierwotnym zapowiedziom, zaczęła nadawać głównie południowoamerykańskie opery mydlane, a także programy kryminalne i reportaże z wypadków drogowych. Swoim widzom proponowała również prognozę pogody, prowadzoną przez młode, skąpo odziane bądź nagie prezenterki[1][2].

W 1999, po wygaśnięciu licencji, Vladimír Železný doprowadził do zerwania przez swoją firmę CET21 porozumienia z inwestorem z CME. Ujawnił też, że pozwolenie zostało wówczas wystawione nie na joint venture „Nova” (w której swoje udziały dwa lata wcześniej odsprzedał właśnie amerykańskim partnerom), a na kontrolowany przez siebie holding[2]. Tym samym Vladimír Železný zdobył pełną kontrolę nad stale zyskującą na popularności TV Nova, a wspólne przedsiębiorstwo z CME okazało się bezwartościowe. Firma Ronalda S. Laudera pozwała wówczas go, a jednocześnie czeski rząd, przed międzynarodowy trybunał arbitrażowy w Sztokholmie. Sąd ten w 2003 nakazał Republice Czeskiej wypłacenie CME odszkodowania w kwocie ponad 350 milionów dolarów za nieprzestrzeganie umowy o wzajemnej ochronie inwestycji[3]. W tym samym roku rada nadzorcza stacji pozbawiła Vladimír Železnego stanowiska dyrektora generalnego[4], zaś w 2004 firma CME odzyskała kontrolę nad TV Nova[5].

Jeszcze w 2001 Vladimírowi Železnemu po uprzednim zatrzymaniu przedstawiono zarzuty oszustw podatkowych i działań na szkodę wierzycieli[2]. W 2002 z powodzeniem wystartował do Senatu z okręgu Znojmo, uzyskując tym samym immunitet parlamentarny[6], który został mu jednak uchylony w wyniku przeprowadzonego w 2003 w izbie wyższej głosowania[7].

W wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2004 Vladimír Železný kandydował z wystawionej przez siebie listy wyborczej Niezależni, uzyskując mandat deputowanego VI kadencji. W PE przystąpił do eurosceptycznej grupy Niepodległość i Demokracja, a także do Komisji Rozwoju Regionalnego[8]. W 2005 stanął na czele nowego ugrupowania pod nazwą Niezależni Demokraci, w tym samym roku również Europarlament zdecydował o uchyleniu jego immunitetu[9]. W 2007 w pierwszej instancji, a prawomocnie w 2010 został skazany za przestępstwa podatkowe związane z importem obrazów w 1998. Wymierzono mu karę dwóch lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania oraz karę grzywny w wymiarze 250 tysięcy euro[10].

W 2009 Vladimír Železný brał udział w organizowaniu czeskiego oddziału prawicowego i eurosceptycznego ruchu Libertas[11]. W wyborach europejskich w tym samym roku bez powodzenia ubiegał się o reelekcję z listy Libertas.cz[12]. W późniejszych latach związał się z ugrupowaniem Trikolóra[13].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Czech Libertas recruit has conviction for evading duty (ang.). irishtimes.com, 22 stycznia 2009. [dostęp 24 sierpnia 2014].
  2. a b c d e Justin Huggler: Sun sets for man who gave Czechs the naked weathergirls (ang.). independent.co.uk, 24 kwietnia 2001. [dostęp 24 sierpnia 2014].
  3. Tomasz Grabiński: Czechy muszą zapłacić ponad 350 mln dol. odszkodowania Ronaldowi S. Lauderowi. wyborcza.pl, 16 marca 2003. [dostęp 9 października 2010].
  4. Czechy: Żelezny stracił kontrolę nad Novą. wyborcza.pl, 15 maja 2003. [dostęp 9 października 2010].
  5. Vadim Makarenko: Amerykanie przejmują telewizję w Czechach. wyborcza.pl, 13 grudnia 2004. [dostęp 9 października 2010].
  6. Zynischer Populist ohne politische Überzeugung (niem.). taz.de, 14 czerwca 2004. [dostęp 9 października 2010].
  7. Zelezny case highlights imperfections in parliamentary immunity law (ang.). radio.cz, 29 stycznia 2003. [dostęp 9 października 2010].
  8. Profil na stronie Parlamentu Europejskiego. [dostęp 9 października 2010].
  9. Pavla Horáková: EP strips MEP Zelezny of immunity (ang.). radio.cz, 13 października 2005. [dostęp 24 sierpnia 2014].
  10. Former TV mogul Železný sentenced for tax evasion (ang.). praguemonitor.com, 21 września 2010. [dostęp 9 października 2010].
  11. Železný: O jedničce na kandidátce Libertas.cz rozhodnou Češi, ne Irové (cz.). idnes.cz, 23 stycznia 2009. [dostęp 9 października 2010].
  12. Volby do Evropského parlamentu konané na území České republiky (cz.). volby.cz. [dostęp 9 października 2010].
  13. Bývalý šéf Novy Železný se vrací do politiky v dresu Trikolóry (cz.). idnes.cz, 17 czerwca 2020. [dostęp 28 czerwca 2020].

BibliografiaEdytuj