Władysław Wagner (inżynier)

polski inżynier odlewnik i szambelan papieski

Władysław Wagner (ur. 17 marca 1865 w Warszawie[1], zm. 14 marca 1937[1] w Łodzi[2]) – polski inżynier odlewnik i szambelan papieski[1].

Władysław Wagner
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

17 marca 1865
Warszawa

Data i miejsce śmierci

14 marca 1937
Łódź

Miejsce spoczynku

Stary Cmentarz w Łodzi

Zawód, zajęcie

inżynier odlewnik

Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi Kawaler Orderu Świętego Grzegorza Wielkiego

Życiorys

edytuj

Wagner był synem odlewnika[3]. W młodości został osierocony. Po stracie rodziców rozpoczął pracę w firmie Rudzki w Warszawie, gdzie odbył praktykę, zostając wykwalifikowanym odlewnikiem. Następnie pracował w fabrykach metalurgicznych w Rosji, m.in.[1] w Zakładach Putiłowskich w Piotrogrodzie oraz w zakładach Malewskich koło Briańska[3] i w Moskwie, gdzie obejmował stanowiska kierownicze[1], zajmując się głównie odlewaniem pomników[3].

W latach 1907–1927[3] pracował jako kierownik w zakładach Józefa Johna w Łodzi[1]. W 1910 podjął się organizacji Towarzystwa Rzemieślniczego „Resursa”, którego był pierwszym założycielem i pierwszym prezesem[1]. Był także zaangażowany w budowę kościoła św. Stanisława Kostki oraz zawiązał komitet fundacji dzwonu „Zygmunt”, który powstał pod jego kierownictwem[1]. Dzwon zrealizował wraz z rzeźbiarzem Kazimierzem Bejmem i odlewnikiem Stanisławem Kwiatkowskim w zakładach Józefa Johna[4].

W 1912 był jednym z twórców wystawy rzemieślniczej, której był organizatorem i dyrektorem. Dzięki dochodom z wystawy „Resursa” nabył posesję i wybudował gmach przy ul. J. Kilińskiego 117 w Łodzi. Podczas wybuchu I wojny światowej Wagner przebywał w Niemczech. Nie mogąc wrócić do Łodzi, przedostał się przez Szwecję do Rosji, gdzie znajdował się do 1919. Po powrocie do Polski został ponownie kierownikiem w firmie J. Johna. Był organizatorem Szkoły Rzemiosł w Łodzi, przekazanej z czasem o.o. Salezjanom. W 1920 za zasługi został mianowany dożywotnim kuratorem Resursy Rzemieślniczej. W latach 20. XX był radnym Rady Miejskiej w Łodzi z ramienia partii chrześcijańsko-demokratycznej[5]. W 1928 kandydował do sejmu z ramienia Bloku Współpracy z Rządem[6]. Do 1935 był dyrektorem Szkoły Rzemiosł w Pabianicach[1]. Tam odlał wiele pomników, m.in.: odlew pomnika Tadeusza Kościuszki w Łodzi, popiersia króla Władysława Jagiełły w Tuszynie, pomnika Legionisty w Pabianicach[3].

Wagner był także członkiem Obozu Wielkiej Polski[5], kierownikiem Związku Teatrów Świetlnych[1][5], fundatorem brązu na wykonanie odlewu św. Jana Bosko w 1923 umieszczonego w Szkole Salezjanów w Oświęcimiu[7].

Został pochowany w części rzymskokatolickiej Starego Cmentarza w Łodzi[1]. Pogrzeb odbył się 17 marca 1937 po nabożeństwie w katedrze św. Stanisława Kostki[2].

Wyróżnienia

edytuj

Wybrane odlewy

edytuj

Przypisy

edytuj
  1. a b c d e f g h i j k l Campo Santo Łodzi, [w:] Stanisław Rachalewski, Dziennik Zarządu miasta Łodzi R. 20 nr 10, bc.wbp.lodz.pl, 15 października 1938 [dostęp 2023-05-19].
  2. a b Franciszek Probst (red.), Zdarzenia i wypadki, „Echo” (75), bc.wbp.lodz.pl, 16 marca 1937 [dostęp 2023-08-28].
  3. a b c d e f g Święto rzemiosła polskiego w Łodzi. Dziś uroczysty zjazd wojewódzki w dniu jubileuszu Resursy. Sztandary cechowe składają hołd trudom i zasłudze., „Dziennik Łódzki” (80), bc.wbp.lodz.pl, 6 grudnia 1931 [dostęp 2023-08-28].
  4. Wacław Pawlak, Na łódzkim bruku, 1901-1918, Wyd. Đódzkie, 1986, ISBN 978-83-218-0462-0 [dostęp 2023-08-28] (pol.).
  5. a b c Argus, Polityka wyborcza za kulisami kin. Jak robi wybory na ekranie radny Wagner. Związek teatrów świetlnych na usługach Chjeny, „Ilustrowana Republika” (263), docplayer.pl, 25 września 1927 [dostęp 2023-08-28].
  6. Kto kandyduje z Łodzi?, „Ilustrowana Republika” (35), bc.wbp.lodz.pl, 4 lutego 1928 [dostęp 2023-08-28].
  7. Maria Sośnierz, Szkoły zawodowe prowadzone przez instytucje dobroczynne na terenie Wilna, Warszawy i Łodzi, „Saeculum Christianum” (2), 1996.