Waza portlandzka

Waza portlandzka – datowana na końcówkę I wieku p.n.e. lub początek I wieku n.e. waza wykonana z warstwowego szkła kameowego w kolorach niebieskim i białym, ozdobiona reliefami ze scenami figuralnymi[1][2]. Obecnie znajduje się w zbiorach British Museum.

Waza portlandzka
Ilustracja
Data powstania

I wiek p.n.e.

Wymiary

średnica: 17,7 cm
wysokość 24,5 cm

Miejsce przechowywania
Lokalizacja

Muzeum Brytyjskie

Naczynie ma postać amfory o wysokości 24,5 cm i średnicy 17,7 cm. Po bokach posiada dwa uchwyty[3]. Jej zewnętrzną powierzchnię zdobią dwie sceny figuralne z siedmioma postaciami. Pierwsza z nich przedstawia wychodzącego spomiędzy kolumnady młodzieńca, idącego ku siedzącej na ziemi kobiecie, wyciągającej rękę w jego stronę. Kobieta trzyma między kolanami węża, nad nią unosi się zaś kupidyn z łukiem i pochodnią. Całej sytuacji przygląda się stojący po prawej brodaty mężczyzna. Druga scena ukazuje siedzących na stosach kamieni mężczyznę i dwie kobiety, z których jedna trzyma laskę[4]. Na temat interpretacji przedstawionych postaci wysunięto szereg teorii, dopatrywano się w nich m.in. Peleusa i Tetydy, Achillesa i Heleny lub Dejdamii[3], a także apoteozy cesarza Augusta[1]. Dno wazy, na którym przedstawiono postać męską (zdaniem niektórych Parysa, stąd interpretacja jakoby relief przedstawiał sąd Parysa) nie jest oryginalne, zostało dodane podczas naprawy w starożytności lub już po odnalezieniu zabytku w czasach nowożytnych[3].

Waza została odkryta pod koniec XVI wieku. Jedna z relacji podaje, że znajdowała się w odkopanym w 1582 roku na Monte del Grano pod Rzymem grobowcu. Na początku XVII wieku stanowiła własność kardynała Francesco Marii del Monte[3]. Po jego śmierci w 1626 roku weszła w skład kolekcji rodziny Barberini. Około 1780 roku została wystawiona przez Barberinich na sprzedaż z powodu długów hazardowych i odkupiona przez szkockiego antykwariusza Johna Byresa. Byres sprzedał następnie amforę Williamowi Douglasowi Hamiltonowi, od którego w 1784 roku kupiła ją wdowa po księciu Portland[3]. Będąca odtąd w posiadaniu książąt Portland waza została w 1810 roku przekazana w depozyt Muzeum Brytyjskiemu, które ostatecznie odkupiło ją w 1945 roku[3].

W 1845 roku pijany student William Lloyd przewrócił stojącą obok wazy rzeźbę, która spadając uderzyła w nią, roztrzaskując ją na ponad 200 kawałków[2][3]. Zniszczone naczynie zostało złożone i sklejone przez Johna Doubledaya. Kolejnym pracom renowacyjnym poddano wazę w 1945 i 1987 roku[3].

PrzypisyEdytuj

  1. a b portlandzka waza, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2016-03-03].
  2. a b Wojciech Pastuszka: Waza Portlandzka (pol.). cudaswiata.archeowiesci.pl, 2008-03-05. [dostęp 2016-03-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-06)].
  3. a b c d e f g h Encyclopedia of the History of Classical Archaeology. edited by Nancy Thomson de Grummond. London: Routledge, 1996, s. 919-922. ISBN 1-884964-80-X.
  4. Steven L. Tuck: A History of Roman Art. Malden: John Wiley & Sons, 2015, s. 139-140. ISBN 978-1-4443-3025-0.

Linki zewnętrzneEdytuj