Wladislaus von Szeliga-Mierzeyewski

Wladislaus Eugen Johann von Szeliga-Mierzeyewski (Władysław Eugeniusz Mierzejewski, ur. 3 sierpnia 1882 w Arensburgu, zm. 20 września 1959 w Brockum) – estońsko-niemiecki zoolog polskiego pochodzenia.

ŻyciorysEdytuj

Syn lekarza Wladislawa i Augusty Janiny Petit de Sancerre[1]. Uczęszczał do rosyjskiego gimnazjum klasycznego w Arensburgu (obecnie Kuressaare), ukończył je w 1903 roku. W latach 1903–1904 przebywał w Rydze i Warszawie. Od 1903 studiował na Wydziale Fizyczno-Matematycznym Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego. Jego nauczycielami byli m.in. Pawieł Mitrofanow i Nikołaj Nasonow. Z powodu strajku szkolnego po trzech semestrach przerwał naukę, od 1906 przeniósł się na wydział filozoficzny UJ. 19 lipca 1911 otrzymał tytuł doktora filozofii. Od 1909 do 1912 młodszy asystent (demonstrator) w Zakładzie Anatomii Porównawczej UJ pod kierunkiem Henryka Ferdynanda Hoyera. W 1910 przebywał przez trzy miesiące w morskiej stacji zoologicznej w Trieście u Carla Isidora Coriego.

W latach 1918-20 pracował jako nauczyciel gimnazjalny w Arensburgu, w 1919 wyjechał do Schwerina wraz z rodziną i przyjął obywatelstwo niemieckie. Od 1920 do 1922 w Warnemünde. Nie przyjął propozycji objęcia katedry Uniwersytetu w Tartu w 1921. Od 28 czerwca 1922 do 1930 profesor nadzwyczajny anatomii porównawczej na wydziale matematyczno-przyrodniczym Uniwersytetu Stefana Batorego[2]. Wakacje letnie spędzał w rodzinnych stronach, gdzie zastał go wybuch II wojny światowej. Po zajęciu Estonii przez Rosjan zadeklarował narodowość niemiecką i został odesłany do Niemiec. Pracował jako kustosz zbiorów zoologicznych na niemieckim uniwersytecie w Poznaniu[2], w latach 1942-43 wykładał zoologię systematyczną i anatomię porównawczą kręgowców. Od 1945 w Brockum, zaniechał pracy naukowej z powodu całkowitej utraty słuchu[3].

23 października 1913 ożenił się z Iną, baronową Sass[4]. Z tego małżeństwa urodziło się czworo dzieci: Ursula Alice Jeanne (1918), Gisela Emilie Bertha (1920), Agnes Elisabeth Irene (1923) i Wolfgang Wladislaw Albert (1926)[5].

Autor szeregu prac anatomiczno-paleontologicznych i faunistycznych. Zajmował się głównie entomologią i ornitologią[2] na ziemiach polskich. Brał udział w opracowaniu znalezisk z wykopalisk w Staruni[2]. W jego dorobku znajdują się opracowania faunistyczne (autorskie i współautorskie) Wileńszczyzny dotyczące herpetofauny i entomofauny (Odonata i Orthoptera), entomofauny wyspy Ozylii[2], a także dotyczące rozwoju układu limfatycznego u ptaków. Współpracował z polskimi entomologami: Dziędzielewiczem i Sumińskim[3].

Członek założyciel Wileńskiego Towarzystwa Biologicznego[6], członek Komisji Fizjograficznej Polskiej Akademii Umiejętności (od 1912)[7]. Był kuratorem Akademickiego Koła Inflantczyków w Wilnie[8].

Wybrane praceEdytuj

  • Beitrag zur Entwicklung des Lymphgefasssystems der Vogel (Vorlaufige Mitteilung). Bulletin de l’Académie des sciences de Cracovie, ss. 472-481, 1909
  • Verzeichnis der Wirbeltiere der Insel Oesel (Livland, Russland). Verhandlungen der kk. zoologisch. botanishen Gesellschaft in Wien 60, ss. 335-349 (1910)
  • Aves – Ptaki. W: Klucz do oznaczania zwierząt kręgowych ziem polskich. Kraków, 1910
  • Aeschna osiliensis, nov. sp. Bulletin de l’Académie des sciences de Cracovie (1913)
  • Tenenbaum, Mierzeyewski. Materyały do fauny prostoskrzydłych Ordynacji Zamojskiej. Pamiętnik Fizjograficzny 22 (1914)
  • Mierzeyewski, Sumiński. Materyały do fauny ważek (Odonata) ziem polskich. Pamiętnik Fizjograficzny 22 (dział zoologia III), ss. 133-137 (1914)
  • Łuszczak grubodziób (Coccothraustes coccothraustes, L.) wydobyty z plejstoceńskich iłów w Staruni. W: Bayger JA, Hoyer H, Kiernik E, Kulczyński W, Łomnicki M, Łomnicki J, Mierzejewski W, Niezabitowski W, Raciborski M, Szafer W, Schille F. (red.): Wykopaliska Staruńskie. Muzeum im. Dzieduszyckich, Lwów 1914, ss. 357–384
  • Die Geradflügler (Orthoptera) Der Insel Ösel (Livland, Rußland). Verhandlungen der Kaiserlich-Königlichen Zoologisch-Botanischen Gesellschaft in Wien 63 (1913)
  • Die Libellen (Odonata) Der Insel Ösel. Verhandlungen der Kaiserlich-Königlichen Zoologisch-Botanischen Gesellschaft in Wien 63 (1913)
  • Anhang W: Krüdener A. Wenn die Schnepfen streichen. Leipzig, 1921
  • Die Vögel der Insel Oesel (Estland). Archiv für Naturgeschichte 89, Abt. A, 11 (1923)
  • Beitrag zur Kenntnis der Fauna Mecklenburgs. Die Lurche d. Hafenorts Warnemunde. Archiv für Naturgeschichte 89, 11, ss. 238-243 (1923)
  • Płazy i gady okolic Wilna. Prace Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Wilnie, 1924
  • Die Geradflügler (Orthoptera) der Umgegend von Wilno. Polskie pismo entomologiczne 6 (1/2), ss. 59–68 (1927)
  • Nasturtium officinale R. Br. Rukiew lekarska lub zdrojowa z okolic Wilna. Kosmos 3, s. 452 (1927)
  • Der diluviale Kernbeisser (Loxia coccothraustes L.) aus Starunia in Polen (Anatomie und Histologie). Morphol Jahrb 57, ss. 530-563 (1927)
  • Dermaptera et Orthoptera Polonica (Notatka tymczasowa). Rozprawy i Wiadomości Muzeum Dzieduszyckich 10 (1928)
  • Prostoskrzydłe okolic Wierzbnika (woj. kieleckie). Polskie Pismo Entomologiczne 9 (1930)
  • Locusta migratoria L. und Stauroderus vagans (Eversm.) Zwei für die Wojewodschaft Wilno neue Geradflüger. Polskie pismo entomologiczne 8 (1/4), ss. 210-211 (1929)
  • Szeliga-Mierzeyewski W, Ułasiewicz W. Płazy i gady pow. mołodeczańskiego. Prace Tow. Przyjaciół Nauk w Wilnie, Wilno 1931
  • Przyczynek do herpetologii Wileńszczyzny. 1935
  • Verzeichnis der Käfer Ösels in meiner Insektensammlung. Korrespondenzblatt des Naturforscher Vereins zu Riga 64, ss. 180-230 (1942)

PrzypisyEdytuj

  1. Zygmunt Fedorowicz: „Mierzejewski Władysław” W: Polski Słownik Biograficzny Tom XXI z. 1 ss. 16-17
  2. a b c d e Bunalski M, Lipa JJ, Nowacki J: Almanach entomologów polskich XX wieku. Wiadomości Entomologiczne, 2001, s. 129.
  3. a b Stanisław Feliksiak: Słownik biologów polskich. Warszawa: Państwowe Wydaw. Naukowe, 1987, s. 368-369. ISBN 83-01-00656-0.
  4. Stanisław Łoza. Czy wiesz kto to jest? Główna Księg. Wojskowa, 1938 s. 485-486
  5. Wladislaw von Szeliga-Mierzeyewski kui Saaremaa putukate uurija. [dostęp 2010-06-03].
  6. Statut Wileńskiego Towarzystwa Biologicznego. Wilno, 1936
  7. Księga pamiątkowa ku uczczeniu CCCL rocznicy założenia i X wskrzeszenia Uniwersytetu Wileńskiego. T. 2, Dziesięcieolecie 1919-1929. Nakł. Uniwersytetu Stefana Batorego; skł. gł. w Księgarni Józefa Zawadzkiego, Wilno 1929 ss. 367-368
  8. Stowarzyszenia studentów USB w roku akademickim 1935/36. Wileńskie Rozmaitości 2003 nr 1 (75) styczeń-luty s. 11