Otwórz menu główne

Zachodnioeuropejski Egzarchat Parafii Rosyjskich

Zachodnioeuropejski Egzarchat Parafii Rosyjskichprawosławny egzarchat w jurysdykcji patriarchy Konstantynopola działający w latach 1931–1965 i ponownie od 1999 do 2018 r.

Egzarchat Zachodnioeuropejski Parafii Rosyjskich
Западноевропейский экзархат русских приходов
Ilustracja
Sobór św. Aleksandra Newskiego w Paryżu
Państwo  Francja
Siedziba Paryż
12, rue Daru,
F–75008 Paris
Data powołania 1931
Data zamknięcia 2018
Wyznanie prawosławne
Kościół Patriarchat Konstantynopolitański
Sobór św. Aleksandra Newskiego w Paryżu
Egzarcha arcybiskup Chariupolis Jan (Renneteau) (ostatni)
Dane statystyczne (2010)
Liczba dekanatów 14
Liczba parafii ok. 70
Liczba klasztorów 4
Położenie na mapie Paryża
Mapa lokalizacyjna Paryża
Siedziba egzarchatu
Siedziba egzarchatu
Położenie na mapie Francji
Mapa lokalizacyjna Francji
Siedziba egzarchatu
Siedziba egzarchatu
Położenie na mapie Île-de-France
Mapa lokalizacyjna Île-de-France
Siedziba egzarchatu
Siedziba egzarchatu
Ziemia48°52′39,7″N 2°18′05,6″E/48,877694 2,301556
Strona internetowa

Jego powstanie było skutkiem przejścia przez metropolitę Eulogiusza (Gieorgijewskiego), zwierzchnika Zachodnioeuropejskiego Egzarchatu Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego z Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego do Patriarchatu Konstantynopola w 1931 r. Krok ten nie został uznany przez locum tenens patriarchy Moskwy. Mimo powrotu Eulogiusza do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego w 1945, część parafii podlegających mu wolała pozostać w dotychczasowej jurysdykcji.

Spis treści

HistoriaEdytuj

Na początku 1930 metropolita Zachodnioeuropejskiego Egzarchatu Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego Eulogiusz (Gieorgijewski) wziął udział w modlitwach za „cierpiący Kościół rosyjski” odprawionych przez anglikańskiego biskupa Canterbury. Z tego powodu metropolita Sergiusz, locum tenens Patriarchatu Moskiewskiego, deklarujący lojalność wobec władz stalinowskich, odebrał mu godność egzarchy i zawiesił w stanie duchownym. Eulogiusz nie uznał tej decyzji i zdecydował się przejść pod jurysdykcję patriarchy Konstantynopola razem z całą podlegającą mu strukturą. 17 lutego 1931 patriarcha Focjusz II przyjął ją pod swoją zwierzchność, organizując podległe egzarchatowi cerkwie w nowej, tymczasowej strukturze określonej jako Egzarchat Parafii Rosyjskich w Europie Zachodniej. Ten sam dokument nadawał metropolicie godność patriarszego egzarchy[1]. Rosyjski Kościół Prawosławny nie zaakceptował tych wydarzeń i 30 kwietnia 1931 potwierdził odebranie kapłaństwa Eulogiuszowi oraz wykluczenie z Kościoła jego zwolenników (tzw. „eulogian”).

W 1945 Eulogiusz zdecydował się na powrót do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego i został do niego ponownie przyjęty. Rosyjski Kościół Prawosławny przywrócił mu godność egzarchy i uznał, że cała podlegająca mu struktura na nowo stała się częścią Cerkwi rosyjskiej. Większość wiernych i kleru egzarchatu nie zaakceptowała jednak tej decyzji i wyraziła wolę pozostania w dotychczasowej jurysdykcji. W 20 lat później, w związku z kontrowersjami wokół statusu kanonicznego parafii, patriarcha Atenagoras zrzekł się zwierzchnictwa nad egzarchatem, rozwiązał go i polecił parafiom powrót do patriarchatu moskiewskiego. Kler egzarchatu, na czele z arcybiskupem Jerzym (Tarasowem), nie zgodził się jednak na takie rozwiązanie i jednostronnie ogłosił się Autonomicznym Kościołem we Francji i Europie Zachodniej, który nie został uznany przez żaden kanoniczny Kościół prawosławny. W związku z tym 22 stycznia 1971 patriarcha Konstantynopola ponownie przyjął pod swoją jurysdykcję parafie rosyjskie, które nie powróciły do patriarchatu moskiewskiego ani nie znalazły się w Rosyjskim Kościele Prawosławnym poza granicami Rosji. Wspólnota nosiła nazwę Rosyjskie Arcybiskupstwo Prawosławne Europy Zachodniej. Od 1999 utworzyły one Zachodnioeuropejski Egzarchat Parafii Rosyjskich.

W 2003 część duchowieństwa i wiernych egzarchatu pragnęła wystąpić z jurysdykcji konstantynopolitańskiej i połączyć się z eparchią chersoneską Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Zbliżeniu z Patriarchatem Moskiewskim sprzyjał zmarły w 2003 arcybiskup Sergiusz (Konowałow)[2]. Ostatecznie jednak w administraturze przeważyło stanowisko przeciwne, do czego przyczynił się wybór na nowego zwierzchnika Kościoła arcybiskupa Gabriela (de Vyldera), zwolennika status quo[3].

Od stycznia 2013 egzarchat nie posiadał zwierzchnika, gdy arcybiskup Gabriel (de Vylder) odszedł w stan spoczynku. Locum tenens egzarchatu został metropolita Emmanuel, zwierzchnik Greckiej Metropolii Francji. 30 marca 2013 zebranie duchowieństwa i świeckich eparchii zgodziło się, by zgodnie z sugestią patriarchy konstantynopolitańskiego metropolita Emmanuel zarządzał egzarchatem, tymczasowo, co najmniej do listopada 2013[2]. W listopadzie tego samego roku nowym egzarchą został Hiob (Getcha)[4], który pozostał na urzędzie do końca listopada 2015[5]. W roku następnym urząd egzarchy objął Jan (Renneteau)[6].

Na początku XXI w. liczba parafii wchodzących w skład egzarchatu była szacowana na ok. 60, według innych źródeł nawet 100[2]. Liczba ta waha się ze względu na trwające w gronie emigracji rosyjskiej spory o przynależność poszczególnych parafii i budynków sakralnych. Parafie te obsługuje 66 księży, egzarchatowi podlegają także cztery monastery. Rezydencja zwierzchnika egzarchatu znajdowała się w Paryżu, przy soborze św. Aleksandra Newskiego. Ze względu na jego położenie cały egzarchat bywa potocznie określany jako ulica Daru.

27 listopada 2018 r. podczas swojego synodu Patriarchat Konstantynopolitański odebrał rosyjskiemu arcybiskupstwu status egzarchatu, co według przedstawicieli struktury stało się bez porozumienia i konsultacji z nimi[7]. Parafie podlegające dotąd egzarchatowi mają zostać podporządkowane eparchiom, w których granicach się znajdują[8]. Na decyzję o rozwiązaniu Egzarchatu miały wpłynąć wydarzenia we Florencji, gdy grupa duchownych podległych Konstantynopolowi faktycznie doprowadziła[9] do przejścia miejscowej wspólnoty do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego poza granicami Rosji zjednoczonego z Patriarchatem Moskiewskim[10]. 28 listopada stojący na czele egzarchatu arcybiskup Jan oznajmił, iż zamierza zignorować decyzję synodu i nadal kierować strukturą w jej dotychczasowym kształcie[11]. Natomiast podlegająca dotąd egzarchatowi uczelnia teologiczna, Instytut św. Sergiusza z Radoneża w Paryżu, wydała oświadczenie, w którym poparła decyzję synodu i ogłosiła podporządkowanie się Greckiej Metropolii Francji (metropolii galijskiej)[12].

EgzarchowieEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Tomos patriarchy Focjusza II z 17 lutego 1931
  2. a b c W. Gołowanow, Сдалась ли без боя Архиепископия?
  3. Histoire de l'Église orthodoxe en Europe occidentale au 20ème siècle, Paris, Dialogue entre orthodoxes, 2005, ​ISBN 83-89396-16-5​, s.29
  4. Consecration as a Bishop of Archimandrite Job (Getcha) to take place on feast of St. Andrew the First-called at the Phanar
  5. Archevêché des églises russes en Europe occidentale - Communiqué du 28 novembre 2015, www.exarchat.eu [dostęp 2016-01-07].
  6. Епископ Иоанн (Ренето) избран главой Архиепископии русских православных церквей в Западной Европе, „Церковно-Научный Центр "Православная Энциклопедия"” [dostęp 2018-11-28] (ros.).
  7. Archevêché des églises russes en Europe occidentale - Communiqué du Bureau de l’Administration Diocésaine du 28 novembre 2018, exarchat.eu [dostęp 2018-11-28].
  8. Communiqué au sujet des églises orthodoxes de tradition russe en Europe occidentale, www.ec-patr.org [dostęp 2018-12-02].
  9. Интерфакс-Религия: Русский приход Константинополя во Флоренции окончательно перешёл в РПЦЗ, interfax-religion.ru [dostęp 2018-12-02].
  10. Konstantynopol rozwiązał zachodnioeuropejski egzarchat parafii rosyjskich. Biskupi postanowili odwołać tomos. deon.pl, 2018-11-29. [dostęp 2018-11-29].
  11. Русская архиепископия Константинопольского Патриархата игнорирует синодальное решение о своем роспуске, „Церковно-Научный Центр "Православная Энциклопедия"” [dostęp 2018-12-02] (ros.).
  12. Свято-Сергиевский богословский институт в Париже перешел в юрисдикцию Галльской митрополии Константинопольского Патриархата, „Церковно-Научный Центр "Православная Энциклопедия"” [dostęp 2018-12-02] (ros.).
  13. Nos anciens hiérarques
  14. Les paroisses

BibliografiaEdytuj

  • Histoire de l'Église orthodoxe en Europe occidentale au 20ème siècle, Dialogue entre orthodoxes, Paris 2005, ​ISBN 83-89396-16-5