Otwórz menu główne

Zamek w Krośnie Odrzańskimzamek zbudowany najprawdopodobniej na początku XIII w. w czasach księcia Henryka Brodatego (relikty muru w części północnej) w miejscu strategicznej przeprawy przez Odrę, usytuowany w północno-wschodniej części starego miasta. W XVI w. przebudowany w stylu renesansowym – skrzydło południowe (krużganki), pierwotnie otoczony fosą, w okresie nowożytnym także umocnieniami bastionowymi. Stan obecny – zamek czteroskrzydłowy, o kształcie nieregularnego czworoboku, częściowo w ruinie:

  • skrzydło północne – prawdopodobnie najstarsze (relikty ściany gotyckiej o wątku wendyjskim)
  • skrzydło zachodnie – częściowo odbudowane, budynek bramny z niską wieżą (izba muzealna)oraz budynek tzw. „wozowni”
  • skrzydło południowe – renesansowe (krużganek)
  • skrzydło wschodnie – najbardziej zniszczone
Zamek w Krośnie Odrzańskim
Obiekt zabytkowy nr rej. L-81/1-2/A z 25.02.1958 i 31.12.1998[1]
Ilustracja
Budynek bramny (przed renowacją)
Państwo  Polska
Miejscowość Krosno Odrzańskie
Adres ul. Szkolna 1
Ukończenie budowy XIII w.
Plan budynku
Plan budynku
Położenie na mapie Krosna Odrzańskiego
Mapa lokalizacyjna Krosna Odrzańskiego
Zamek w Krośnie Odrzańskim
Zamek w Krośnie Odrzańskim
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zamek w Krośnie Odrzańskim
Zamek w Krośnie Odrzańskim
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubuskiego
Zamek w Krośnie Odrzańskim
Zamek w Krośnie Odrzańskim
Położenie na mapie powiatu krośnieńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu krośnieńskiego
Zamek w Krośnie Odrzańskim
Zamek w Krośnie Odrzańskim
Położenie na mapie gminy Krosno Odrzańskie
Mapa lokalizacyjna gminy Krosno Odrzańskie
Zamek w Krośnie Odrzańskim
Zamek w Krośnie Odrzańskim
Ziemia52°02′52″N 15°06′02″E/52,047778 15,100556
Strona internetowa
Zamek
Zamek - widok zza Odry
Okolice zamku w XVIII w.
Zamek od strony wschodniej

Ponadto bezpośrednio na wschód od zamku relikty umocnień szwedzkich z XVII w. i tzw. „domek ogrodnika”.

Spis treści

HistoriaEdytuj

Już za panowania Henryka Brodatego zamek w Krośnie stał się ważną pograniczną warownią w systemie obronnym Dolnego Śląska, stając się jego ulubioną siedzibą.

Odegrał pewną rolę podczas wyprawy księcia przeciw Brandenburczykom oblegającym Lubusz w 1229 r. W 1238 r. zmarł w nim książę Henryk Brodaty. W czasie najazdu tatarskiego w 1241 schronienie na zamku znalazła Jadwiga Śląska. W miarę pogłębiania rozbicia dzielnicowego Polski, Krosno wraz z zamkiem pozostawało pod władaniem książąt z linii głogowskiej (z wyjątkiem krótkiej przynależności do dzielnicy księcia Henryka IV Prawego). W 1434 zostaje oblężony przez czeskich Husytów, którzy jednak nie zdobywają go i odstępują od szturmu po zapłaceniu przez księcia Henryka IX wysokiego okupu Po śmierci księcia Henryka XI miasto i zamek przeszły pod władanie Brandenburgii i zostały oblężone przez księcia żagańskiego Jana II Szalonego, ale pozostały niezdobyte do końca wojny.

W XVI w. zamek stał się siedzibą wdów po zmarłych elektorach brandenburskich. Za księżnej Katarzyny Brunszwickiej nastąpiła przebudowa zamku w stylu renesansowym. Kolejne zniszczenia przyniosła wojna trzydziestoletnia (1618-1648). Zamek został zajęty przez Szwedów, którzy okupowali Krosno z przerwami w latach 1631-1644 i wzmocnili istniejące dotychczas umocnienia, budując wieniec bastionów wokół zamku i miasta. Po raz kolejny zamek został zniszczony i obrabowany przez wkraczające do Krosna po zwycięskiej bitwie pod Kijami oddziały rosyjskie. Pod koniec XVIII w. oraz w wieku XIX. znaczenie zamku znacznie zmalało – przestał być rezydencją księżnych-wdów, a zmniejszyło się także jego znaczenie militarne. Jednakże największe zniszczenia przyniosła zamkowi II wojna światowa i zniszczenia dokonane przez oddziały sowieckie palące miasto.

Na przestrzeni ostatnich lat[kiedy?] obiekt poddany został systematycznej odbudowie i renowacji.

Znane osoby zamieszkałe na zamkuEdytuj

Zamek obecnieEdytuj

Obecnie na zamku działa instytucja kulturalna pod nazwą Centrum Artystyczno-Kulturalne „Zamek”. Placówka znajduje się na Lubuskim Szlaku Wina i Miodu i Polskim Szlaku Krzyżowców. W budynku bramnym zamku znajduje się punkt informacji turystycznej. Obiekt można zwiedzać. Zobaczyć można m.in.: izbę regionalną ze zbiorami historycznymi, piwniczkę winiarsko-miodową, dawną kaplicę zamkową oraz lapidarium płyt nagrobnych i elementów z dawnego cmentarza. Z dziedzińca można obserwować renesansowe krużganki oraz nieodrestaurowane dotąd pozostałe fragmenty murów zamku. CAK Zamek organizuje wiele imprez plenerowych nawiązujących do historii Krosna Odrzańskiego.

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Barbara Bielinis-Kopeć, Prace zabezpieczające i remontowo-konserwatorskie w zamku w Krośnie Odrzańskim. Adaptacja zabytki na cele muzealne i kulturalne. W: Lubuskie Materiały Konserwatorskie 2006-2007, tom 4, Zielona Góra 2007.

Linki zewnętrzneEdytuj