Otwórz menu główne
Dwuwymiarowy wykres ceny (na osi Y) i ilości (na osi X), z dwiema krzywymi: rosnącej podaży i malejącego popytu. Miejsce przecięcia się krzywych wyznacza punkt równowagi rynkowej. W zwykłej sytuacji podatek oddala ceny i ilość od równowagi, a dochód jaki przynosi jest mniejszy od straty jaką tworzy.
W prostym modelu podaży i popytu podatek nie tylko przechwytuje część zysku konsumentów i producentów, ale dodatkowo zmniejsza cały rynek o zbędną stratę społeczną (żółty obszar na obrazku). Skala tego zjawiska, oraz stopień w jakim ciężar podatku spada na jedną lub drugą grupę, zależy od elastyczności podaży i popytu (intuicyjnie, nachylenia obu krzywych).

Zbędna strata społeczna (ang. deadweight loss) - pojęcie z zakresu ekonomii dobrobytu oznaczające trwałą utratę dobrobytu społecznego w wyniku nieoptymalnej w sensie Pareta alokacji zasobów. Najczęściej rozumiana jest jako utrata części sumy nadwyżki konsumenta i nadwyżki producenta występującej przy alokacji optymalnej.

Najczęstszymi przyczynami powstawania zbędnej straty społecznej są różne formy zawodności rynku, takie jak występowanie znaczących efektów zewnętrznych, istnienie dóbr publicznych lub monopolistyczne struktury rynkowe.

Do powstania zbędnej straty społecznej mogą też prowadzić działania regulacyjne państwa takie jak podatki, subwencje lub cła.

Występowanie zbędnej straty społecznej na rynkach nieregulowanych jest częstym argumentem za interwencją państwa.

BibliografiaEdytuj

  • Stiglitz J. E.: Ekonomia sektora publicznego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004 ​ISBN 83-01-14338-X