Otwórz menu główne

Zgoń (niem. Zgoin) – dzielnica Orzesza położona na jego południowym krańcu. Ze wszystkich stron otoczona jest lasami.

Herb Orzesza Zgoń
Dzielnica Orzesza
Ilustracja
Kościół św. Antoniego w Zgoniu
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat mikołowski
Miasto Orzesze
W granicach Orzesza 1975
Plan Zgonia
Plan Zgonia
Położenie na mapie Orzesza
Mapa lokalizacyjna Orzesza
Zgoń
Zgoń
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zgoń
Zgoń
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Zgoń
Zgoń
Położenie na mapie powiatu mikołowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu mikołowskiego
Zgoń
Zgoń
Ziemia50°04′55″N 18°49′46″E/50,081944 18,829444
Portal Portal Polska

Spis treści

NazwaEdytuj

Nazwa pochodzi od staropolskiej nazwy „zgon” lub „zgoń określającej czynność zaganiania ryb do sieci lub ławicę ryb holowaną w sieci przez rybaków[1]. Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku wydanym w 1888 r. we Wrocławiu wymienia jako najstarszą zanotowaną nazwę miejscowości Zgon podając jej znaczenie „Fischzugplatz” czyli po polsku „Miejsce łowienia ryb”[1]. Pierwotna nazwa została później przez Niemców zgermanizowana na Zgoin tracąc swoje pierwotne znaczenie[1].

HistoriaEdytuj

Jako wieś komorną podległą panom pszczyńskim po raz pierwszy wymienia się Zgoń w XIV w. Obszar Zgonia stanowiła polana leśna, która była miejscem polowań właścicieli.

W dokumencie sprzedaży księstwa pszczyńskiego wystawionym przez Kazimierza II cieszyńskiego w języku czeskim we Frysztacie w dniu 21 lutego 1517 r. wieś została wymieniona jako Zgony[2].

W 1837 r. na żądanie chłopów zgońskich, książę z Pszczyny wybudował w wiosce szkołę z mieszkaniem dla nauczyciela. W 1862 r. postawiono na tym samym miejscu szkołę murowaną, piętrową krytą gontami. Budynek ten został w 1960 r. wyremontowany i służy wiosce do dzisiaj. Idea budowy kościoła narodziła się wśród mieszkańców Zgonia, chodzących w tym czasie na nabożeństwa do Woszczyc. Dopiero w 1934 r. kuria katowicka odłączyła Zgoń od Woszczyc. Mieszkańcy wioski pozostawili wtedy obszerną kaplicę. W 1935 r. gmina utworzyła komitet budowy kościoła, by ze zbiórek pieniężnych rozpocząć budowę. Kościół pod wezwaniem św. Antoniego postawiono i poświęcono w 1937 r. Ostatecznie ukończono kościół po wojnie, a samodzielną parafią Zgoń stała się w 1957 r.

W 1921 r. podczas plebiscytu zdecydowanie zwyciężyła opcja propolska - głosowały na nią 404 osoby, natomiast za Niemcami tylko 17.

3 września 1939 żołnierze Wehrmachtu zamordowali 8 Polaków (w tym 2 kobiety i dziecko). Ofiary zostały pochowane we wspólnej mogile[3].

W Zgoniu działa Ochotnicza Straż Pożarna.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 35.
  2. Ludwik Musioł. Dokument sprzedaży księstwa pszczyńskiego z dn. 21. lutego 1517 R.. „Roczniki Towarzystwa Przyjaciół Nauk na Śląsku”. R. 2, s. 235–237, 1930. Katowice: nakł. Towarzystwa ; Drukiem K. Miarki. 
  3. Józef Fajkowski, Jan Religa: Zbrodnie hitlerowskie na wsi polskiej 1939-1945. Warszawa: Wydawnictwo Książka i Wiedza, 1981, s. 98.