Otwórz menu główne

Zofia Jerzmanowska (ur. 3 października 1906 w Warszawie, zm. 8 listopada 1999 w Łodzi) – polska chemiczka i farmaceutka, profesor zwyczajny Akademii Medycznej w Łodzi. Profesor Uniwersytetu Łódzkiego (1947–1950) i Akademii Medycznej w Łodzi (1950–1977)[1].

Zofia Jerzmanowska
Data i miejsce urodzenia 3 października 1906
Warszawa
Data i miejsce śmierci 8 listopada 1999
Łódź
Zawód, zajęcie farmaceuta, chemik
Tytuł naukowy profesor doktor habilitowany
Uczelnia Politechnika Warszawska, Akademia Medyczna w Łodzi, Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Urodzona w Warszawie jako córka Kazimierza. Tam też zdała maturę (1924) i rozpoczęła studia na wydziale chemicznym Politechniki Warszawskiej[1]. Pracę dyplomową obroniła w 1929 otrzymując tytuł inżyniera chemika[2]. Naukę kontynuowała na Wydziale Farmaceutycznym Uniwersytetu Warszawskiego. Równocześnie pracowała jako asystentka w Katedrze Chemii Organicznej Politechniki Warszawskiej. Po ukończeniu studiów i uzyskaniu tytułu magistra farmacji, rozpoczęła pracę we Lwowie, na wydziale matematyczno-przyrodniczym tamtejszego uniwersytetu. Tam też napisała i obroniła doktorat w zakresie chemii (praca: O pewnych przemianach kwasu etylenoczterokarboksylowego). Od 1935 zajęła się fitochemią (badaniem związków występujących w świecie roślinnym), była to wówczas zupełnie nowa dziedzina chemii[2]. W 1938 odbyła 8-miesięczny staż w tej dziedzinie na Uniwersytecie Wiedeńskim[1]. Habilitowała się 22 lipca 1938 (praca: O hyperynie glikozydzie dziurawca) zostając docentem chemii organicznej na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach[3]. Później kontynuowała pracę w Politechnice Warszawskiej. Podczas II wojny światowej brała udział w tajnym nauczaniu ucząc chemii organicznej. W trakcie powstania warszawskiego trafiła do obozu w Pruszkowie, a stamtąd do obozu pracy w Neckartenzlingen. Od 1945 mieszkała w Łodzi, pracując jako kierownik Katedry Chemii Organicznej. W Akademii Medycznej w Łodzi pełniła funkcje prodziekana i prorektora (1962–1969)[2].

Praca naukowaEdytuj

Głównymi polami badawczymi Zofii Jerzmanowskiej była chemia organiczna i fitochemia. Prowadziła badania fitochemiczne poświęcone m.in. strukturze flawonów (żółtych barwników) wyodrębnionych z roślin krajowych oraz nowym przemianom chemicznym w układzie chromonu (barwnika czerwonego lub pomarańczowego). Twórca leku miejscowo znieczulającego, tzw. edanu[1].

Niektóre publikacje[4]Edytuj

  • Analiza jakościowa związków organicznych (1951),
  • Preparatyka organicznych związków chemicznych (1953),
  • Substancje roślinne – metody wyodrębniania (t. 1–2, 1967–1970).

OdznaczenieEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Iwona Arabas: Jerzmanowska Zofia. W: Bolesław Orłowski red.: Polski wkład w przyrodoznawstwo i technikę. Słownik polskich i związanych z Polską odkrywców, wynalazców oraz pionierów nauk matematyczno-przyrodniczych i techniki. T. II: H-Ł. Warszawa: Instytut Historii Nauki im. L. i A. Birkenamajerów Polskiej Akademii Nauk, 2015, s. 130-131. ISBN 978-83-86062-28-7.
  2. a b c Zofia Jerzmanowska: Autobiografia Zofii Jerzmanowskiej. [dostęp 2017-03-19].
  3. Ruch służbowy. „Dziennik Urzędowy Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Rzeczypospolitej Polskiej”. Nr 9, s. 361, 10 września 1938. 
  4. Szkoła polskiej farmacji. Uczeni i ich dzieła. Prof. dr hab. Zofia Jerzmanowska (1906–1999). [dostęp 2017-03-19].
  5. M.P. z 1954 r. nr 99, poz. 1213.

BibliografiaEdytuj

  • Wielka Encyklopedia Powszechna PWN (1962–1969)