Zofia Rydet

polska artystka fotografik

Zofia Rydet (ur. 5 maja 1911 w Stanisławowie, zm. 24 sierpnia 1997 w Gliwicach) – polska artystka fotograf. Uhonorowana wieloma prestiżowymi nagrodami (m.in. tytułami Artiste FIAP w 1969 oraz Excellence FIAP w 1976 roku[1]).

Zofia Rydet
Ilustracja
Autoportret Zofii Rydet z aparatem
Data i miejsce urodzenia 5 maja 1911
Stanisławów
Data i miejsce śmierci 24 sierpnia 1997
Gliwice
Zawód, zajęcie artysta fotograf
Narodowość polska
Strona internetowa

ŻyciorysEdytuj

Była córką Józefy z.d. Nowotny i Ferdynanda, siostra Tadeusza Rydeta. W 1929 ukończyła Gimnazjum Urszulanek[2]. Absolwentka Szkoły Gospodarstwa Wiejskiego w Snopkowie na przedmieściach Lwowa. Po wojnie osiedliła się początkowo w Kłodzku, a potem w Bytomiu, gdzie prowadziła sklep galanteryjny. Fotografią zainteresowała się w połowie lat 50-tych, pierwsze zdjęcia wykonała prawdopodobnie pod wpływem starszego brata Tadeusza – autora pogłębionych psychologicznie portretów górali. Była związana z Gliwickim Towarzystwem Fotograficznym[3]. Czerpała inspiracje z reportażu i fotografii nowoczesnej (m.in. Jerzego Lewczyńskiego i Zdzisława Beksińskiego), portretowej, makrofotografii.

Autorka cyklów: Mały człowiek, Czas przemijania, Zapis socjologiczny, Nieskończoność dalekich dróg, Suita śląska, a także fotograficznych kolaży[4]. Próbowała przy pomocy fotografii stworzyć obraz społeczeństwa, przede wszystkim wiejskiego. Przemierzając wraz z przyjaciółmi Suwalskie, Lubelszczyznę, Podhale, Rzeszowskie zjednywała sobie fotografowanych ludzi do tego stopnia, że pozwalali jej wejść do swych domostw, fotografować się we wnętrzach, w których żyją na co dzień. Jej cykl Zapis socjologiczny przedstawiał fotografie mieszkańców Podhala, zawsze w tym samym układzie: gospodarz z rękoma na kolanach siedział frontalnie na tle głównej ściany domu, scenę uchwycono obiektywem szerokokątnym. Pierwszy raz serię tę wystawiono w Gorzowie Wielkopolskim w 1979[2]. Z codzienności wydobywała dostojeństwo, bohater prac – zwykły człowiek urastał do rangi centralnej postaci, kreatora własnego świata.

Za swą mistrzynię w twórczości uważa ją fotografik Wojciech Prażmowski[5]. W 1990 ukaał się film Andrzeja Różyckiego poświęcony Zofii Rydet[2].

W 2011 roku powstała Fundacja im. Zofii Rydet, która prowadzi działania archiwizacyjne i badawcze nad archiwum fotograficznym artystki, przekazanym Fundacji przez rodzinę. Organizuje również wystawy, publikacje i konferencje naukowe. Jej celem jest merytoryczne opracowanie całości Zbioru, z naciskiem na świeże spojrzenie i współczesne ujęcie twórczości Rydet[6]. Od początku istnienia jej działania wspiera finansowo Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Głównymi celami statutowymi Fundacji są: rozpowszechnianie twórczości Rydet w kraju i za granicą, wsparcie dla działań naukowych i artystycznych, współuczestnictwo w podnoszeniu prestiżu polskiej fotografii na rynkach światowych.

 
Zofia Rydet, "Mały człowiek" (1952-1963)

Pochowana została na cmentarzu parafialnym przy ul. Orkana w Rabce.

PrzypisyEdytuj

  1. Biogram Zofii Rydet w BIULETYNIE INFORMACYJNYM URZĘDU MIEJSKIEGO w Gliwicach nr 42/2005 z 24 października 2005. [dostęp 27/12/2010].
  2. a b c Karolina Puchała Rojek: Zofia Ryder. W: praca zbiorowa: Artystki polskie. Warszawa – Bielsko-Biała: 2011, s. 270, 272. ISBN 978-83-262-0988-8.
  3. Jerzy Lewczyński, Zofia Rydet – szkic biograficzny, fototapeta.art.pl [dostęp 2008-10-27].
  4. Krzysztof Jurecki, Zofia Rydet, culture.pl [dostęp 2008-10-27].
  5. http://aleje3.wem.pl/zeszyty/aleje3_34.pdf Aleje, s. 44
  6. Fundacja im. Zofii Rydet
 
Z.Rydet, "Zagłada", z cyklu "Świat uczuć i wyobraźni" (1975-1979)

Linki zewnętrzneEdytuj