Otwórz menu główne

zabytek Śluza Brdyujścieśluza na rzece Brdzie w Bydgoszczy.

Śluza Brdyujście
Ilustracja
Komora
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Lokalizacja Bydgoszcz
na 1,03 km drogi wodnej Wisła-Odra
Dane techniczne
Długość 57,4 m
Szerokość 18,0 m
Różnica poziomów 2,3 m
Wrota stalowe dwuskrzydłowe
Rodzaj napędu elektromechaniczny
Położenie na mapie Bydgoszczy
Mapa lokalizacyjna Bydgoszczy
Śluza Brdyujście
Śluza Brdyujście
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Śluza Brdyujście
Śluza Brdyujście
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Śluza Brdyujście
Śluza Brdyujście
Ziemia53°07′33,75″N 18°07′52,61″E/53,126042 18,131281

Stanowi jedną z budowli hydrotechnicznych Hydrowęzła Czersko Polskie zarządzanego przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gdańsku. Do 1999 r. była pierwszą śluzą na drodze wodnej Wisła-Odra, po czym została wyłączona z eksploatacji.

Spis treści

LokalizacjaEdytuj

Śluza znajduje się w północnej części toru regatowego w Bydgoszczy, u wylotu ul. Łowickiej. Znajduje się w odległości 1,03 km od początku drogi wodnej Wisła-Odra. Jest najdalej na północ wysuniętym obiektem stopnia wodnego Czersko Polskie[1].

HistoriaEdytuj

Śluza została oddano do użytku w 1879 r. podczas kanalizacji odcinka Brdy w obrębie Bydgoszczy. Budowniczym było prywatne towarzystwo akcyjne Bromberger-Hafen-Actien-Geselschaft, które zawarło umowę z rządem pruskim[1]. Odcinek ten uruchomiono dla żeglugi 30 kwietnia 1879 r. W 1903 roku wprowadzono elektryczną obsługę urządzeń śluzowych. Na wrotach dolnych urządzono most obrotowy, który uchylano w razie wpływania parowców o wysokich kominach, które mogły zahaczyć o spód konstrukcji mostu.

Wraz ze śluzą powstał dom śluzowego, zbudowany z czerwonej cegły z elementami czarnej licówki i ozdobiony wieloma detalami architektonicznymi[2].

Z eksploatacji śluza została wyłączona w 2002 r. po wybudowaniu nowej śluzy Czersko Polskie poprzez założenie szandorów w głowie górnej. W 2014 roku rozpoczęto remont kapitalny śluzy, którego koszt oszacowano na 6 mln zł[3]. Ostatecznie remont zakończono jesienią 2015 r., koszt wyniósł 7,1 mln zł. Śluza została całkowicie uszczelniona, ściany wymurowano na nowo, wyremontowano wszystkie elementy techniczne i przywrócono obiekt do pełnej sprawności technicznej oraz pierwotnego wyglądu. Stanowi zabytek hydrotechniki i zarazem może być używana jako śluza rezerwowa oraz przeznaczona dla ruchu turystycznego[4].

W 2017 dokonano nielegalnej rozbiórki znajdującego się nieopodal śluzy budynku dawnej restauracji przy ul. Witebskiej 30, wpisanego do gminnej ewidencji zabytków[5].

CharakterystykaEdytuj

Jest to pojedyncza śluza komorowa o rzadko spotykanej podwójnej szerokości komory (18 m), jedyna taka w Polsce. Komora oraz głowy śluzy są wykonane z muru ceglanego. Dno jest brukowane, progi z betonu, ściany pokryte cegłą klinkierową. Posiada zamknięcia górne i dolne w postaci wrót stalowych, wspornych, dwuskrzydłowych, położonych z uwagi na szerokość komory asymetrycznie (dolne wrota są przy lewej ścianie komory, górne przy prawej). Śluza umożliwia obniżenie poziomu wody w komorze o 2,3 m. Nad wrotami dolnymi znajduje się obrotowy przejazd dla pojazdów i pieszych, który w okresie zamknięcia śluzy (2002 - 2015) był unieruchomiony, w trakcie remontu przywrócono jego sprawność[1].

W 2014 roku zarządcą śluzy Brdyujście był Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gdańsku, Zarząd Zlewni Wisły Kujawskiej w Toruniu. Obiektami na miejscu zarządza Nadzór Wodny w Bydgoszczy mający swoją siedzibę na terenie stopnia Czersko Polskie[1].

GaleriaEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Monografia mostów województwa kujawsko-pomorskiego. Brda i Kanał Bydgoski. Tom II z serii: Mosty z biegiem rzek pod red. Krzysztofa Dudka. Bydgoszcz – Grudziądz 2012. Wydawca: Związek Mostowców Rzeczypospolitej Polskiej Oddział Pomorsko-Kujawski. ​ISBN 978-83-934160-2-8​.
  2. Dom śluzowego - śluza Brdyujście
  3. http://www.rzgw.gda.pl/?mod=content&path=2,694,690 dostęp 7-02-2014.
  4. Śluza Brdyujście po remoncie jak z obrazka, portal internetowy bydgoszcz24.pl, m.bydgoszcz24.pl [dostęp 2015-12-26].
  5. Klaudia Litkowska Przedwojenna restauracja rozebrana. Konserwator wściekły

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj