Otwórz menu główne

Żagiew wielogłowa

Żagiew wielogłowa (Polyporus umbellatus (Pers.) Fr.) – gatunek grzybów należący do rodziny żagwiowatych (Polyporaceae)[1].

Żagiew wielogłowa
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd żagwiowce
Rodzina żagwiowate
Rodzaj żagiew
Gatunek żagiew wielogłowa
Nazwa systematyczna
Polyporus umbellatus (Pers.) Fr.
Syst. mycol. (Lundae) 1: 354 (1821)
Umbrella Polypore.jpg
Polyporus umbellatus2.jpg

Systematyka i nazewnictwoEdytuj

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Polyporus, Polyporaceae, Polyporales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1801 r. Persoon nadając mu nazwę Boletus umbellatus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1821 r. Elias Fries, przenosząc go do rodzaju Polyporus[1].

Synonimy naukowe[2]:

  • Boletus ramosissimus Scop. 1772
  • Boletus ramosus Vahl 1797
  • Boletus umbellatus Pers. 1801
  • Cerioporus umbellatus (Pers.) Quél. 1888
  • Cladodendron umbellatum (Pers.) Lázaro Ibiza 1916
  • Cladomeris umbellata (Pers.) Quél. 1886
  • Dendropolyporus umbellatus (Pers.) Jülich 1982
  • Fungus ramosissimus (Scop.) Paulet 1793
  • Grifola ramosissima (Scop.) Murrill 1904
  • Grifola umbellata (Pers.) Pilát 1934
  • Merisma umbellatum (Pers.) Gillet 1878
  • Pocillaria umbellata (Pers.) Kuntze 1891
  • Polypilus ramosissimus (Scop.) Bondartsev & Singer 1941
  • Polypilus umbellatus (Pers.) P. Karst. 1882
  • Polyporus chuling Shirai 1905
  • Polyporus ramosissimus (Scop.) J. Schröt. 1888
  • Sclerotium giganteum Rostr. 1889

Nazwę polską zaproponował Władysław Wojewoda w 1999 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten ma też inne nazwy: huba okółkowa, żagiew okółkowa, wielogłówka okółkowa[3].

MorfologiaEdytuj

Ze wspólnego trzonu wyrastają rozgałęzione zbiorowiska licznych gęstych owocników, kształtem przypominające nieregularne, kuliste formy o średnicy 10 – 50 cm[4]

Kapelusz

Średnicy 2–4 cm, nieregularny, z włókniście zamszową i łuskowato popękaną powierzchnią. Łuski ochrowo-brązowe do siwo-brązowych[4].

Rurki

1–1,5 mm długości, słomkowożółte, daleko zbiegające na trzon[4].

Trzon

Białawy, czasem kremowy, nieregularnie przyłączony do sąsiednich trzonów, wyrastający z rozgałęzionej miąższowej podstawy – skleroty, pobierającej składniki odżywcze z podłoża[4].

Miąższ

Białawy, mięsisty; zapach przyjemny, przypomina koper; smak przyjemny, z cierpkim posmakiem[4].

Wysyp zarodników

Biały. Zarodniki cylindryczne, gładkie, bezbarwne, 7–10 × 3–4 µm[4].

Występowanie i siedliskoEdytuj

W Polsce gatunek rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status V – gatunek narażony, który zapewne w najbliższej przyszłości przesunie się do kategorii wymierających, jeśli nadal będą działać czynniki zagrożenia[5]. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Austrii, Belgii, Niemczech, Danii, Estonii, Litwie, Norwegii, Holandii, Szwecji, Finlandii[3],. Od 2014 r. w Polsce jest objęty ochroną częściową grzybów[6]. Dawniej podlegał ochronie ścisłej.

Pojawia się od lata do jesieni na korzeniach żywych drzew liściastych i przy pniach. W tym samym miejscu owocuje przez wiele lat[4]. Stwierdzono występowanie na klonach, bukach i dębach. Owocniki pojawiają się od czerwca do października[3][7].

ZnaczenieEdytuj

Grzyb jadalny, nadaje się na zupę grzybową. Popularny zwłaszcza we wschodniej Słowacji[4].

Gatunki podobneEdytuj

Jadalna żagwica listkowata (Grifola frondosa), ta jednak nie wytwarza kapelusików, lecz spore małżowate owocniki z bocznym trzonem[4].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Index Fungorum [dostęp 2013-03-05] (ang.).
  2. Species Fungorum [dostęp 2013-04-15] (ang.).
  3. a b c Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d e f g h i Anton Janitor, Vincent Kabát, Ján Magál, Pavol Škubla: Atlas grzybów. S. 36. ​ISBN 978-83-245-1459-5
  5. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków: IB PAN, 2006, ​ISBN 83-89648-38-5
  6. Dz.U. z 2014 r. nr 0, poz. 1408 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów
  7. Ladislav Hagara, Ottova encyklopedie hub, wyd. 1, Praha: Ottovo nakladatelství, 2015, s. 327, ISBN 978-80-7451-407-4, OCLC 903090511 [dostęp 2018-11-17].